тугарак огизлилар синфи – cyclostomata

DOC 351.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1363858395_42699.doc www.arxiv.uz режа: 1. умумий тавсифи 2. систематикаси 3. тугарак огизлиларнинг тузилиши 4. тугарак огизлиларнинг инсон хаётидаги ахамияти тугарак огизлилар умурткали хайвонлар ичида энг кадимгиси ва оддийсидир. буларнинг териси ялонгоч булиб, бир хужайрали шилимшик модда ишлаб чикарувчи безларга бой булади, жуфт сузгич канотлари булмайди, гавдаси узун чувалчангсимон шаклга эга. огиз тешиги огиз олди воронкасида жойлашган. жаглари йук. бош скелети тогайдан ташкил топган. ук скелетини хорда ташкил килади. хорда ва орка мияни бириктирувчи тукимали парда ураб туради. нафас олиш органи 5-16 жуфт энтодермал жабра халталаридан иборат хакикий тишлар йук, уларнинг урнига шох (мугуз) тишлар булади. бурун тешиги битта. тугарак огизлилар тулик ёки чала паразитлик килиб овкатланиш усулига утганлиги сабабли хозиргача яшаб келган бу – уларнинг бутун тузулишида асар колдирган. систематикаси тугарак огизлилар синфига хозирги замонда яшовчи умурткалилардан 38-45 тур хайвон киради ва булар иккита кенжа синфга бирлаштирилади: 1. миногалар – petromyzones; 2. миксиналар – myxini миногалар кенжа синфи битта миногасимонлар туркумини …
2
зларда 400-500 м чукурликда яшайди ва тулик паразитлик килиб хаёт кечиради. буларнинг буйи 50-60 см га етади. тугарак огизлиларнинг тузилиши ташки куриниши. гавдаси узунчок ёки чувалчангсимон булади (12-расм). гавдаси уч булимга – бош, тана ва думга булинади. лекин бу булишлар чегарасиз бир-бирига кушилиб кетган. боши олдинги паст томонида сурувчи огиз воронкасининг тешиги бор. бу тешик огиз очик турганда юмалок, ёпилганда ёрик шаклида булади. бошининг устки ён томонида кузи бор. икки кузининг орасида битта ток ташки бурун тешиги жойлашган. ундан оркарокда тери тагидан куриниб турадиган бош тепа органи урнашган. бошининг икки ён томонида 7-жуфт жабра тешиклари бор. танасининг орка томонида олдинги ва кейинги ток орка сузгич канотлари туради. миксиналарда орка сузгич канотлари йук. дум сузгич каноти бирламчи тенг паллали – протоцеркал типда тузилган, яъни ук скелети думни иккита тенг паллага булиб туради. гавданинг остида, тана билан дум кушилган ерда орка чикарув тешиги ва унинг оркасида сийдик-таносил тешиги туради. тери тузилиши. териси …
3
гай, 18-кўз ости ёйи. ук скелети умрбод сакланадиган хордадан ташкил топган. хордани ва устида жойлашган орка мияни ташки томонидан бириктирувчи тукимали парда ураб туради. орка мия каналининг деворларида хорданинг четлари буйлаб ётган майда тогайларнинг жуфт катори булиб, бу тогайлар устки ёйлар деб аталади ва умурткалар муртаги хисобланади. бош скелети жудда содда, лекин узига хос тузилган, хамда уч кисмга: 1) мия кутиси, 2) огиз олди воронкаси скелети ва 3) висцерал аппарат скелетларидан иборат. тугарак огизлиларнинг мия кутиси скелети бошка умурткалиларнинг мия кутиси скелетиини дастлабки эмбрионал тараккиёт даврига тугри келади. мия кутиси скелети бош мияни остидан ва ён томонидан ураб туради. мия кутиси капсуласининг тагида асосий пластинка бор. мия кутисининг олдинги томонига хидлов капсуласи, кейинги ён деворларига эса жуфт эшитиш капсуласи тогайлари тегиб туради. мия кутисининг энга кисми ривожланмаган, устки томони эса бириктирувчи тукимали парда билан копланган. огиз олди воронкаси скелети факат тугарак огизлилар учун характерли булади. у воронка деворининг устки ва …
