сувда ва курукликда яшовчиларнинг экологияси

DOC 291,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1363858959_42705.doc www.arxiv.uz режа: 1. сувда ва курукликда яшовчиларнинг экологияси 2. сувда ва курукликда яшовчиларнинг келиб чикиши ва эволюцияси 3. анамниялар ва амниоталар яшаш шароити ва таркалиши. амфибиялар совук конли (пойкилотерм) хайвонлар гурухига киради. буларнинг хаёти ташки мухит температурасига ва намлигига боглик. амфибияларнинг ялонгоч териси хамма вакт нам булади, чунки кислород сув пардаси оркалигина диффузия этаолади. терининг устидаги нам доим бугга айланиб туради. атрофдаги мухитда намлик канча кам булса, тери устидаги нам шунча куп бугланади. теридаги намнинг бугланиши, гавда температурасининг пасайишига сабаб булади. шу сабабли хаво канча курук булса, гавда температураси шунча паст тушади. амфибияларнинг намлик билан температурага куп жихатдан боглик булганлиги учун улар сахроларда ва кутб томонларда деярли учрамайди. 75-одатдаги тритоннинг ривожланиши: 1-зиготалари, 2-тухумдан чикиш вактидаги итбалиги, 2а-ўшанинг остидан кўриниши, 3-огиз тешиги ва ташки жабраларни пайдо бўлиши, 4-олдинги оёкларнинг пайдо бўлиши, 4а-ташки жабранинг тузилиши, 5-орка оёкининг хосил бўлиши, 6-ташки жабралари ва сузгич паллаларининг йўколиши, 7-курукликка чикиш даври. бошкача айтганда тропиклардан …
2
икллилиги. буларда сутка ва фасл цикллиги бор. тинчлик ва фаоллик даврлари тугри тартиб билан алмашиниб туради. амфибияларга йил ёки сутканинг факат бир кисмидагина яшаш учун кулай намлик билан температура шароитлари буладиган ерларда хаёт кечиришга имкон беради. сутка цикллиги сувда ва курукликда яшайдиган турларида хар хил булади. курбакалар, буз бакалар ва тритонлар каби курукликда яшайдиган турлар кечаси фаол хаёт кечиради. жерлянкалар, яшил бакалар ёзда сутка давомида фаол хаёт кечиради. йиллик цикллиги хар хил температура ва намлик шароитларида турлича булади, хамда хаёт шароитининг йил мавсумини кескин узгаришига боглик. температураси ва намлиги доимо бир хил буладиган тропик урмонларда тугри утадиган фасл цикллилиги булмайди. тропик сахро ва саванналарда температура доимо юкори булиб, ёгингарчилик билан кургокчилик даврлари тез-тез алмашиниб турганлигидан, йиллик цикллилик яккол куринади. кургокчилик даврида амфибияларнинг курукликда яшайдиганлари уйкуга кетади. буни ёзги уйкуга кетиш дейилади. субтропик урмонлардан бошлаб температура мавсумга караб анча узгариб турадиган кутблар томонига борган сари энди намлик эмас, балки температура фасл …
3
фибиялар деярли бир хилдаги овкатларни истеъмол килади. уларнинг хаммаси, вояга етган даврида хар хил умурткасиз хайвонлар – хашоратлар, чувалчанглар, кискичбакалар, моллюскалар билан овкатланадилар. биздаги амфибиялар ичида энг каттаси булмиш кул бакаси ёш бакаларни ейди ва уларни кириб юборади. яшил бакалар баъзан куш жужаларига, майда кемирувчиларга ва баликларга хужум килади. гигант саламандра баликлар ва уларнинг икралари билан озикланади. оёксизлар ер чувалчанглари ва чумолиларнинг тухумларини ейди. купчилик думсиз амфибияларнинг итбалиги усимликлар билан овкатланади. думлилар ва оёксизларнинг личинкалари хайвон организмлари билан овкатланади. амфибияларнинг хаёти температура ва намликка боглик булганлигидан уларнинг овкатланишида ихтисослашиш учун хеч имкон бермаган. температура билан намлик даражаси узгармай турадиган тропиклардагина ихтисослашган турлари учрайди. бу ерда куп турлар нукул чумоли ва термитлар билан овкатланади. урчиши. амфибиялар ривожланиш вактида купинча яшаш жойларини алмаштирадилар, чунки уларнинг купи баликлар сингари, тухум ташлаш ва тухумни ташкарида уруглантириш йули билан сувда урчиш усулини саклаб колган. буларнинг эркаги ва ургочиси орасидаги фарклар унчалик билинмайди. думсизларнинг купчилигида эркаклари …
