qadimgi va o’rta asr markaziy osiyo falsafasi

DOCX 7 pages 26.4 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 26.4 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

aim.uz qadimgi va o’rta asr markaziy osiyo falsafasi reja: 1. markaziy osiyodagi eng qadimgi falsafiy qarashlar. 3. tasavvuf falsafasi.so’fizm. 4. ix –xii asr o’ygonish davri falsafasi vf uning jahon madaniyatida tutgan o’rni. dars maqsadi talabalarni qadimgi sharq va antik dunyo falsafasi, markaziy osiyo falsafasi, uning jahon madaniyatida tutgan o’rni, o’rta asr va yangi davr g’arb falsafasi, falsafa tarixi va tarix falsafasini o’rganishning yoshlar tarbiyasidagi ahamiyati bilan tanishtirish orqali ularning bilim va malakalarini oshirish. tarixni bilish, undan tug’ri va holis hulosalar chiqara olish inson ma`naviy kamoloti uchun nihoyatda muhim. tarix — buyuk muallim, o’tmishdan saboq beradigan tarbiyachidir. gap eng qadimgi davr falsafasi haqida borar ekan, bu haqiqat yanada katta ahamiyat kasb etadi. ayrimlar «bizga ming yillar qa`rida yotgan madaniyat va falsafadan nima foyda, yahshisi, bugunning gapidan gapiring?", «o’tmish qa`ridan tashbeh izlagandan ko’ra, bugungi muammolar ustida bosh qotirgan ma`qul emasmi?» degan hayollarga borishi mumkin. bir qarashda ularning gapida ham jon borga o’xshaydi. …

2 / 7

rni nazarda tutib, quyida biz mamlakatimiz tarixida muayyan iz qoldirgan ayrim falsafiy qarashlar va ta`limotlar haqida qisqacha to’htalib o’tamiz zardo’shtiylik ta`limoti. eramizdan avvalgi x asrdan eramizning vii asrlarigacha bo’lgan davr mahsuli bo’lgan diniy-falsafiy ta`limotlardan biri zardo’shtiylikdir. bu ta`limotga kim asos solgan? bu ta`limotga zardo’sht asos solgan bo’lib, sharq va g’arbda zaratushtra, zaroastr nomlari bilan mashhurdir. manbalarga ko’ra, zardo’sht eramizdan avvalgi vi asrning birinchi yarmida yashagan. lekin uning tarixiy yoki afsonaviy shahs ekanli haqida aniq bir to’htamga kelingani yo’q. u o’zini payg’ambar deb e`lon qilgan. lekin uning payg’ambarligi ilohiy asosga ega emas. ya`ni bu haqiqat ilohiy kitoblarda o’z tasdig’ini topmagan. keyingi yillarda olib borilgan tadqiqotlar shuni ko’rsatmoqdaki, bu ta`limot vatanimiz hududida, hususan, horazm zaminida paydo bo’lgan. u o’z davrida halqni ezgulik va adolat g’oyalariga da`vat etish, hayotbahsh an`analarni shakllantirish, dehqonchilik va shahar madaniyatini rivojlantirishda muhim ahamiyatga ega bo’lgan, uning g’oyalari bilan bog’liq qadriyatlar bugungi kungacha yashab kelmoqda va halqimiz turmush tarzining …

3 / 7

da ma`lumotlar bor. bugungi kungacha ham ayrim tarihchilar aleksandr «avesto»ning tilini bilmagani, uni o’qiy olmagani sababli bu kitobning qadr-qimmatini tushunmagan va uni yoqish tug’risida ko’rsatma bergan, degan fikrlarni bayon etadilar. aslida unday emas. bu — tarixiy haqiqatni, garchand u kimlar uchundir achchiq va kimlar uchundir ibratli bo’lsa-da, haspo’shlashga urinishdan boshqa narsa emas. negaki, aleksandr o’z zamonida fanlarning otasi deb nom olgan falsafani fan darajasiga ko’targan, buyuk donishmand sifatida yetti iqlimda tan olingan arastudan 20 yil mobaynida muttasil ta`lim olgan edi. binobarin, shoh filippning o’g’li aleksandrni savodsiz, kitobning qadrini tushunmaydigan bir kimsa deb ta`riflash tarih haqiqatiga tug’ri kelmaydi. tug’ri, u «avesto»ni o’tda kuydirgan bo’lishi mumkin. lekin buni kitobning qadrini tushunmagani uchunmas, balki erli halqlarni birlashishga da`vat etib turuvchi, ular e`tiqod qo’ygan milliy g’oyalar timsoli bo’lgan va o’z saltanatiga qarshi muttasil kurash olib boruvchi vatanparvarlarni tarbiyalaydigan manba ekanini nazarda tutib, shu ishni amalga oshirgan. qolaversa, o’zini dunyodagi eng rivojlangan hudud madaniyatini jahonga …

