Назад

namangan viloyatida keng tarqalgan qushlar va ularning bioekologik xususiyatlari

ZIP 25 стр. 95,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (6 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1 / 25
namangan viloyatida keng tarqalgan qushlar va ularning bioekologik xususiyatlari reja: 1. namangan viloyatida keng tarqalgan qushlarning turlar tarkibi 2. turkiston oq laylagi - ciconia ciconia asiatica sev. ni farg’ona vodiysi sharoitidagi ekologik xususiyatlari 4. namangan shahrida qish mavsumida keng uchraydigan qushlar 5. qushlarni zararli ta’siri va ulardan himoyalashni asosiy yo’nalishlari xulosa namangan viloyatida keng tarqalgan qushlarning turlar tarkibi va ularni o’ziga xos bioekologik xususiyatlari hozirgi vaqtda yer yuzidagi deyarli barcha landshaftlar bevosita yoki bilvosita inson faoliyatiga dahldordir. hayvonlarning, ayniqsa, madaniy landshaftlarda yetakchi bioindikator rolini o’ynovchi qushlarning faunasi va tarqalishini o’rganishga katta e’tibor berilmoqda (gladkov, rustamov, 1965). antropogen landshaftlar orasida agrar landshaft egallagan maydoni bo’yicha eng keng tarqalgan hisoblanadi. agrar landshaftda qushlarning roli juda ahamiyatlidir. qushlar bog’lar va daraxtzorlar, yaylov va qishloq ho’jaligi ekinlarini zararli hashorotlar va kemiruvchilardan asraydi, begona o’tlarning urug’ini yo’qotadi, daraxtlar va butalarni tarqalishiga yordam beradi, tuproqni o’g’it bilan boyitadi. shu bilan birga, bir qator qushlar qishloq ho’jaligi …
2 / 25
ishini talab qiladi. shu tufayli qushlarda doimo tana harorati baland, nafas olish va yurak-tomir tizimlari yaxshi rivojlangan. sarflangan quvvatni tiklash uchun qushlar doimo qo’p oziqaga muhtoj, u esa o’z navbatida juda tez singib ketadi. skeleti yengil va mustahkam. patlari uchish, issiqlikni ushlab qolish va terini lat yeyishdan saqlash uchun mo’ljallangan. uchish qobiliyati asab tizimi va sezish organlarini yuqori rivojlanishini talab qiladi. qushlar borliqda mo’ljal qilish yuksak qobiliyatga va barcha hayvonlar ichida ko’rish qobiliyati a’lo darajada rivojlangan. eshitish qobiliti ham juda zo’r rivojlangan. qushlarda alohida geografik joylanish sezgisi mavjud, shu vaqtgacha uning ishlash mexanizmi oxirigacha o’rganilmagan. bu sezgi uchib o’tadigan qushlarga qishlash uchun uzoq migratsiya qilishni va hatosiz qaytish yo’lni, o’z inini topishga yordam beradi. amfibiya, sudralib yuruvchilar va boshqa sut emizuvchi hayvonlarda tabiatdagi sharoitlarda tana harorati pasayishi yoki tushib ketishi mukin, ovqat yeyish kamayadi, hayotiy jarayonlari sustlashib, uyquga ketadi. qushlarda esa atrofdagi sharoitning o’zgarishi bilan issiq o’lkalarga uchib ketadi. ayrim …
3 / 25
lohiyatli va xilma-xil vazifa bajarishini ko’rsatadi. ko’p qushlar zararkunandalar - hasharotlar va kemiruvchilar bilan oziqlanadi va zararkunandalarni haddan ziyod ko’payib ketishini cheklab turadilar. qushlarning ijobiy ahamiyati shundan iborat. lekin kupchilik insonlar xo’jalik nuqtai nazaridan qushlarning bu faoliyati eng muhim va ahamiyatli ekanligini anglamaydilar. bundan tashqari ko’p qushlarning go’shti va tuxumi ovqatga ishlatiladi, momig’i esa issiq va yengil kurtkalar, ko’rpalar tayyorlashda foydalaniladi. o’rgatilgan qushlar ovga, sayroqi va manzaralilari esa uy va bog’larda tirik tabiiy bezak sifatida boqiladi. qushlarning uchish qobiliyatining fizik qonunlari insoniyatning eng muhim yutuqlaridan biri - uchish apparatlarining yaratilishi bo’ldi. farg’ona vodiysida qancha turdagi qushlar uchrashi to’g’risidagi alohida ish bajarilmagan. shu nuqtai nazardan, farg’ona vodiysida uchraydigan qush turlari va ularni gelmintoz kasalliklari to’g’risidagi ilmiy va amaliy ahamiyatga molik tadqiqotlarni o’tkazish dolzarb vazifalardan biri hisoblanadi. quyida biz shaxsiy kuzatishlar va ilmiy manbalarga asoslangan holda namangan viloyatida uchraydigan nisbatan ko’p uchraydigan 19 tur qushlarni morfologiyasi, hayot tarzi, tarqalishi, soni va bugungi …
4 / 25
