савдода иш ҳақи

DOC 402,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1355570626_41037.doc c m ф х п i i i xi и k k и . 1 × = å = 100 . . . б ф к та б их × = 100 . . i ф i х к та и × = 100 . . ктф к к i иx ихр р их × + = с у х с у х с у х и и и и п п с у х . . ... . . . . 2 1 . . × × × = - с у х и . . - с у х и п . . ... 3 , 2 , 1 с у х и . . 1 0 1 х х и и 0 1 х х и и у м х й ф и х й у м чта х = у х ф м чта й …

тимоий-иқтисодий муносабатлари тавсифига ва маъмурий бошқарув тизимига мос келган. бозор иқтисодиёти ижтимоий-иқтисодий муносабатларнинг мазмунини тубдан ўзгартиришга олиб келди ва бозор иқтисодиётига мос иқтисодий дастакларни вужудга келтирди. лекин хозирги иқтисодий ва оммавий адабиётларда иқтисодий категорияларга, жумладан иш ҳақига нисбатан ягона фикр йўқ. уларнинг мазмунига ҳар ҳил таърифлар берилиши, турли хил ёритилишга олиб келмоқда. шу сабабли биз иш ҳақига берилган айрим таърифларни келтиришни лозим топдик. о.е. лучинин «статистика в рыночной экономике» (ростов-на-дону. «феникс», 2006) иш ҳақига қуйдагича таъриф беради: «иш ҳақи – ижтимоий зарурий меҳнатнинг сон ва сифатига боғлиқ ҳолда ишчининг меҳнат даромадидир» (382 б). г.х. гендер, н.и. ведерниковалар «оплата труда в упреждениях бюджетной сферы» (санкт – петербург, «питер», 2003) иш ҳақининг моҳиятини ёритишда «… бозор иқтисодиётида иш хақи меҳнат ресурси баҳоси (ишчи кучи)» деб таърифлайди. ўзбекистон макроиқтисодиёт ва статистика вазирлигининг 1998 йил 26 октябр №33 қарори билан тасдиқланган «инструкция по статистике численности и заработной плате работающих по найму» да (тошкент, 1999) …

ан белгиланган ҳолда бундан мустасно» - деб ёзилган. иш ҳақига таълуқли чет эл адабиётларда берилган бошқа таърифларнинг айримларини келтирамиз. уларда: иш ҳақи – бу меҳнат баҳоси; бу ишчи кучи баҳоси; бу меҳнат хизматлари баҳоси; бу иқтисодий рентанинг шакли; бу ишчи кучини ижараси учун тўлов каби таърифлар келтирилган. бундай таърифларни юзлаб келтириш мумкин. юқоридагилардан келиб чиқиб, иш ҳақи ниҳоятда мураккаб иқтисодий категория эканлигига шубҳа туғилмайди. ушбу масала юзасидан биз ўз мулоҳазаларимизни билдириб ўтамиз. иш ҳақи назарий жиҳатдан тарихий, ижтимоий-иқтисодий категориядир. бозор иқтисодиёти шароитида ҳар хил моддий неъматлар қаторида ишчи кучи олди-сотди предмети сифатида меҳнат бозори объектига айланади. ишчи кучи олди-сотди предмети сифатида истеъмол қийматга ва қийматга эга бўлиши керак. ушбу тушунчалар бошқа моддий неъматлар истеъмол қиймати ва қиймати тушунчаларига нисбатан фарқ қилиб, жуда мураккаб ва иқтисодий-статистик нуқтаи назардан ҳисобга олиниши алақанча мураккабдир. кўп ҳолларда ишчи кучи ва меҳнат товар деб ишлатилади. аслида товарнинг ижтимоий-иқтисодий моҳиятидан келиб чиқилса, ишчи кучи ва унинг …

моий-зарурий қиймати, яъни унинг барча омиллар таъсири натижасида шаклланган қийматининг пулдаги ифодаси, яъни баҳоси эътиборга олинган), айрибошланади, сотилади. ишчи кучи атамасига келсак, унга меҳнатининг тўла қиймати тўланмайди, аксинча қийматини бир қисми тўланади. чунки, унинг меҳнати натижасида қўшимча қиймат яратилади. ишчи кучи меҳнатининг зарурий қисмига иш ҳақи тўланади, қўшимча қиймат яратувчи қисмининг қиймати иш берувчи, яъни мулк эгаси (давлат, жамоа, корхона, иш берувчилар) ҳамда жамият тараққиёти учун зарур бўлган қисмида қолади; тўртинчидан, моддий неъматларнинг олди-сотди жараёни бирор бир лаҳзада содир бўлади, ишчи кучи меҳнатини олди-сотди жараёни узоқ даврда содир бўлади. ушбулар нуқтаи назаридан келиб чиқиб, ишчи кучи, меҳнат алоҳида, ўз хусусиятига эга бўлган, олди-сотди жараёнининг предмети сифатида қаралиши лозим. бу борада иш билан меҳнатни фарқлаш зарур. ишни ишчи кучи, яъни унинг меҳнати, меҳнат қилиш қобилияти бажаради. иш берувчи ишчининг бажарган иши учун ҳақ тўлайди. шунинг учун ҳам расмий ҳужжатларда иш ҳақи атамаси ишлатилади. умуман олганда бозорда ишчининг жисмоний ва интеллектуал меҳнат …

рни фарқлайди. бунга тегишли фикрларни биз юқорида ҳам келтирдик. масалан, ю.ф. елизаров «экономика организации» дарсликида (м., «экзамен», 2005) «…иш ҳақидан, меҳнатга тўлов (меҳнат ҳақи) кенгроқ тушунча бўлиб, у иш ҳақидан ташқари ҳар хил тўловлар ва имтиёзларни ўз ичига олади» - деб таъкидлайди (115 бет). муаллифнинг ушбу фикрларига қисман қўшилган ҳолда қуйидаги назарий фикрларни эътироф этиш зарур деб ҳисоблаймиз. ҳақиқатдан олганда ҳар ҳил қўшимча тўловлар иш ҳақининг элементи ҳисобланади. иш ҳақини бир неча хил элементларга бўлиш мумкин. улар асосан (базали) иш ҳақи, устамалар, қўшимча тўловлар ва иш ҳақининг ўзгарувчан қисмидир (ҳар хил рағбатлантирувчи тўловлар). асосан иш ҳақи ишчининг функционал вазифаларини ҳар қандай шароитда ўз вақтида ва сифатли бажариши учун тўланадиган, белгилаб қўйилган, доимий тўланадиган пул тўловидир (айрим ҳолларда натурал ҳолда бўлиши ҳам мумкин). устамалар ва қўшимча тўловлар ишчи меҳнатининг алоҳида шарт шароити ва мазмуни учун тўланади. масалан, меҳнат стажи, қўшимча функцияларни бажарганлиги, кечқурун, дам олиш ва байрам кунларида ишлаганлиги учун, ишламаган …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"савдода иш ҳақи" haqida

1355570626_41037.doc c m ф х п i i i xi и k k и . 1 × = å = 100 . . . б ф к та б их × = 100 . . i ф i х к та и × = 100 . . ктф к к i иx ихр р их × + = с у х с у х с у х и и и и п п с у х . . ... . . . . 2 1 . . × × × = - с у х и . . - с у х и п . . ... 3 , 2 , 1 с у х и . . 1 0 …

DOC format, 402,5 KB. "савдода иш ҳақи"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: савдода иш ҳақи DOC Bepul yuklash Telegram