gravitatsion maydonda fotonlar 2

PDF 15 pages 1.1 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type PDF

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti fizika fakulteti saydaxmatov umarxo’janing “atom fizikasi fanidan” mustaqil ishi mavzu: gravitatsion maydonda fotonlar qabul qiluvchi: mamayusupova m. mundarija i. kirish……………………………………………………………….3 ii. asosiy qism...………………………………………………………4 2.1. gravitatsion maydon va fotonlar ……………………...…………...4 2.2. fotonlarning gravitatsion maydonda harakati va kuchlar....…………………………………………………………....7 2.3. gravitatsion maydonda fotonlar ustida tajriba va eksperimentlar……………………………………………….…..…10 iii. xulosa……………………………………………………………..14 iv. foydalanilgan adabiyotlar…………………………………………15 kirish 1. fundamental fizika chegaralarini o‘rganish 2. umumiy nisbiylik va kvant nazariyasining uyg‘unligi: fotonlar gravitatsion maydondagi xatti-harakatlari umumiy nisbiylik nazariyasini sinovdan o‘tkazish imkonini beradi. masalan, gravitatsion qizil siljish yoki yorug‘likning egilishi kabi hodisalarni kuzatish bu nazariyaning to‘g‘riligini tasdiqlashga yordam beradi. shuningdek, bu kvant fizikasi va nisbiylikni birlashtiruvchi nazariyalarni rivojlantirish uchun asosiy platformalardan biridir. yangi fizika izlanishlari: fotonlarning gravitatsion maydonlarda o‘zini tutishini chuqurroq o‘rganish orqali biz qorong‘i materiya va qorong‘i energiya kabi noma’lum fizik jarayonlarni tushunishga yaqinlashamiz. 3. astrofizika va kosmologiya 4. qora tuynuklar va neytron yulduzlar: qora …

2 / 15

itatsion maydon va fotonlar gravitatsiya (lotincha: gravitas) yoki tortishish — tabiiy fenomen boʻlib, fizik jismlarning bir-biriga ularning massasiga mutanosib kuch bilan tortilishida namoyon boʻladi. gravitatsiya jismlarga vazn beradi. gravitatsiya tarqoq materiyani yigʻadi, yigʻilgan materiyani esa birga ushlab turadi; shuning hisobiga yer, quyosh va olamdagi boshqa makroskopik jismlar yuzaga kelgan va mavjud. gravitatsiya tufayli yer va boshqa sayyoralar quyosh atrofida, oy yer atrofida aylanadi; sayyora va yulduzlar ichi qiziydi; tabiatda konveksiya sodir boʻladi va hokazo. yer orbitasida tortishish kuchining o'zgarishi gravitatsiya toʻrt fundamental oʻzaro taʼsirdan biridir (boshqalari — elektromagnetizm, kuchli oʻzaro taʼsir va kuchsiz oʻzaro taʼsir) gravitatsiya — har qanday jismlar orasida vujudga keluvchi universal oʻzaro taʼsir. agar oʻzaro taʼsir kuchsiz va jism yorugʻlikning vakuumdagi tezligiga karaganda juda kichkina tezlik bilan harakatlanayotgan boʻlsa, isaac newtonning butun olam tortishish qonuni oʻrinli boʻladi. oʻzaro taʼsir kuchli va jism harakatining tezligi yorugʻlikning vakuumdagi tezligiga yaqin boʻlgan hollarda esa, albert einstein yaratgan umumiy nisbiylik nazariyasi …

3 / 15

lanish bilan tushadi, degan xulosaga kelinadi. osmon mexanikasi nyutonning gravitatsiya qonuniga asoslangan. kosmosda tabiiy yoki sunʼiy jismlarning harakatlarini tekshirishda shu qonunga amal qilinadi. koʻpgina hollarda nyutonning gravitatsiya qonuni tufayli yangi sayyoralar, yoʻldoshlar aniqlandi, astronomiya qator yangi yutuqlarga erishdi. shu bilan birga, bu qonun tushuntirib berolmagan merkuriy, venera, mars sayyoralari perigeliylarining harakati kabi ayrim hodisalar ham maʼlum edi. shu kabi uchraydigan chigalliklarni bartaraf qilish maqsadida olimlar nyuton gravitatsiya qonunining matematik ifodasiga turli qoʻshimchalar kiritishga o’rindilar. ammo bunday urinishlar natija bermadi. kuchli gravitatsion maydonlarga (har qanday fizik obyektlarning hosil qiladigan maydoni gravitatsion yoki tortishish maydoni deyiladi. gravitatsion maydon eynshteynning umumiy nisbiylik nazariyasida toʻrt oʻlchovli tenzor potensiali orqali bayon qilinadi) va bu maydonlarda yorugʻlik tezligiga yaqin tezliklar bilan harakatlanuvchi jismlarga tatbiq qilishda nyuton gravitatsiya qonunining butunlay ojizligi aniqlandi. bunday hollarda eynshteyn yaratgan gravitatsiya nazariyasidan foydalanish juda yaxshi natija beradi. foton (qadimgi yunoncha: φωτός —„yorugʻlik“) elementar zarracha boʻlib, elektromagnit nurlanish (xususan, yorugʻlik) kvantidir. foton …