nus vulgaris (linnaeus, 1758) mayna –acridotheres tristis (linnaeus, 1766) *dala chumchug’i –passer montanus (linnaeus, 1758) so’fito’rg’aylar oilasi - alaudidae so’fito’rg’ay – galerida cristata (linnaeus, 1758) qaldirg’ochlar oilasi-hirundidae *qishloq qaldirg’ochi–hirundo rustica (linnaeus, 1758) jibilajibonlar oilasi -motacillidae tog’ yilqichisi–anthus spinoletta (linnaeus, 1758) *sariqjibilajibon –motacilla flava (linnaeus, 1758) niqobli jibilajibon –motacilla personata (goulg, 1861) oqjibilajibon –motacilla alba (linnaeus, 1758) sassiq popishaklar oilasi -upupidae sassiqpopishak –upupa epops (linnaeus, 1758) turkiston oq laylagi - ciconia ciconia asiatica sev. ni farg’ona vodiysi sharoitidagi ekologik xususiyatlari turkiston oq laylagi - ciconia ciconia asiatica sev. o’zbekiston “qizil kitobi”ga kiritilgan nodir qush bo’lib, atroflicha muhofazaga muhtoj qushlardan hisoblanadi. so’nggi yillarda insonning xo’jalik faoliyati natijasida turkiston oq laylaklarining tabiiy yashash joylari yo’qolib bormoqda. masalan, 1975 yilda zarafshon vodiysida o’zlashtirilmagan zahkash yerlardagi daraxtlarda bir necha oq laylaklar uyasi joylashgan edi. 1959-1960 yillarga kelib bu yerlar sholi ekilishi uchun o’zlashtirilishi natijasida laylaklar bu yerlarni tark etdilar (abdusalomov, 1961). xx asr oxirlari xxi …
5 / 25
g o’nlab, yuzlab uyalari borligini kuzatish mumkin. tadqiqotlar mobaynida qushlar aholisi zichligi va ular sonining mavsumiy dinamikasini aniqlash maqsadida marshrutlarda hisoblar olib borildi. marshrut hisoblari mobaynida biz tomonimizdan jami 19 turga mansub qushlar uchratilib, ular orasida turkiston oq laylaklarining soni umumiy qushlar soniga nisbatan 7,23% ni tashkil etadi. hisoblarga ko’ra farg’ona vodiysida ularning soni yil bo’yi deyarli bir xil bo’ladi. faqatgina yozda turkiston oq laylaklari bolalari tuxumdan chiqish davrida ularning soni yuqori bo’ladi. aksincha qishki davrda aksariyat mintaqalarda ularning soni sezilarli darajada kam bo’ladi. chunki bu davrda turkiston oq laylaklari asosan baliqchilik xo’jaliklari atroflarida to’planishadi. bahorgi davrda mashrutlarda olib borilgan hisoblarda jami 4262 ta qush sanalib turkiston oq laylaklarining soni ular orasida 5,28% ni tashkil etdi va har 1 km masofaga 0,97 ta turkiston oq laylagi to’g’ri keldi. yozgi davrda turkiston oq laylaklarining soni bir oz oshadi. bu esa yuqorida aytganimizdek ularning tuxumdan chiqqan polaponlari evaziga amalga oshadi. bu davrda …
6 / 25
n oq laylagining juda katta uya koloniyalarini hosil qilishi, deyarli barcha yuqori kuchlanishli elektr o’tkazuvchi sim tayanchlarida, telefon va telegraf ustunlarida, suv minoralarida uya qo’yishga layoqatlanishi va vodiy sharoitining turkiston oq laylaklariga qulay kelishi haqida qator mualliflar r.n.meklenburtsev (1974), x.s.salixbaev, m.m.ostapenko (1964), e.sh.shernazarov, m.to’raev (1995) va boshqalarning ilmiy ishlari mavjud bo’lib, bu ishlarda turkiston oq laylagining biologiyasi, ekologiyasi ahamiyatiga doir ma’lumotlar keltiriladi. e.sh.shernazarov va m.to’raevlarning ma’lumotlariga ko’ra (1995) turkiston oq laylagining populyatsiyasi farg’ona vodiysi sharoitida qishlab qolishi mumkin. farg’ona vodiysida turkiston oq laylaklari asosan aholi yashaydigan joylarda, sholi ekiladigan maydonlar atroflarida, ba’zan adir zonalarida ham tarqalgan. hozirgi kunda turkiston oq laylaklari aksariyat hollarda inson tomonidan qurilgan inshootlar: yuqori kuchlanishli elektr o’tkazuvchi sim tayanchlarida (47,3%), kichik kuchlanishli elektr o’tkazuvchi sim ustunlarida (15,4%), telefon va telegraf ustunlarida (24,2%), suv minoralarida (13,2%) uya qurishga moslashib olganlar. ko’rinib turibdiki, turkiston oq laylaklari uyalarining aksariyat qismi yuqori kuchlanishli elektr o’tkazuvchi sim tayanchlarida joylashgan bo’lib, bunga …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 25 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "namangan viloyatida keng tarqalgan qushlar va ularning bioekologik xususiyatlari"

