sitoplazma va mitoxondriyaning energiya ta’minoti

DOC 1 стр. 441,0 КБ Бесплатная загрузка

1 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 441,0 КБ

Тип файла DOC

Страницы 1

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 1

mavzu: sitoplazma: hujayraning energiya ta’minoti tizimi mavzu: sitoplazma: hujayraning energiya ta’minoti tizimi. mitoxondriyaning tuzilishi va vazifasi. 6.1§. sitoplazma: hujayraning energiya ta’minot tuzilishi har qanday tirik organizm, xususan, hujayralarda amalga oshadigan barcha funksiyalar uchun energiya sarflanadi. tirik organizmlar uchun quyosh energiyasi yoki har xil substraktlarning parchalanish jarayonida elektronlar harakatidan hosil bo’lgan energiyalar asosiy energiya manbai bo’lib hisoblanadi. hujayralarda energiya qaysi manbadan kelishidan qat’iy nazar atf (adenozintrifosfat) ning sintezlanishi natijasida tegishli miqdorda energiya ajralib chiqadi va bu energiya moddalarning aktiv transporti yoki mexanik ishlarga sarflanadi. hayvon hujayralarida atf sintezini ta’minlovchi maxsus organoid mitoxondriya hisoblanadi. o’simlik hujayralarida mitoxondriyadan tashqari, eng asosiy energiya manbaini yaratuvchi plastidalar mavjud. bu ikki organoid ham tuzilishi jihatidan o’xshasada, energetik funksiyalari farq qiladi. eukariot hujayralarda mitoxondriya va plastida ikki qavat membranali organoidlar hisoblanadi. bu organoidlar gialoplazmada joylashgan bo’lib, ularning ichki va tashqi membranalari sitoplazmadan chegaralab ajratib turadi. mitoxondriya va plastidalarning ichki strukturaviy tuzilishi o’ziga xos. ularning tarkibida dnk, rnk …

2 / 1

nisbatan o’zgarmas (0,5 mkm ga yaqin). uzunligi esa o’zgarib turadi (eng uzuni 7 mkm). lekin hujayraning funksional holatiga qarab juda ingichka (0,2 mkm) va yo’g’on (2 mkm) tayoqchasimon xillarini uchratish mumkin. sitologik preparatlarda mitoxondriyalar asosan, kalta tayoqchalar shaklida ko’rinadi. ularning o’lchami 0,5 va 1 mkm uzunlikdan 7 mkm gacha yetadi. albatta, o’lchami funksional holati bilan bog’liq holda o’zgarib, juda ingichka yoki yo’g’onlashib turadi. hujayralarda ularning tarqalishi, energiya ta’minot funksiyasi bilan bog’liq. ba’zi hujayralarda, erkin, aralashgan holatda, boshqalarida esa belgilangan qismlarida doimiy joylashgan holatda bo’ladi. bu hujayralarning energiya talabi va kechadigan aktiv faoliyati bilan bog’liq. mitoxondriyalarning soni hujayra va uning ichidagi aktiv fiziologik jarayonlarning tashkil etilishi bilan bog’liq. mitoxondriyaning shakli va kattaligi osmotik bosimga va fiksator ph iga qarab o’zgaradi. mitoxondriya, asosan, sitoplazmada bir tekis joylashadi. ba’zan esa bu qoida buziladi. mitoxondriyaning bunday joylashishi ularning funksional holatlariga bog’liq. ular qayerda energiya ko’proq kerak bo’lsa, o’sha yerga to’planadi. masalan, diafragmaning mushak tolalarida …

3 / 1

ar o’smalari hujayralarida ularning soni kam. elektron mikroskopik tadqiqotlar mitoxondriyaning ikki qobiq bilan o’ralganligini ko’rsatadi. tashqi membrananing qalinligi taxminan 6 nm bo’lib, shu organoidlarning o’tkazuvchanlik hususiyatini belgilasa kerak. ichki tarafda yozuvchi ichki mitoxondrial membrana tashqisidan farqli o’laroq, tekis bo’lmay, o’simta (krista)lar hosil qiladi. bu membrananing ham qalinligi taxminan 6 nm. ichki membranalar orasida bo’shliq mayda donador moddalar bilan to’lgan bo’lib, matriks deb ataladi. mitoxondriya matriksida elektron zich (to’q) granullalar bo’lib, ularning zichligi ca++ mg ionlariga bog’liq. mitoxondriya kristalari organoid matriksini butunlay ajratmaydi va shuning uchun ham matriks yaxlit bo’ladi. mitoxondriya membranalari murakkab tuzilishga ega bo’lib, ikkita tashqi elektron zich (to’q) qavatlardan va o’rta och qavatdan tuzilgan, har xil tipdagi hujayralarda kristalar soni turlicha. buyrak hujayralarida, skelet va yurak mushagida kristallar soni ko’p va zich joylashgan. jigar hujayralarida, spermatitlarda esa kam va siyrak. bu tipdagi hujayralarda ham mitoxondriya kristalarining soni har xil bo’lishi mumkin. ba’zi bir holatlarda (skelet mushagi mitoxondriyalari: neyron …

