бош скелетсизлар кенжа типи – aerania

ZIP 204.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1363859905_42716.doc www.arxiv.uz режа: 1. умумий тафсифи 2. хордабошлилар синфи – cephalochordata 3. хордали хайвонларнинг келиб чикиши ва эволюцияси умумий тафсифи бош скелетсизлар кичик денгиз хайвонлари булиб, жуда содда тузилган. бош скелетсизлар хордалилар типининг хамма белгиларини узида ифода этган: хордаси бор, нерв найининг ичи буш, халкумида жабра тешиклари бор ва бу нафас олиш органи булиб хизмат килади, овкат хазм килиш каналида жигар усимтаси бор. кон айланиш тизими туташ (ёпик), аммо юраги йук. жуфт харакат органлари булмайди. бу кенжа тип уз ичига битта хорда бошлилар синфини олади ва синф узига 30-35 турни бирлаштиради. хордабошлилар синфи – cephalochordata хорда бошлиларнинг тузилишини уларнинг типик вакили хисобланган оддий ланцетник – branchiostoma lanceolatum мисолида куриб чикиш мумкин. ташки куриниши. ланцетник ярим тиник хайвон булиб, буйи 5-8 см га боради, гавдаси балик шаклида икки ёни кисилган, икки учи уткирлашган (5-расм). 5-расм. ланцетник гавдасининг кесими: 1-пайпасловчилар билан ўралган огизолди тешиги, 2-дум сузгич каноти, 3-орка каноти, 4-метаплеврал бурма, 5-артериал …
2
ма умурткали хайвонлар сингари, ланцетниклар териси хам икки каватдан: устки эпидермисдан ва пастки чин теридан (кориум) иборат булади. лекин ланцетникнинг эпидермиси барча умурткалилар эпидермисидан бир каватлилиги билан фарк килади, кориум эса шилимшик тукимадан иборат булади. эпидермисдаги безли хужайралар суюклик ажратиб, юпка юза пардасини хосил килади. бу парда нозик терини кумдаги заррачалар билан ялликланишдан химоя килади. скелети. ички скелети асосан хордадан ташкил топган. у гавданинг энг охирги (дум) учидан то бошининг учигача боради. хорда атрофида нерв найини хам ураб олган бириктирувчи тукима жойлашган (6-расм). хорда худди мускулли орган каби ишлайди. мускулларнинг кискариши хордани каттиклигини оширади. хорда ва нерв найини ураб олган бириктирувчи тукимали парданинг усимталари миосепталар билан туташади. жабра аппаратининг скелети тусинлардан тузилган. сузгич канотларини бир катор таёкчалар тутиб туради. 6-расм. ланецетникнинг халкум атрофида кўндаланг кесими: 1-хордаси, 2-нерв найи, 3-орка мия нервлари, 4-миомер, 5-целом, 6-жабра олди бўшлиги, 7-эндостил, 8-халкум бўшлиги, 9-жабра тешиклари, 10-жабралараро тўсиклар, 11-нефридийлар, 12-ичакнинг жигар ўсимтаси, 13-жинсий безлар. мускул …
3
и кисмининг невроцели озгина кенгаяди. бу жой умурткали хайвонлар бош миясининг мия коринчаси билан тенглаштирилади. вазифасига кура, у рефлектор фаолиятини идора килади. унинг бузилиши харакат координациясининг бузилишига сабаб булади. нерв найининг олдинги кисмидан икки жуфт сезувчи бош мия нервлари чикиб, гавданинг олдинги учини идора (иннервация) килади. нерв найининг колган кисмидан, гавданинг хар-бир сегментидан икки жуфтдан: (чап ва унг) нервлар чикади. орка нервлари аралаш: харакат-сезиш вазифасини, корин нервлари эса соф харакат вазифасини бажаради. ланцетникнинг орка ва корин нервлари узаро богланмаслиги билан бошка умурткалилардан фарк килади. нерв найи буйлаб ёругликни сезувчи органлар – гессе кузчалари таркалган (7-расм). хар кайси гессе кузчаси ёруглик сезувчи хужайрадан иборат булиб, бир учи косасимон пигмент хужайрага ботиб туради. ланцетникда хакикий жуфт куз ва эшитув органи йук. 7-расм. ланцетникнинг орка миясидаги гессе кўзчалари: 1-нервоцел, 2-пигментли хужайра, 3-ёруглик сезувчи хужайра. овкат хазм килиш ва нафас олиш органлари. танасининг олдинги кисмида (остки томонда) 10-20 жуфт пайпаслагич билан уралган огиз олди …
