хордалиларнинг (chordata) кўпайиши ва индивидуал ривожланиши

DOC 566,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1698046429.doc хордалиларнинг (chordata) кўпайиши ва индивидуал ривожланиши режа: 1. умурткали ҳайвонларнинг келиб чикиши 2. тоғайли балиқларнинг (chondrichthyes) купайиши ва индивидуал ривожланиши 3. суякли баликларнинг (osteichthyes) купайиши ва индивидуал ривожланиши 4. амфибияларнинг (amphibia) купайиши ва индивидуал ривожланиши умурткали ҳайвонларнинг келиб чикиши умурткали хайвонларнинг бирламчи аждодлари хозирча топилмаган. аммо айрим олимлар умурткали хайвонларнинг кадимги казилма колдикларини текшириб, уларни 2 та булимга булишади: 1. жагсизлар (agnatha). 2. жагогизлилар (gnathostomata). жагсизлар булими калконлилардан, яъни баликларга ухшаш аждодларидан келиб чиккан булиб, улар силур даврида кенг таркалган. калконлилар эса калконсизлардан келиб чиккан деган тахминлар бор. чунки силур ва девон даврларида жагсизларнинг вакиллари кенг таркалган. кейинчалик уларнинг купчилиги кирилиб кетиб, факат битта йуналиши баликдарнинг териси ва жабрасида паразитлик килиб яшаб колган, яъни сакланиб колган. кейинчалик жагсизлардан жагогизлилар, яъни баликлар, амфибиялар, судралиб юрувчилар, кушлар ва сут эмизувчилар келиб чиккан (расм). баликларнинг тангача куринишдаги колдикдари факат устки силур давридаги катамлардан топилган булиб, остки девон даврида хар хил гурухларга кирадиган …
2
нинг келиб чикишини изохлаб беришда мухим ахамиятга эга булмокда. умурткалиларнинг сув мухитидан курукликда яшашга утишида атмосфера кислороди билан нафас олишга, курукликда каттик субстратда харакатланишга мослашиши мухим ахамиятга эга булган. амфибиялар келиб чикиши ва эволюциясида бу икки омил хал килувчи ахамиятга эга булган. бундан келиб чикадики, амфибиялар келиб чикиши икки хил нафас олувчи панжа канотли баликлар билан боглик. уски девон даврида чучук сувларда яшовчи панжа канотлилардан дастлабки амфибиялар, яъни ихтиостегидлар келиб чиккан. уларнинг колдиклари гренландиядан, устки девон даври катламларидан топилган. бу хайвонлар ташки куринишига кура хозирги думли амфибияларга анча ухшаш булган. бу хайвонлар сувда яшаган, лекин баъзан курукликка хам чиккан. ихтиостегидлар девон даврининг охирида панжа канотли баликларни чучук сувлардан сикиб чикарган ва сув буйидаги нам жойларни эгаллаб олган. хрзирги амфибиялар мезозой эрасининг охири кайназой эрасининг бошларидапайдо булган (расм). расм. морфологик жи^атдан хордалиларнинг филогенетик алокаси (о.м.иванова-казас, 1995) энг кадимги судралиб юрувчилар устки тошкумир даврида бундан 300 млн йиллар олдин пайдо булган. уларнинг …
3
ида хукумронлик килган. амфибияларнинг купчилиги кирилиб кетган. судралиб юрувчилар бу даврда нафакат куруклик мухитини, балки хаво хамда сув мухитини хам эгаллаб олди. расм. хордалиларнинг филогенетик шажараси (hickman, 2008) кушларнинг келиб чикишини исботлайдиган аждодлари ёки уларнинг колдиклари хозирча топилмаган. кушларнинг аждодлари кадимги калтакесакчанокли судралиб юрувчи архозаврлардан келиб чиккан. кушлар мезозой эрасининг учламчи ва юра даврларида пайдо булган булиб, улар кадимги судралиб юрувчиларнинг дарахтларда яшашга мослашган псевдозухиялар (pseudosuchia) ёки текодонтларга (tecodontia) якин аждодларидан келиб чиккан. чунки псевдозухиялардан динозаврлар, тимсохлар ва бошка судралиб юрувчилар вакиллари хам келиб чиккан ва кенгтаркалган. псевдозухияларнинг орнитозухиялар (omitosuchus) деган вакиллари морфологик жихатдан кушларга ухшайди ва орка оёвдари билан юрган, думи узун булган, оёклари эса озик тутишга хизмат килган. улар дарахтларга урмалаб чика олган, орка оёкларига таяниб, олдинги оёкларидаги бармоклари билан шохларни ушлаган. кейинчалик шохдан шохга сакраб утишни урганган. оёкларида шох моддалар, гавдасида пар ва патлар пайдо була бошлаган. бундан 150 млн йиллар олдин яшаган археоптерикслар кадимги кушларнинг примитив …
