yomg‘ir chuvalchangining anatomo-morfologik tavsifi

DOCX 16 pages 434.5 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 434.5 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

kirish mavzu: yomg‘ir chuvalchangining tuzilishi, oziqlanishi, ko’payishi reja: 1. yomg‘ir chuvalchanglarining anatomo-morfologik tavsifi 2. yomg‘ir chuvalchanglarining ko‘payishi, rivojlanishi va biogumus tarkibi 3. tadqiqot materiallari va metodlari yomg‘ir chuvalchanglarining anatomo-morfologik tavsifi yomg‘ir chuvalchanglari tuproq jonivorlari biomassasining asosiy qismini tashkil etadi. ularning 1m2 maydondagi soni ayrim ekosistemalarda 500 tagacha yetadi. yomg‘ir chuvalchanglarining tuproq hosil bo‘lishidagi va uning tabiiy hosildorligini saqlab qolishdagi ahamiyati ekologiya, zoologiya, tuproqshunoslik va dehqonchilikga doir ko‘pchilik manbalarda keng yoritilgan. xix asrning oxirida ch. darvin: «omoch inson ixtiro qilgan eng qadimgi va eng muhim ahamiyatga ega bo‘lgan mehnat qurollaridan biridir, ammo ungacha yomg‘ir chuvalchanglari tuproqqa ishlov berib kelgan va hamma vaqt ishlov berib kelishaveradi», deb yozgan edi. chuvalchanglarning faoliyati natijasida o‘simlik qoldiqlari tuproqning chuqur qatlamlariga o‘tib qoladi, tuproq yumshab, unga suv va havo o‘tishi yaxshilanadi. tuproq aeratsiyasining yaxshilanishi tufayli, organik moddalarning aerob parchalanish jarayoni tezlashadi. bundan tashqari yomg‘ir chuvalchanglari ichagidagi polimerizatsiya jarayonida organik moddalarning parchalanishidan gumin kislotalar hosil bo‘ladi. bu …

2 / 16

o‘rtacha 150 ta chuvalchang bo‘lishini hisoblab chiqqan. uning ko‘rsatishicha chuvalchanglar yil davomida tuproq yuzasiga 20 t koprolit ishlab chiqaradi. yomg‘ir chuvalchanglari tuproqdagi o‘simlik qoldiqlarining chirishini tezlashtirishi ham ma’lum. t.s. vsevolodova-perel va b. (1995) tadqiqotlarida yomg‘ir chuvalchanglari ishtirokisiz o‘rmon to‘shalmasidagi o‘simlik qoldiqlarining chirishi 2-3 martaga sekinlashganligi aniqlangan. bir qancha tadqiqotchilar mevali daraxtlar, arpa, bug‘doy va boshqa o‘simliklarning hosildorligiga yomg‘ir chuvalchanglari ijobiy ta’sir ko‘rsatishini aniqlashgan (atlavinite, 1975, 1990; raxmatullayev, 2004). o‘zbekiston hududlarida yomg‘ir chuvalchanglarining hayotini o‘rganish ustidagi dastlabki tadqiqotlar xx-asrning 30 yillarida a.l. brodskiy , 40 yilardan so‘ng r.a. alimjanov tomonidan o‘tkazilgan. bu hayvonlarning o‘rta osiyo respublikalarida tarqalishi to‘g‘risida b.v. valiaxmedov (1962); t.s. perel (1979); a.y. raxmatullayev (2009); w. michaelsen (1900) va boshqa tadqiqotchilarning ishlarida ma’lumotlar beriladi. dehqonchilik mahsulotlarini ko‘paytirish muammosi, dehqonchilikni rivojlantirish va qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalashni to‘la-to‘kis amalga oshirishni, kimyoviy preparatlardan kengroq foydalanishni talab qiladi. ammo bu tadbirlar tuproqlarning ifloslanishi va zichlashuviga, pirovard natijada ularning agrokimyoviy xususiyatlarini yomonlashuviga olib keladi. bunga …

3 / 16

l o‘zbekiston respublikasida bog‘dorchilik va sabzavotchilik mahsulotlarini yanada ko‘paytirish, paxta hosildorligini oshirishga juda katta e’tibor berilmoqda. o‘zlashtirishga yaroqli bo‘lgan qo‘riq yerlar maydonining tobora kamayib borayotgan va suv resurslari cheklangan hozirgi davrda tuproqlarning melorativ holatini yaxshilash orqali uning unumdorligini oshirish qishloq xo‘jaligini rivojlantirishning asosiy yo‘nalishlaridan biri bo‘lib qoladi. bu borada in qazib tuproqni yumshatadigan, uni aralashtirib, organik qoldiqlarning parchalanishini tezlashtiradigan yomg‘ir chuvalchanglaridan foydalanish e’tiborga loyiqdir. bitiruv malakaviy ishning maqsadi va vazifalari. mazkur ishning maqsadi yomg‘ir chuvalchanglarining bioekologik xususiyatlarini o‘rganishdan iborat bo‘lib, buning uchun quyidagi vazifalar belgilab olindi: -yomg‘ir chuvalchanglarini anatomo-morfologik xususiyatlarini o’rganish; -yomg‘ir chuvalchanglarining bioekologik xususiyatlarini o’rganish; -yomg‘ir chuvalchanglarining tuproqda vertikal taqsimlanishi o’rganish; -yomg‘ir chuvalchanglarining regeneratsiyasini o’rganish. ishning ilmiy ahamiyati. o‘zbekistonda uchraydigan yomg‘ir chuvalchanglarini 21 turining anotomo-morfologik xususiyatlari o‘rganildi. yomg‘ir chuvlchanlari turlariga qarab turli vaqt oralig‘ida umr ko‘rishi, tuproq harorati 21 c0 , namligi 60 foizdan yuqori bo‘lganda ular pillaga 4 tadan 20 donagacha tuxum qo‘yib ko‘payashi aniqlandi. yomg‘ir chuvalchanglari tuproq …