4
ра усти эгатчасига айланиб, оркага ичакка боради. ичак анал тешиги билан тугайди. ичакнинг олдинги паст томонида катта жигар усимтаси бор, бу усимта умурткали хайвонларнинг жигарига гомологдир. шундай килиб ланцетникнинг овкатланиши хам, нафас олиши хам гавданинг пассив равишда, факат киприкларнинг тебраниб харакат килиши туфайли содир булади. кон айланиши тизими. ланцетникнинг кон айланиш тизими ёпик, кон факат кон томирлари буйлаб окади ва сувда яшовчи тубан умурткалиларнинг кон айланиш тизимига ухшаш, лекин улардан юрагининг булмаслиги билан фарк килади. артериал тизими. халкумнинг остида йирик кон томири-корин аортаси (aorta ventralis) жойлашади ва бу томирдан вена кони гавданинг олдинги томонига караб окади. корин аортасидан юздан ортик жабрага олиб келувчи артериялар чикади. жабраларда кон кислородга туйиниб жабрадан олиб кетувчи артерияларга тушади ва булар жуфт орка аорта илдизларига йигилади. орка аорта илдизларининг олдинги учидан бошни артериал кон билан таъминловчи жуфт уйку артерияси чикади. халкумнинг орка кисмида жуфт орка аорта илдизлари узаро кушилиб, орка аорта (aorta dorsalis)ни хосил килади, …
5
нг кон айланиш тизими: 1-орка аортаси, 2-корин аортаси, 3-жигар венаси, 4-кейинги кардинал вена, 5-жигар копка венаси, 6-ичак ости венаси, 7-олдинги кардинал вена. айриш тизими. ланцетникларнинг айириш органи халкумнинг устида жойлашган куп сонли (90 жуфтгача) нефридийлардан иборат (9-расм). хар икки жабра ёригига биттадан нефридий тугри келади. нефридийлар бир канча тешиклар (нефростома) оркали гавда бушлигига (целом) ва битта умумий тешик оркали жабра олди бушлигига очилади. умуман ланцетникнинг ажратиш органи содда тузилган булиб, унинг нефридийлари халкали чувалчангларнинг нефридийларига ухшаб кетади. 9-расм. ланцентникнинг буйрак найчалари (нефридийлари): i-нефростом ва солоноцитлари, ii-буйрак найча деворининг бир кисми ва унда жойлашган солоноцит оиласи. 1-жабра ёригининг устки учи, 2-жабра олди бўшлигидаги буйрак найчасининг тешиги. урчиш органлари. ланцетник айрим жинсли хайвон булиб, ташки томондан ухшаш булган уругдон ёки тухумдон целомнинг жабра кисмида жойлашади (6-расм). хар-бир жинсида 25 жуфт жинсий безлар ривожланади. уларнинг чикариш йуллари йук ва пишиб етишган жинсий хужайралар жинсий безларнинг деворини ёрилиши оркали артериал бушликка тушади. кейин атриопор …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "бош скелетсизлар кенжа типи – aerania"

1363859905_42716.doc www.arxiv.uz режа: 1. умумий тафсифи 2. хордабошлилар синфи – cephalochordata 3. хордали хайвонларнинг келиб чикиши ва эволюцияси умумий тафсифи бош скелетсизлар кичик денгиз хайвонлари булиб, жуда содда тузилган. бош скелетсизлар хордалилар типининг хамма белгиларини узида ифода этган: хордаси бор, нерв найининг ичи буш, халкумида жабра тешиклари бор ва бу нафас олиш органи булиб хизмат килади, овкат хазм килиш каналида жигар усимтаси бор. кон айланиш тизими туташ (ёпик), аммо юраги йук. жуфт харакат органлари булмайди. бу кенжа тип уз ичига битта хорда бошлилар синфини олади ва синф узига 30-35 турни бирлаштиради. хордабошлилар синфи – cephalochordata хорда бошлиларнинг тузилишини уларнинг типик вакили хисобланган оддий ланцетник – branchiostoma lanceolatum мисолида ...

ZIP format, 204.5 KB. To download "бош скелетсизлар кенжа типи – aerania", click the Telegram button on the left.