rentgen spektrining qisqa to'liqin chegarasi

PPT 32 pages 2.8 MB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.8 MB

File type PPT

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

atom fizikasi 3-ma’ruza atom fizikasi * 3- maruza. rentgen spektrning qisqa to‘lqin chegarasi. tashqi fotoeffekt va uning asosiy qonunlari. bote tajribasi. fotonlar. kompton effekt kristallarda rentgen nurlar difraksiyasi. krisatallarda difraksiya hodisasini kuzatish metodlari. rentgen nurlar difraksiyasining qullanilishi. rentgenografiya reja: kirish rentgen spektrning qisqa to‘lqin chegarasi tashqi fotoeffekt va uning asosiy qonunlari bote tajribasi fotonlar kompton effekt xulosa adabiyotlar tayanch so‘zlar: elektromagnit nurlanishning korpuskulyar xususiyatlari, plank doyimisi, foton, korpuskulyar to’lqin dualizimi, relyativistik zarra, fotoelektrikeffekt, rentgen trubkasi, spektrning qisqa to‘lqinli chegarasi * fotoeffekt. elektromagnit nurlar ta’sirida moddadan elektronlarning ajralib chiqishiga fotoeffekt hodisasi deyiladi. fotoeffekt hodisasini birinchi marta 1887-yilda g.gers kuzatgan. gers razryadli ochiq konturda elektr tebranishlarini uyg‘otish orqali elektromagnit to‘lqinlar generatsiyasini hosil qilishda katodni ultrabinafsha nurlar bilan yoritilganda, razryadnikning metall elektrodlari orasida uchqunning uzunligi uzayishini kuzatgan yoki boshqacha aytganda, metall elektrodga tushayotgan ultrabinafsha nurlar katod va anod orasida hosil bo‘ladigan uchqunning uzunligini uzaytiradi. kuzatilgan bunday hodisaning mohiyati v.galvaks, a.stoletov, p.lenard va boshqa …

2 / 32

an zarralar manfiy zaryadli elektronlar ekanligi aniqlandi. yorug‘lik ta’sirida (ultrabinafsha, ko‘zga ko‘rinadigan, infraqizil va boshq.) metalldan elektronlarning ajralib chiqishi fotoelektrik effekt yoki fotoeffekt deb ataldi. yorug‘lik ta’sirida metalldan ajralib chiqqan elektronlar fotoelektronlar deyildi. agar elektronlar faqat o‘z atomi bilan bog‘lanishni “uzib” chiqib yoritilayotgan modda ichida “erkin elektron”ga aylanib qolsa, bunday hodisa ichki fotoeffekt deyiladi. ichki fotoeffekt hodisasi 1873-yilda u.smit tomonidan kashf qilingan. ichki fotoeffektda tushayotgan yorug‘lik ta’sirida valent energetik zonadagi elektronlarning bir qismi o‘tkazuvchanlik zonasiga o‘tadi. bunda yarimo‘tkazgichda tok tashuvchilar konsentratsiyasi ortadi va fotoo‘tkazuvchanlik yuzaga keladi. ya’ni yorug‘lik ta’sirida yarimo‘tkazgichning elektr o‘tkazuvchanligi ortadi. elektronlarning turli energetik holatlarda qayta taqsimlanishi yarimo‘tkazgichda ichki elektr maydonining o‘zgarishiga olib keladi. bundan esa yoritilayotgan ikki turli yarimo‘tkazgichlar chegarasida elektr yurituvchi kuch (foto eyuk) paydo bo‘ladi yoki yoritilayotgan yarimo‘tkazgich va metall chegarasida ham foto eyuk yuzaga keladi. chegara yaqinida o‘tish qatlami paydo bo‘ladi. bu qatlam tokni faqat bir yo‘nalishda o‘tkazadi, ya’ni bu qatlam ventil xossalariga ega …

3 / 32

arqi qo‘yilgan. elektr zanjirida hosil bo‘ladigan elektr toki g – galvanometr bilan o‘lchanadi. idish devoriga kvars “darcha” qo‘yilgan. darchadan tushgan yorug‘lik nurlari bilan katod yoritilganda elektr zanjirida tok paydo bo‘ladi. bu tokni yorug‘lik ta’sirida katod sirtidan ajralib anodga tomon harakatlanayotgan manfiy zaryadli elektronlar hosil qiladi. bunday hosil qilingan tok fototok deyiladi. agar katod yoritilmasa elektr zanjirida fototok hosil bo‘lmaydi. yorug‘lik intensivligi va chastota doimiy bo‘lganda yorug‘lik intensivligi s1 va s2 bo‘lgan hollar uchun fototokning katod va anod orasiga qo‘yilgan potensiallar farqiga bog‘liqligini ifodalovchi egri chiziqlar 2.3-rasmda keltirilgan. katod va anod orasidagi maydon tezlatuvchi maydon bo‘lganda (katodda manfiy va anodda musbat) fototokning qiymati potensiallar farqi u ga proporsional ravishda rasmda keltirilgandek ortib boradi. potensiallar farqining biror qiymatidan boshlab fototok o‘zgarmay qoladi. rasmda egri chiziq gorizontal to‘g‘ri chiziqqa o‘tadi. bu chiziq maksimal tok kuchiga to‘g‘ri keladi. tok kuchining bunday maksimal qiymati to‘yinish toki deyiladi. yorug‘lik ta’sirida katod sirtidan ajralgan fotoelektronlarning hammasi anodga …