4 / 7

asosiy faoliyati — millatni o’z tarixi va an`analaridan uzib qo’yish, madaniy merosini talon-taroj qilish, uning ma`naviyatini yo’qotishdan iborat bo’ladi. tarihning bu achchiq sabog’i mustamlakadan ozod bo’lgan, o’z mustaqilligini saqlab qolish va mustahkamlashga intiladigan har qanday halq taraqqiyoti uchun eng muhim hulosa bo’lib hizmat qiladi. iskandarga qarshi kurashda halqimizning milliy qahramoni spetamen beqiyos mardlik va jasorat ko’rsatadi. u iskandarga qarshi ayovsiz qarshilik ko’rsatgan vatanparvar lashkarboshilardan biridir. aslida, uning qahramonligi millatimizning o’sha davrdagi o’z davlatchiligini, o’zi yashaydigan hudud dahlsizligini saqlab qolish uchun olib borilgan kurashning yaqqol timsolidir. albatta, bu lashkarboshi ortidan halq ergashsa, elning ozodlik va mustaqillikka intilish tuyg’usi kuchli bo’lmasa, spetamenning nomi bu qadar mashhur bo’lib ketmas edi. negaki, inson naqadar kuchli, tadbirkor va omadli bo’lmasin, agar halq bilan birga bo’lib, uning dardlariga darmon izlamasa, hurriyat g’oyalarini bayroq qilib ko’tarmasa, haqiqiy milliy qahramon bo’lolmaydi. spetamen esa o’sha halqimizning ruhi, orzu-umidlari, mustamlakachilarga qarshi matonati ramzi sifatida tariximiz qatiga mangu muhrlanib qolgan. markaziy …

5 / 7

buddaviylikning o’rta osiyoga yoyilishi quyidagi to’rt bosqichdan iborat. birinchi bosqich. kushonlardan oldingi davr. bu eramizdan avvalgi i asrga tug’ri keladi. bu davrga oid yozma manbalar bizgacha etib kelmagan. ikkinchi bosqich. kushonlar davri (eramizning ii-iv asrlari) bu davrda buddaviylik o’rta osiyoga keng tarqalgan edi. ayniqsa, uning ahloqqa oid masalalar, halq ommasini sabr-qanoat va bardoshga da`vat etuvchi g’oyalarni ilgari surganligi muhim ahamiyat kasb etgan. uchinchi bosqich. bu davrda o’rta osiyoda buddaviylik ta`limotining manbalari yoyilgan. to’rtinchi bosqich. (ix-xiv asrlar) islom o’rta osiyoda hukmron dinga aylanishi bilan bu din siqib chiqarilgan va juda zaiflashib ketgan. buddaviylikning o’zbekiston va hindiston halqi o’rtasida o’z davrida ma`naviy ko’prik bo’lib hizmat qilganligi aniq. halqlarimiz orasidagi do’stlik va birodarlikning ildizlari ham o’sha davrga borib taqaladi va bugungi kunda aksariyat kishilar, ayniqsa, yoshlarimizning hind halqi, uning madaniyati va san`atiga qiziqishi tasodifiy emas. moniy ta`limoti yurtimizda buddaviylikdan keyin keng tarqalgan edi. u zardo’shtiylik va xristianlikning sintezlashuvi natijasida vujudga kelgan. moniy fors …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi va o’rta asr markaziy osiyo falsafasi"

aim.uz qadimgi va o’rta asr markaziy osiyo falsafasi reja: 1. markaziy osiyodagi eng qadimgi falsafiy qarashlar. 3. tasavvuf falsafasi.so’fizm. 4. ix –xii asr o’ygonish davri falsafasi vf uning jahon madaniyatida tutgan o’rni. dars maqsadi talabalarni qadimgi sharq va antik dunyo falsafasi, markaziy osiyo falsafasi, uning jahon madaniyatida tutgan o’rni, o’rta asr va yangi davr g’arb falsafasi, falsafa tarixi va tarix falsafasini o’rganishning yoshlar tarbiyasidagi ahamiyati bilan tanishtirish orqali ularning bilim va malakalarini oshirish. tarixni bilish, undan tug’ri va holis hulosalar chiqara olish inson ma`naviy kamoloti uchun nihoyatda muhim. tarix — buyuk muallim, o’tmishdan saboq beradigan tarbiyachidir. gap eng qadimgi davr falsafasi haqida borar ekan, bu haqiqat yanada katta ahami...

This file contains 7 pages in DOCX format (26.4 KB). To download "qadimgi va o’rta asr markaziy osiyo falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi va o’rta asr markaziy o… DOCX 7 pages Free download Telegram