4 / 16

lakaviy ishining materiallari biologiya kafedrasi qoshidagi «biolog» to‘garagida ma’ruza qilingan. ishning tuzilishi va hajmi. bitiruv malakaviy ishi, 3 bob, xulosa va adabiyotlar ro‘yxatidan iborat. matni 52 sahifa, 1 ta jadval va 11 ta rasm kiritilgan. adabiyotlar ro‘yxatida esa 21 nomdagi adabiy manbalar qayd etilgan. muallif ushbu bitiruv malakiviy ishni bajarishda va tayyorlashda ko‘rsatgan yordamlari uchun b.f.n. a.raxmatullayev va biologiya kafedrasi professor-o‘qituvchilariga o‘z minnatdorchiligini bildiradi. yomg‘ir chuvalchanglarining tuproq hosil bo‘lishi va uning hosildorligini saqlab qolishda muhim ahamiyatga ega ekanligini ilk bor 1837 yilda ch. darvin fanga ma’lum qilgan edi. keyinchalik tuproqshunos olim, g.n. visotskiy xix asrning oxiri xx ning boshlarida rossiyaning qora tuproqli janubiy hududlarida yomg‘ir chuvalchanglarining allolobophora gordejeffi mich., a.octaedra, a.foetida sav., a.constricta, a.jassensis turlarini tuproqqa ta’siri ustida kuzatishlar olib borib, chuvalchanglarning vertikal yo‘nalishdagi yo‘llari uzoq vaqt saqlanib qolishligini va bu yo‘llardan ular yana qayta foydalanishini aniqlagan. xx asrning ikkinchi yarmidan boshlab yomg‘ir chuvalchanglarini tadqiq qilish ishlari takomillashdi. yomg‘ir chuvalchanglarining …

5 / 16

‘rganish borasida ham talaygina ishlarni amalga oshirdilar. k.r. varley [37] ning ma’lumot berishicha, yomg‘ir chuvalchangining allolobophora caliginosa f.trapezoides turlarini ovqat hazm qilish organlari chiqindisida 6% azot bo‘ladi. bundan tashqari yomg‘ir chuvalchanglari in qazishi tufayli tuproqning namlik sig‘imini 10% gacha oshirar ekan. v.tishler [32] ning kuzatishicha, yomg‘ir chuvalchangi koprolitida mikroorganizmlar oddiy tuproq zarrachalariga nisbatan 33% ko‘p uchraydi. ekin ekiladigan maydonlarda gerbitsid va pestitsidlardan foydalanishni chuvalchanglarga ta’siri borasida ham bir qancha ishlar bajarilgan. mavsumiy iqlim sharoitida tuproq umurtqasiz hayvonlari, jumladan yomg‘ir chuvalchanglarining dinamikasi borasida ham birqancha tadqiqotlar amalga oshirilgan. yomg‘ir chuvalchanglari iqlimning o‘zgarishiga o‘ta sezuvchan bo‘lishadi. ular bahor va kuz oylari tuproqning yuza qatlamida to‘planishi va qish hamda yoz fasllarida esa chuqurroq qatlamlarga ko‘chishi aniqlangan. [1, 2, 3, 7, 9, 15, 16, 26, 30, 31]. shveytsariyalik stolkli va chexoslovakiyalik zajonc, ambroz yomg‘ir chuvalchanglarining koprolitlari iqlimning o‘zgarishi bilan ko‘payishi yoki kamayishini kuzatishgan. germaniyalik baltzer haroratning o‘zgarishi yomg‘ir chuvalchanglarining har xil turlarida jinsiy organlarining …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yomg‘ir chuvalchangining anatomo-morfologik tavsifi"

kirish mavzu: yomg‘ir chuvalchangining tuzilishi, oziqlanishi, ko’payishi reja: 1. yomg‘ir chuvalchanglarining anatomo-morfologik tavsifi 2. yomg‘ir chuvalchanglarining ko‘payishi, rivojlanishi va biogumus tarkibi 3. tadqiqot materiallari va metodlari yomg‘ir chuvalchanglarining anatomo-morfologik tavsifi yomg‘ir chuvalchanglari tuproq jonivorlari biomassasining asosiy qismini tashkil etadi. ularning 1m2 maydondagi soni ayrim ekosistemalarda 500 tagacha yetadi. yomg‘ir chuvalchanglarining tuproq hosil bo‘lishidagi va uning tabiiy hosildorligini saqlab qolishdagi ahamiyati ekologiya, zoologiya, tuproqshunoslik va dehqonchilikga doir ko‘pchilik manbalarda keng yoritilgan. xix asrning oxirida ch. darvin: «omoch inson ixtiro qilgan eng qadimgi va eng muhim ahamiyatga ega bo‘lgan mehnat qurolla...

This file contains 16 pages in DOCX format (434.5 KB). To download "yomg‘ir chuvalchangining anatomo-morfologik tavsifi", click the Telegram button on the left.

Tags: yomg‘ir chuvalchangining anatom… DOCX 16 pages Free download Telegram

yomg‘ir chuvalchangining anatomo-morfologik tavsifi

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "yomg‘ir chuvalchangining anatomo-morfologik tavsifi"

Similar files