4 / 1

lar" har xil tipdagi hujayra mitoxondriyalarida topilgan. taxminlar bo’yicha ana shu zamburug’simon strukturalarda atf sintezi bilan bog’liq bo’lgan fermentlar joylashgan. mitoxondriya kimyoviy tarkibining asosiy qismi proteindan (quruq og’irligining 65-75 %, yog’dan quruq og’irligining 23-30 %) iborat bo’lib, fosfolipid, dnk, rnk noorganik kationlar k+, mg++, fe++, ca++, va boshqa moddalar mavjud. mitoxondriyaning asosiy vazifasi adf va noorganik fosfatdan atf hosil bo’lishini hamda krebs sikli oraliq moddalarning aerob yo’l bilan oksidlanishini ta’minlashdir. atf makroergik bog’larning energiyasi mexanik (mushaklarda), elektrik (bosh miya hujayralarida, nerv hujayralari o’simtalarida, retseptorlarda va baliqning elektr organida) yorug’lik, osmotik energiyalariga aylanishi mumkin. mitoxondriyalarda uch guruh fermentlar joylashgan bo’lib, ularga mitoxondriyada bo’ladigan quyidagi uch jarayonda: 1) krebs siklida substratlarning oksidlanishi (atsetil koa) jarayonida; 2) elektronlar o’tkazgich zanjiridan elektronlar o’tishida; 3) oksidlanish bilan bog’liq bo’lgan atf sintezida ishtirok etadi. krebs sikli ketma-ket keluvchi biokimyoviy o’zgarishlardan iborat bo’lib, buning natijasida sirka kislotaning ikkala uglerod atomi karbonat angidrid (co2 ) va suvgacha oksidlanadi. …

5 / 1

sforlanish jarayonining har bir bosqichida substratning kimyoviy tuzilishidagi energiya, shunday kimyoviy bog’ (atf) energiyasiga o’tkaziladiki, bu energiya hujayrada ishlatilishi mumkin. elektronlar o’tishidagi fosforlanish bu adenozindifosfatni noorganik fosfor hisobiga fosforlanishi bo’lib, buning natijasida adenozintrifosfat (atf) hosil bo’lishi va elektronlarning donordan akseptorga o’tishi ro’y beradi. substratlarning oksidlanishida energiya hosil bo’lishning mezoni bo’lib, atf sintezida har gramm - atom p/0 hisoblanadi. bu nisbat ketoglyutar kislotaning oksidlanishida 4 ga, olma va qahrabo kislotalarida muvofiq ravishda 3 va 2 ga, nad*h ning oksidlanishida esa 3 ga teng. ishlayotgan mitohondriyada krebs sikli substratning oksidlanishi, albatta, fosforlanish jarayoni bilan bog’liq. mitoxondriya kristalarning tuzilishi funksional arxitekturaning juda yaxshi timsoli bo’lib, oksidlanish bilan bog’liq fosforlanish jarayonining murakkab strukturada ketishini ko’rsatadi. shuningdek, glikozaning parchalanishidan hosil bo’lgan pirouzum kislota aerob sharoitda co2 va h2o gacha oksidlanishi tufayli hujayra metabolizmida markaziy o’rinni egallaydi va bu holat biologiyada hujayraning nafas olishi deb yuritiladi. hujayraning nafas olishida piruvatdan tashqari yog’ kislotalar va bir qator …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 1 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sitoplazma va mitoxondriyaning energiya ta’minoti"

mavzu: sitoplazma: hujayraning energiya ta’minoti tizimi mavzu: sitoplazma: hujayraning energiya ta’minoti tizimi. mitoxondriyaning tuzilishi va vazifasi. 6.1§. sitoplazma: hujayraning energiya ta’minot tuzilishi har qanday tirik organizm, xususan, hujayralarda amalga oshadigan barcha funksiyalar uchun energiya sarflanadi. tirik organizmlar uchun quyosh energiyasi yoki har xil substraktlarning parchalanish jarayonida elektronlar harakatidan hosil bo’lgan energiyalar asosiy energiya manbai bo’lib hisoblanadi. hujayralarda energiya qaysi manbadan kelishidan qat’iy nazar atf (adenozintrifosfat) ning sintezlanishi natijasida tegishli miqdorda energiya ajralib chiqadi va bu energiya moddalarning aktiv transporti yoki mexanik ishlarga sarflanadi. hayvon hujayralarida atf sintezini ta’minlovchi m...

Этот файл содержит 1 стр. в формате DOC (441,0 КБ). Чтобы скачать "sitoplazma va mitoxondriyaning energiya ta’minoti", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sitoplazma va mitoxondriyaning … DOC 1 стр. Бесплатная загрузка Telegram