4
малар пайдо булабошлади. лекин бу имкониятлар айрим турларига хос булиб, иккиламчи характерга эгадир. хозирги замонда яшаётган амфибияларнинг хаёт кечириши ва урчиши турлича булади. думли ва оёксиз амфибияларда насл учун кайгуриш тараккиётнинг анча юкори боскичида туради. бу амфибияларнинг купайишидаги прогрессив хусусиятлар думсизлар гурухи билан ракобат килишга имкон беради. масалан, тритонларнинг эркаклари бевосита ургочисини уруглантирмасдан, «сперматофор» деб аталадиган сперматозоидли пакетларни сувга ташлайди, бу пакетларни ургочиси клоакаси билан тутиб олади. одатдаги тритонда насл учун кайгуриш бирмунча мураккаброк утади, унинг ургочиси купинча хар кайси тухумини сув усимлиги баргига ураб куяди, натижада тухум беркинган барг орасида колади, эркаклари тухумни куриклаб юради. оёксизларнинг эркаклари курукликка куйилган тухумни гавдаси билан ураб олади. зиготанинг ривожланиши тугрисида думсизлар мисолида юкорида гапирилди. неотения. думли амфибияларнинг бир канча турларида метаморфоз жараёни, яшаш шароитининг хусусиятлари муносабати билан бир мунча вактгача тухтаб колиши, ёки бутунлай булмаслиги хам мумкин. бу ходисага неотания деб аталади. неотания айникса личинкаси аксолотл деб аталадиган америка амбистомида жуда яхши …
5
фаслида 100 минг зараркунандани йук килади. амфибия купинча ёкимсиз хид ва таъмли умурткасизларга коронгида ва кечаси хужум килади ва киради. шу сабабли буларнинг фаолияти кушларнинг фойдали фаолиятини тулдиради. шу билан бирга айтиш мумкинки амфибияларнинг ахамияти унчалик катта эмас, чунки буларнинг сони жуда кам ва айрим ландшафтларда факат купайиш даврида ошиши мумкин. буларнинг икралари, итбалиги сувда яшаганлиги сабабли купгина овланадиган баликлар, урдаклар, кутонлар ва бошка кушлар учун озука хисобланади. амфибиялар купгина муйна берувчи хайвонларнинг ёзги овкат рационини асосий кисмини ташкил килади. амфибияларнинг баъзи турлари (саламандралар, бакалар) купгина мамлакатларда (франция, жанубий-шаркий осиё, америка ва бошка) овкат сифатида ишлатилади. акш да махсус фермалар бор. бу фермаларда бука-бака бокилади ва бу баканинг кейинги оёги овкатга ишлатилади, колган кисмлари кайта ишланиб молларга озука сифатида берилади. амфибияларнинг биология ва тиббиёт сохасида илмий тадкикот ишларини олиб боришда лаборатория хайвонлари сифатида ахамияти нихоятда каттадир, масалан, бакалар, саламандралар, тритонлар, аксолатлар куп ишлатилади. баъзи жойларда амфибиялар кисман зарар келтиради. сунъий …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"сувда ва курукликда яшовчиларнинг экологияси" haqida

1363858959_42705.doc www.arxiv.uz режа: 1. сувда ва курукликда яшовчиларнинг экологияси 2. сувда ва курукликда яшовчиларнинг келиб чикиши ва эволюцияси 3. анамниялар ва амниоталар яшаш шароити ва таркалиши. амфибиялар совук конли (пойкилотерм) хайвонлар гурухига киради. буларнинг хаёти ташки мухит температурасига ва намлигига боглик. амфибияларнинг ялонгоч териси хамма вакт нам булади, чунки кислород сув пардаси оркалигина диффузия этаолади. терининг устидаги нам доим бугга айланиб туради. атрофдаги мухитда намлик канча кам булса, тери устидаги нам шунча куп бугланади. теридаги намнинг бугланиши, гавда температурасининг пасайишига сабаб булади. шу сабабли хаво канча курук булса, гавда температураси шунча паст тушади. амфибияларнинг намлик билан температурага куп жихатдан боглик булганлиги ...

DOC format, 291,5 KB. "сувда ва курукликда яшовчиларнинг экологияси"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.