4 / 32

tajriba natijalari asosida chizilgan. rasmdan ko‘rinishicha, tormozlovchi potensiallar farqi ut ning qiymati (ya’ni fotoelektronlarning maksimal tezligi) va yorug‘lik chastotasi orasida chiziqli bog‘lanish mavjud. n h e = s erg h × × = - 27 10 ) 36 ( 626176 , 6 elektromagnit nurlanishning korpuskulyar xususiyatlari. 19 asrning o’rtalariga kelib, yoruglikning to’lqin tabiatga ega ekanligi tulik tasdiqlandi. bu tasdiq interferensiya va difraksiya hodisalarida o’z aksini topdi. lekin yoruglikning to’lqin nazariyasi hamma optik hodisalarni ham tushuntira olmas edi. masalan: absolyut qora jismning nurlarnishi. shundan keyin 1900 yilda nemis olimi plank empirik ravishda tajriba xulosalariga mos keluvchi formulani topdi. bu formula yangi kvant tasavvurlarni hosil bo’lishidagi dastlabki qadam edi. plank gipotezasiga asosan modda tomonidan yoruglikning nurlanishi va yutilishi uzlukli ya’ni porsiyalab –porsiyalab amalga oshiriladi. plank nurlanayotgan yoki yutilayotgan yoruglik kvantini energiyasi (1) ifoda bilan aniklanishini kursatd, bu yerda h –plank doyimisi bulib, uning qiymati plankning fikricha yoruglikning kvant xususiyati nurlanish va yutilish …

5 / 32

p c e = - ÷ ø ö ç è æ 0 m 2 2 0 1 c m m j - = 0 m pc e = w agar foton energiyaga ega b o ’ lsa nisbiylik nazariyasiga asosan u impulsga h am ega b o ’ lishi kerak. foton impulsi masalan, yoru g ’ lik bosimi h osil b o ’ lishida namoyon b o ’ ladi. nisbiylik nazvariyasiga asosan zarra h arkatlanganda energiya va impuls orasidagi boglanish quyidagi formula bilan ifodalanadi: (2) foton vakuumda yorug ’ lik tezliogi bilan xarakatlanadi, ya’ni relyativistik zarra hisoblanadi. agar fotoninng tinchlikdag massi noldan far q q ilsa, uni relyativistik massasi foton uchun =0 ga teng. shuning uchun (1) formula quyidagi ko’rinishga keladi. (3) nurlanishning korpuskulyar xususiyatlari e energiya va impuls r , to’lqin xususiyatlari esa chastota va to’lqin vektori k bilan xarakterlanadi. foton uchun korpuskulyar to’lqin dualizimi xos b o ’ …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "rentgen spektrining qisqa to'liqin chegarasi"

atom fizikasi 3-ma’ruza atom fizikasi * 3- maruza. rentgen spektrning qisqa to‘lqin chegarasi. tashqi fotoeffekt va uning asosiy qonunlari. bote tajribasi. fotonlar. kompton effekt kristallarda rentgen nurlar difraksiyasi. krisatallarda difraksiya hodisasini kuzatish metodlari. rentgen nurlar difraksiyasining qullanilishi. rentgenografiya reja: kirish rentgen spektrning qisqa to‘lqin chegarasi tashqi fotoeffekt va uning asosiy qonunlari bote tajribasi fotonlar kompton effekt xulosa adabiyotlar tayanch so‘zlar: elektromagnit nurlanishning korpuskulyar xususiyatlari, plank doyimisi, foton, korpuskulyar to’lqin dualizimi, relyativistik zarra, fotoelektrikeffekt, rentgen trubkasi, spektrning qisqa to‘lqinli chegarasi * fotoeffekt. elektromagnit nurlar ta’sirida moddadan elektronlarning ajralib...

This file contains 32 pages in PPT format (2.8 MB). To download "rentgen spektrining qisqa to'liqin chegarasi", click the Telegram button on the left.

Tags: rentgen spektrining qisqa to'li… PPT 32 pages Free download Telegram