yomg‘ir chuvalchanglarining bioekologik xususiyatlari

ZIP 1,0 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

yomg‘ir chuvalchan.docx кириш yomg‘ir chuvalchanglarining bioekologik xususiyatlari kirish.........................................................................................................................3 i bob. yomg‘ir chuvalchanglar faunasini o‘rganilish tarixi……………………………………………………………………………6 ii bob. yomg‘ir chuvalchanglarining bioekologik xususiyatlari……………………………………………………………….12 2.1.yomg‘ir chuvalchanglarining anatomo-morfologik tavsifi……………12 2.2.yomg‘ir chuvalchanglarining ko‘payishi, rivojlanishi va biogumus tarkibi……………………………………………………………………….15 2.3.tadqiqot materiallari va metodlari………………………......................17 iii.bob.yomg‘ir chuvalchanglarining taksonomiyasi va anatomo-morfologik tavsifi…………………………………………20 3.1.yomg‘ir chuvalchanglarining ekologik xususiyatlari…………………44 3.2.yomg‘ir chuvalchanglarining tuproqda vertikal taqsimlanishi………..48 3.3.yomg‘ir chuvalchanglarining regeneratsiyasi………………………….50 xulosalar...............................................................................................52 foydalangan adabiyotlar ro‘yxati......................................53 kirish yomg‘ir chuvalchanglari tuproq jonivorlari biomassasining asosiy qismini tashkil etadi. ularning 1m2 maydondagi soni ayrim ekosistemalarda 500 tagacha yetadi. yomg‘ir chuvalchanglarining tuproq hosil bo‘lishidagi va uning tabiiy hosildorligini saqlab qolishdagi ahamiyati ekologiya, zoologiya, tuproqshunoslik va dehqonchilikga doir ko‘pchilik manbalarda keng yoritilgan. xix asrning oxirida ch. darvin: «omoch inson ixtiro qilgan eng qadimgi va eng muhim ahamiyatga ega bo‘lgan mehnat qurollaridan biridir, ammo ungacha yomg‘ir chuvalchanglari tuproqqa ishlov berib kelgan va hamma vaqt ishlov berib kelishaveradi», deb yozgan edi. chuvalchanglarning faoliyati natijasida o‘simlik qoldiqlari tuproqning chuqur qatlamlariga o‘tib qoladi, tuproq yumshab, unga suv …

yoni tezlashadi. bundan tashqari yomg‘ir chuvalchanglari ichagidagi polimerizatsiya jarayonida organik moddalarning parchalanishidan gumin kislotalar hosil bo‘ladi. bu kislotalar mineral komponentlar bilan birga kompleks birikma gumusni hosil qiladi. chuvalchanglar jig‘ildonida joylashgan bezlar ajratib chiqaradigan maxsus moddalar, tuproqning kislotalik reaksiyasini neytrallash xususiyatiga ega. chuvalchanglar tuproqni ichagi orqali o‘tkazib, uni 10-15 foiz gumusli mayda donodor koprolitlar holida chiqaradi. bunday koprolitlar ichida mikroorganizmlar yaxshi rivojlanadi. ular ichagida yashaydigan ammonifikatsiya bakteriyalari esa azotli organik moddalarni ammiakgacha minerallashtiradi. n.a. dimo (1938) o‘zbekiston sharoitida yomg‘ir chuvalchanglarining faoliyatini o‘rganib, 1 m2 maydondagi tuproqda o‘rtacha 150 ta chuvalchang bo‘lishini hisoblab chiqqan. uning ko‘rsatishicha chuvalchanglar yil davomida tuproq yuzasiga 20 t koprolit ishlab chiqaradi. yomg‘ir chuvalchanglari tuproqdagi o‘simlik qoldiqlarining chirishini tezlashtirishi ham ma’lum. t.s. vsevolodova-perel va b. (1995) tadqiqotlarida yomg‘ir chuvalchanglari ishtirokisiz o‘rmon to‘shalmasidagi o‘simlik qoldiqlarining chirishi 2-3 martaga sekinlashganligi aniqlangan. bir qancha tadqiqotchilar mevali daraxtlar, arpa, bug‘doy va boshqa o‘simliklarning hosildorligiga yomg‘ir chuvalchanglari ijobiy ta’sir ko‘rsatishini aniqlashgan (atlavinite, 1975, …

to‘la-to‘kis amalga oshirishni, kimyoviy preparatlardan kengroq foydalanishni talab qiladi. ammo bu tadbirlar tuproqlarning ifloslanishi va zichlashuviga, pirovard natijada ularning agrokimyoviy xususiyatlarini yomonlashuviga olib keladi. bunga yo‘l qo‘ymaslik uchun tuproqlarning tabiiy «melioratorlari» bo‘lgan jonivorni o‘rganish va ulardan samarali foydalanish tadbirlarini ishlab chiqish zarur. hozirgi davrda yomg‘ir chuvalchanglarini tadqiq qilish ishlari jahonning deyarlik barcha mamlakatlarida olib borilmoqda. o‘zbekiston hududida yomg‘ir chuvalchanglari ustida o‘zr fa zoologiya instituti, o‘zbekiston milliy universiteti, toshkent davlat agrar universiteti, toshkent davlat pedagogika universiteti, qarshi davlat pedagogika universiteti olimlari tomonidan tadqiqot ishlari olib borilmoqda. mustaqil o‘zbekiston respublikasida bog‘dorchilik va sabzavotchilik mahsulotlarini yanada ko‘paytirish, paxta hosildorligini oshirishga juda katta e’tibor berilmoqda. o‘zlashtirishga yaroqli bo‘lgan qo‘riq yerlar maydonining tobora kamayib borayotgan va suv resurslari cheklangan hozirgi davrda tuproqlarning melorativ holatini yaxshilash orqali uning unumdorligini oshirish qishloq xo‘jaligini rivojlantirishning asosiy yo‘nalishlaridan biri bo‘lib qoladi. bu borada in qazib tuproqni yumshatadigan, uni aralashtirib, organik qoldiqlarning parchalanishini tezlashtiradigan yomg‘ir chuvalchanglaridan foydalanish e’tiborga loyiqdir. bitiruv …