4 / 15

donda harakati va kuchlar. fotonlar gravitatsion maydonda harakat qilganda, ular gravitatsion kuchlarning ta'siri ostida yo‘nalishlarini o‘zgartirishi mumkin. bu jarayon gravitatsion linzalash yoki gravitatsion qizil siljish kabi hodisalar bilan bog‘liq. quyida asosiy tushunchalar keltirilgan: 1. fotonlar va gravitatsion maydon 2. fotonlar massaga ega bo‘lmagan zarrachalar bo‘lsa-da, ular energiya va impulsga ega. shu sababli, gravitatsion maydon fotonlarning traektoriyasiga ta’sir qiladi. bu ta’sirni umumiy nisbiylik nazariyasi tushuntiradi. albert eynshteynning bu nazariyasiga ko‘ra, katta massa atrofidagi fazo-vaqt egilib, yorug‘lik nurlarining harakati shu egilgan fazo orqali amalga oshadi 3. gravitatsion linzalash 4. gravitatsion linzalash katta massali jismlar (yulduzlar, qora tuynuklar yoki galaktikalar) atrofida sodir bo‘ladi. quyidagi jarayon kuzatiladi: massali obyekt yaqinidan o‘tgan fotonlarning yo‘nalishi o‘zgaradi. bu hodisa kuzatuvchiga obyektning orqasidagi manbadan kelayotgan yorug‘likning qayta tarqalib ko‘rinishiga olib keladi. bu hodisani quyosh yaqinida yulduz yorug‘ligining burilishini kuzatish orqali isbotlashgan. 5. gravitatsion qizil siljish 6. fotonlar gravitatsion maydon ichida yuqoriga harakatlanayotganda energiyasi kamayadi. chunki: gravitatsion kuch fotonning …

5 / 15

da egiladi yoki chizig‘idan chiqadi. ushbu hodisalar astrofizika va kosmologiyada muhim ahamiyatga ega bo‘lib, koinotning tuzilishi va rivojlanishini o‘rganishda qo‘llaniladi. muallifning fikricha, fizikaning asosiy maqsadi munozaradir, u hozirda ushbu sohada qo'llanilmaydi eynshteynning fizikasi, bu juda dogmatik tarzda qabul qilinishi mumkin. eynshteynning maxsus va umumiy nisbiylik nazariyalarining asosi fizika evolyutsiyasiga to'siq qo'yadi va muallif bu stereotiplarni buzmoqchi va o'zining tanqidiy fikrlarini taklif qiladi.fotonlar (tinch massasi nolga teng bo'lgan zarralar). nol tinch massaga ega bo'lmagan zarralar uchun maksimal tezlik chegarasi mavjud kvant-mexanik konstantalarga muvofiq. muallif asosiy nomutanosibliklar faqat ko'rinib turadi, deb taklif qilmoqchi massa formulalarga kiritilganda, fotonlar bilan ishlashda bu shart emas, chunki ularning dam olish massasi tengdir. nisbiylik nazariyasi va uning massa bilan egri bo'lgan fazo-vaqtning geometrik talqini nazariyasi bilan birgalikda. lokallashtirilgan miqdordagi konsentrlangan energiya (fotonlar) oqimi natijasida hosil bo'lgan nurni oling. ni aniqlaymiz f chastotasi va plank doimiy h dan foydalangan holda korpuskulyar to'lqin dualizmi doirasidagi bu kvantlarning energiyasi, shuningdek, …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gravitatsion maydonda fotonlar 2"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti fizika fakulteti saydaxmatov umarxo’janing “atom fizikasi fanidan” mustaqil ishi mavzu: gravitatsion maydonda fotonlar qabul qiluvchi: mamayusupova m. mundarija i. kirish……………………………………………………………….3 ii. asosiy qism...………………………………………………………4 2.1. gravitatsion maydon va fotonlar ……………………...…………...4 2.2. fotonlarning gravitatsion maydonda harakati va kuchlar....…………………………………………………………....7 2.3. gravitatsion maydonda fotonlar ustida tajriba va eksperimentlar……………………………………………….…..…10 iii. xulosa……………………………………………………………..14 iv. foydalanilgan adabiyotlar…………………………………………15 kirish 1. fundamental fizika chegaralarini o‘rganish 2. umumiy nisbiylik va kvant nazariyasining uyg‘unligi...

This file contains 15 pages in PDF format (1.1 MB). To download "gravitatsion maydonda fotonlar 2", click the Telegram button on the left.

Tags: gravitatsion maydonda fotonlar 2 PDF 15 pages Free download Telegram