4
ирларида сут эмизувчиларнинг йирткич тишлари йуколган. сут эмизувчиларнинг аждодларига якин булган формалар юра даврининг урталарида пайдо булганлиги тахмин килинмокда ва улар уч буртмалилар (trituberenlata) деб аталган. копчивди ва йулдошли сут эмизувчилар ана шуларнинг йирткич (cynodontia) вакилларидан келиб чивдн, деган мулохазалар айтилмокда. энг кадимги сут эмизувчилар эритротерийлар дейилиб, улар каламушдан кичикрок булган. триас даврининг устки катламларида топилган сут эмизувчилар икки гурухга булинган. биринчи гурухига бирламчи даррандалар (prototheria) киради ва уларнинг гавдаси кичик, озик тишлари уч буртмали булганлиги учун уч буртматишлилар (tpiconodontia) деб аталган. уч буртматишли сутэмизувчилардан бур даврида йуколиб кетган куп уч буртматишлилар (multituberculata) келиб чиккан ва кейинчалик улардан клоакалилар пайдо булган. уч буртматишлилар 3 та асосий гурухга (туркумга) булинади, буларнинг иккитаси, яъни уч буртматишлилар (tpiconodontia) ва симметрия буртматишлилар (symmetridontia) бутунлай кирилиб кетган ён шохчалар булса, учинчиси, яъни хавдий уч буртматишлилардан (rontotheria) копчиклилар (mursipialia) билан йулдошлилар (placentalia) келиб чиккан. кдэпчиклилар бур даврида пайдо булган. уларниг энг кадимги колдиклари шимоий америка ва …
5
к. шундай килиб, иккиламчи огизлилар (deuterostomia) целомик хайвонлар эволюциясида иккинчи йирик тармокни хосил килган. буларга нинатанлилар (echinodermata), чалахордалилар (hemichordata) ва хордали-лар (chordata) типлари киради. иккиламчи огизлилар гавдаси эмбриогенез жараёнида учта сегментдан: огзи иккиламчи (бластопорнинг каршисидан) хосил булади, мезодерма энтероцел усул билан шаклланади, териси эктодермал эпителийдан ва мезодермал кутикуладан хосил булади. иккиламчи огизлилардан хордалилар, хордалилардан умурткалиларнинг (vertebrata) кенжа типи вакиллари юксак эволюцион прогрессга учраган. умурткалиларда нерв системаси ва сезги органларининг ривожланганлиги мураккаб хулк атвори ва иссикконлиликнинг пайдо булиши уларнинг ер юзида кенг таркалишига олиб келган. тоғайли балиқларнинг (chondrichthyes) купайиши ва индивидуал ривожланиши жинсий органларининг тузилиши. эркак акуланинг уругдонлари бир жуфт узунчок тана шаклида булиб, кизилунгачининг ёнида, жигарининг тагида жойлашган. уругдонлардан ок ипга ухшаш ингичка уруг чикариш йуллари бошланади ва улар буйракнинг юкорисидаги, уругдон ортиги вазифасини бажарувчи учига очилади. буйракнинг бу булимидан утадиган каналлар корин юзасининг ички киргокдари буйлаб утадиган уруг йулларига айланади. уруг йулларининг кейинги учлари кенгайиб, юпка деворли уруг пуфагини …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "хордалиларнинг (chordata) кўпайиши ва индивидуал ривожланиши"

1698046429.doc хордалиларнинг (chordata) кўпайиши ва индивидуал ривожланиши режа: 1. умурткали ҳайвонларнинг келиб чикиши 2. тоғайли балиқларнинг (chondrichthyes) купайиши ва индивидуал ривожланиши 3. суякли баликларнинг (osteichthyes) купайиши ва индивидуал ривожланиши 4. амфибияларнинг (amphibia) купайиши ва индивидуал ривожланиши умурткали ҳайвонларнинг келиб чикиши умурткали хайвонларнинг бирламчи аждодлари хозирча топилмаган. аммо айрим олимлар умурткали хайвонларнинг кадимги казилма колдикларини текшириб, уларни 2 та булимга булишади: 1. жагсизлар (agnatha). 2. жагогизлилар (gnathostomata). жагсизлар булими калконлилардан, яъни баликларга ухшаш аждодларидан келиб чиккан булиб, улар силур даврида кенг таркалган. калконлилар эса калконсизлардан келиб чиккан деган тахминлар бор. чунки с...

Формат DOC, 566,5 КБ. Чтобы скачать "хордалиларнинг (chordata) кўпайиши ва индивидуал ривожланиши", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: хордалиларнинг (chordata) кўпай… DOC Бесплатная загрузка Telegram