anotomo-morfologik xususiyatlari o‘rganildi. yomg‘ir chuvlchanlari turlariga qarab turli vaqt oralig‘ida umr ko‘rishi, tuproq harorati 21 c0 , namligi 60 foizdan yuqori bo‘lganda ular pillaga 4 tadan 20 donagacha tuxum qo‘yib ko‘payashi aniqlandi. yomg‘ir chuvalchanglari tuproq qatlamlarida tarqalishiga qarab 3 ta ekologik guruhga bo‘linishi, 1 tuproq yuzasida yoki to‘shalmada yashaydigan gemiedafon turlar 2 tuproq va to‘shalma (gumus) da yashaydigan turlar, 3. tuproqning chuqur qatlamlarida in qurib yashaydigan euedafon turlarga bo‘linadi. yomg‘ir chuvalchanglarining regeneratsiyasi ular hayoti uchun eng muhim organlari joylashgan oldingi bosh qismi hisobidan sodir bo‘lishi, tanasining keyingi qismi esa, to‘liq regeneratsiya xususiyatiga ega bo‘lmasligi aniqlandi. ishning aprobatsiyasi. bitiruv malakaviy ishining materiallari biologiya kafedrasi qoshidagi «biolog» to‘garagida ma’ruza qilingan. ishning tuzilishi va hajmi. bitiruv malakaviy ishi, 3 bob, xulosa va adabiyotlar ro‘yxatidan iborat. matni 52 sahifa, 1 ta jadval va 11 ta rasm kiritilgan. adabiyotlar ro‘yxatida esa 21 nomdagi adabiy manbalar qayd etilgan. muallif ushbu bitiruv malakiviy ishni bajarishda va tayyorlashda …

gan. xx asrning ikkinchi yarmidan boshlab yomg‘ir chuvalchanglarini tadqiq qilish ishlari takomillashdi. yomg‘ir chuvalchanglarining anatomik tuzilishi va fiziologiyasi ustida ish olib borgan l.m. semenova, ularning ovqat hazm qilish organlari tuzilishini oziqlanish xiliga bog‘liqligini asoslab bergan bo‘lsa, novosibirsk viloyatida b.r.striganova yomg‘ir chuvalchanglarining eisenia hordenskioldi turini bir joyda yashaydigan poliploidli va diploidli formalarida ovqat hazm bo‘lishini laboratoriya sharoitida kuzatib, ularning oziqlanish xususiyatlariga ko‘ra farq qilishini ko‘rsatib berdi. g.a. nevmivaka yomg‘ir chuvalchanglarida nerv regulyatsiyasini, g.a. surova, a.g. kreslavskiy, a.s. seversov ayrim omillarning eisenia foetida ga ta’sirini, m.y. pumen, v.k. kazakov, l.g. mkrtchyan oligoxetlar ichak xujayralari faoliyatining boshqarilish mexanizmini o‘rganish borasida ham talaygina ishlarni amalga oshirdilar. k.r. varley [37] ning ma’lumot berishicha, yomg‘ir chuvalchangining allolobophora caliginosa f.trapezoides turlarini ovqat hazm qilish organlari chiqindisida 6% azot bo‘ladi. bundan tashqari yomg‘ir chuvalchanglari in qazishi tufayli tuproqning namlik sig‘imini 10% gacha oshirar ekan. v.tishler [32] ning kuzatishicha, yomg‘ir chuvalchangi koprolitida mikroorganizmlar oddiy tuproq zarrachalariga nisbatan 33% ko‘p …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yomg‘ir chuvalchanglarining bioekologik xususiyatlari"

yomg‘ir chuvalchan.docx кириш yomg‘ir chuvalchanglarining bioekologik xususiyatlari kirish.........................................................................................................................3 i bob. yomg‘ir chuvalchanglar faunasini o‘rganilish tarixi……………………………………………………………………………6 ii bob. yomg‘ir chuvalchanglarining bioekologik xususiyatlari……………………………………………………………….12 2.1.yomg‘ir chuvalchanglarining anatomo-morfologik tavsifi……………12 2.2.yomg‘ir chuvalchanglarining ko‘payishi, rivojlanishi va biogumus tarkibi……………………………………………………………………….15 2.3.tadqiqot materiallari va metodlari………………………......................17 iii.bob.yomg‘ir chuvalchanglarining taksonomiyasi va anatomo-morfologik tavsifi…………………………………………20 3.1.yomg‘ir chuvalchanglarining ekologik xususiyatlari…………………44 3....

Формат ZIP, 1,0 МБ. Чтобы скачать "yomg‘ir chuvalchanglarining bioekologik xususiyatlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yomg‘ir chuvalchanglarining bio… ZIP Бесплатная загрузка Telegram