4
ди ва огиз олди воронкаси, тил хамда жабра халталарининг мураккаб мускул тизимини хосил килади. бу мускуллар улжасига ёпишиш, терисини пармалаб тешиш ва овкатни суриш ва жабра халталари оркали сувни окимини таъминлаш каби вазифаларни бажаради. сувда танасини ён томонга буриш ёрдамида харакат килади. нерв тизими ва сезув органлари бошка умурткали хайвонларга нисбатан паст тараккий этган. бош миянинг содда тузилган белгилари куйидагилар хисобланади: 1) бош миянинг беш булимидан миячаси узунчок миядан ажралмаган, 2) бош миянинг булимлари (олдинги мия, оралик мия, урта мия ва узунчок мия) битта горизонтал текисликда кетма-кет жойлашади, 3) урта мия копкоги тула усиб етишмаган, 4) олдинги мия жуда кичик булиб унинг тагини таргил тана ташкил этади, копкоги юпка эпителийли. хидлов булаклари олдинги мия ярим шарларидан катта (14-расм) жуфт хидлаш нервлари шу булакдан чикади. оралик миянинг эпителиал копкогида пинеал ва париетал органлар жойлашади. париетал орган ёруглик сезиш вазифасини бажаради. унинг устида жойлашган пинеал орган бошка умурткалиларда эпифез безига айланади. оралик …
5
килмайди. миксиналарда эса аралаш нерв хосил булади. тугарак огизлиларнинг сезиш органлари хам содда тузилган. эшитиш органи факат ички кулокдан иборат булиб, иккита (миногаларда) ёки битта (миксиналарда) ярим ой шаклидаги най парда – лабиритдан ташкил топган. хид билиш органи бошка умумрткалилардан фаркли уларок битта, ток булади. у бурун тешигидан бошаланади. бу эса хидлов халтасига кушилади. хидлов халтасининг тагидан факат тугарак огизлиларга хос булган питуитар ёки гипофизар усик чикади. бу усимтанинг функцияси аникланмаган. жуфт кузлари бошининг ён томонларида жойлашади ва бошка умумрткалиларнинг кузлари сингари тузилган. лекин ярим тиник парда билан ёпилган. париетал ва пинеал органлар ёругликни сезувчи кушимча рецепторлар булиб хизмат килади. тугарак огизлиларнинг яна бир рецептори булиб, ён чизик орган хизмат килади. ён чизик терининг юза чукурчалардан иборат ва сув окимини тусиклар, хамда бошка хавфларни якин келишини аниклаш учун хизмат килади. булардан ташкари тугарак огизлиларнинг бошида кучсиз электр органи булади. хайвон узининг боши атрофида 1 милливольтгача токка эга булган электр майдони …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "тугарак огизлилар синфи – cyclostomata"

1363858395_42699.doc www.arxiv.uz режа: 1. умумий тавсифи 2. систематикаси 3. тугарак огизлиларнинг тузилиши 4. тугарак огизлиларнинг инсон хаётидаги ахамияти тугарак огизлилар умурткали хайвонлар ичида энг кадимгиси ва оддийсидир. буларнинг териси ялонгоч булиб, бир хужайрали шилимшик модда ишлаб чикарувчи безларга бой булади, жуфт сузгич канотлари булмайди, гавдаси узун чувалчангсимон шаклга эга. огиз тешиги огиз олди воронкасида жойлашган. жаглари йук. бош скелети тогайдан ташкил топган. ук скелетини хорда ташкил килади. хорда ва орка мияни бириктирувчи тукимали парда ураб туради. нафас олиш органи 5-16 жуфт энтодермал жабра халталаридан иборат хакикий тишлар йук, уларнинг урнига шох (мугуз) тишлар булади. бурун тешиги битта. тугарак огизлилар тулик ёки чала паразитлик килиб овкатланиш ...

DOC format, 351.5 KB. To download "тугарак огизлилар синфи – cyclostomata", click the Telegram button on the left.