namangan viloyatida keng tarqalgan qushlar va ularning bioekologik xususiyatlari reja: 1. namangan viloyatida keng tarqalgan qushlarning turlar tarkibi 2. turkiston oq laylagi - ciconia ciconia asiatica sev. ni farg’ona vodiysi sharoitidagi ekologik xususiyatlari 4. namangan shahrida qish mavsumida keng uchraydigan qushlar 5. qushlarni zararli ta’siri va ulardan himoyalashni asosiy yo’nalishlari xulosa namangan viloyatida keng tarqalgan qushlarning turlar tarkibi va ularni o’ziga xos bioekologik xususiyatlari hozirgi vaqtda yer yuzidagi deyarli barcha landshaftlar bevosita yoki bilvosita inson faoliyatiga dahldordir. hayvonlarning, ayniqsa, madaniy landshaftlarda yetakchi bioindikator rolini o’ynovchi qushlarning faunasi va tarqalishini o’rganishga katta e’tibor berilmoqda (g...

Этот файл содержит 25 стр. в формате ZIP (95,0 КБ). Чтобы скачать "namangan viloyatida keng tarqalgan qushlar va ularning bioekologik xususiyatlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: namangan viloyatida keng tarqal… ZIP 25 стр. Бесплатная загрузка Telegram

Похожие файлы

Вам также может понравиться

Показать все
yirtqich qushlar va ularning sanitarlik xususiyatlari — PPTX PPTX
yirtqich qushlar va ularning sanitarlik xususiyatlari
18 стр. 2,4 МБ
qo'llanish misollari va keng tarqalgan xatolar — PPTX PPTX
qo'llanish misollari va keng tarqalgan xatolar
20 стр. 1,7 МБ
appenditsit — xavfli va keng tarqalgan kasallik — PPTX PPTX
appenditsit — xavfli va keng tarqalgan kasallik
— 8,8 МБ
yomg‘ir chuvalchanglarining bioekologik xususiyatlari — ZIP ZIP
yomg‘ir chuvalchanglarining bioekologik xususiyatlari
52 стр. 1,0 МБ
yomg‘ir chuvalchanglarining bioekologik xususiyatlari — DOCX DOCX
yomg‘ir chuvalchanglarining bioekologik xususiyatlari
50 стр. 1,0 МБ
tangacha qanotlilarning bioekologik xususiyatlari — PPTX PPTX
tangacha qanotlilarning bioekologik xususiyatlari
15 стр. 1,1 МБ
eng keng tarqalgan atom orbitalari — PPTX PPTX
eng keng tarqalgan atom orbitalari
7 стр. 772,0 КБ
xalq tabobati va keng tarqalgan kasalliklarga kirish — PPTX PPTX
xalq tabobati va keng tarqalgan kasalliklarga kirish
22 стр. 1,0 МБ
skelet tizimining keng tarqalgan yuqumli kasalliklari — PPTX PPTX
skelet tizimining keng tarqalgan yuqumli kasalliklari
21 стр. 1,6 МБ
qashqadaryo xavzasining tog' mintaqasida tarqalgan ayiqtovondoshlar oilasi vakillarining bioekologik xususiyatlari va sanoatda ishlatilishi — DOCX DOCX
qashqadaryo xavzasining tog' mintaqasida tarqalgan ayiqtovondoshlar oilasi vakillarining bioekologik xususiyatlari va sanoatda ishlatilishi
— 7,1 МБ
o’zbekiston qizil kitobiga kiritilgan farg’ona vodiyida tarqalgan tangacha qanotlilar vakillarining bioekologik xususiyatlari — PPTX PPTX
o’zbekiston qizil kitobiga kiritilgan farg’ona vodiyida tarqalgan tangacha qanotlilar vakillarining bioekologik xususiyatlari
15 стр. 1,1 МБ
jishbolaochadigan qushlar va ularning xilmatilligi — PPTX PPTX
jishbolaochadigan qushlar va ularning xilmatilligi
14 стр. 1,2 МБ