parazit chuvalchanglar yassi chuvalchanglar tipining umumiy tavsifi va sistematikasi so'rg'ichlilar (trematoda) va monogeniyalar (monogenea) sinflari

ZIP 41 pages 682.1 KB Free download

41 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 682.1 KB

File type ZIP

Pages 41

Updated Jun 2026

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 41

[bookmark: _goback]parazit chuvalchanglar yassi chuvalchanglar tipi-ning umumiy tavsifi va sistematikasi so'rg'ichlilar (trematoda) va monogeniyalar (monogenea) sinflari reja; 1. yassi chuvalchanglar (plathelminthes) tipi. 2. jigar qurtlarining (fasciola sp.) biologik xususiyatlari. 3. mushuk ikki so'rg'ichlisi (opisthorchis felineus). 4. monogeniyalar (monogenea) sinfi. parazitlik qilib hayot kechiruvchi chuvalchanglar gelmintlar, ular keltirib chiqaradigan kasalliklar esa gelmintozlar deb ataladi. gelmintlarni o'rganuvchi fan gelmintologiya deyiladi. skoletsidalar, ya'ni chuvalchanglar tabiatda eng ko'p tarqalgan hayvonlar guru-hini tashkil qiladi. ularning ko'pchilik turlari suvda va tuproqda erkin holda yashay-di. shu bilan bir qatorda o'simliklarning to'qimalarida, umurtqasiz va umurtqali hayvonlarda hamda odamlarning turli organlarida parazitlik qilib yashaydigan turlari ham oz emas. skoletsidalar katta tipi o'z navbatida yassi chuvalchanglar, tikan-boshlilar, to'garak chuvalchanglar, nemertinlar va halqali chuvalchanglar tiplariga bo'linadi. parazitlik qilib yashaydigan turlari asosan birinchi 3 ta tiplarida uchraydi. yassi chuvalchanglar tipida 9000 dan ortiq turi, tikanboshlilar tipida 500 ta turi va to'garak chuvalchanglar tipida 3000 dan ortiq turi parazitlar hisoblanadi. halqali chuvalchanglar tipida …

2 / 41

ri rivojlanadi. askarida, ostritsa, trixotsefala va boshqa nematodalar shular jumlasidandir. yassi chuvalchanglar (plathelminthes) tipi. yassi chuvalchanglar dengiz va okeanlarning suv ostida hayot kechirishga oâtgan kovakichlilardan kelib chiqqan. yassi chuvalchanglar tipi uchun quyidagi belgilar eng xarakterlidir: 1) embrional taraqqiyotida ekto- , ento- va mezoderma qavatlarning rivojlanishi va shu tufayli tananing uch qavatga ega boâlishi, 2) muskul, nerv, ayirish, jinsiy sistemalar, koâpchiligida hazm organlarining rivojlanishi va murakkablashishi, 3) teri-muskul xaltaning paydo boâlishi, 4) tana shaklining ikki tomonlama simmetriyaga oâtishi, 5) tana boâshligâining boâlmasligi. yassi chuvalchanglarning dastlabki vakillarini asosan erkin, yirtqich holda yashovchi kiprikli chuvalchanglar yoki turbellyariyalar tashkil qiladi. yassi chuvalchanglar tipi vakillari gavdasining uzunligi 0,3 mm dan 15-20 metrgacha va hatto ayrim ulkan turlari 30 metrgacha (kashalotlarning ichagida parazitlik qiladigan tasmasimon chuvalchanglardan - polygonoporus giganticus) boradi. bu tipga 15 mingga yaqin tur kiradi. umuman, yassi chuvalchanglar tipiga kiruvchi hayvonlar o'rtasida dengiz va chuchuk suv havzalarida erkin hayot kechiruvchi kiprikli chuvalchanglar yoki tur-bellariyalar …

3 / 41

yassi chuvalchanglar tipidan faqat kiprikli chuvalchanglar sinfi vakillari erkin holda dengizlarda, chuchuk suvlarda va tuproqda yashaydi. ularning barchasi yirt-qichlar bo'lib, bir hujayrali hayvonlar, chuvalchanglar, mayda qisqichbaqasimonlar va hasharotlar bilan oziqlanadi. qolgan sinflarining vakillari esa parazitlar hisoblanadi. so'rg'ichlilar (trematoda) sinfi. trematodalar sinfi vakillari ham monogeneyalar singari kiprikli chuvalchanglardan kelib chiqqan. ammo ular barcha umurtqalilar - baliqlar, amfibiyalar, reptiliyalar, qushlar va sut emizuvchilar, shu jumladan odamlarning hamda umurtqasizlarning ichki parazitlari hisoblanadi. bu sinf haqidagi dastlabki ma'lumotlar 17-asrning o'rtalarida paydo bo'lgan. taniqli italiyalik olim redi birinchi marta qoramollar jigarida jigar qurtini topib, uning tuzilishini o'rganadi. shved olimi k. linney trematodalaming 40 dan ortiq turini o'rganib, birinchi marta trematodalar sinfiga asos solgan. 1819-yili mashhur gelmintolog olim k.a. rudolfi 220 dan ortiq trematodalar turini o'rganadi. trematodalarni har tomonlama o'rganishda rus olimlari yetakchi rol o'ynaydi. akademik k.i. skryabin o'z sho-girdlari bilan trematodalar bo'yicha 26 tomlik kapital asarlar yozgan. hozirgi vaqtda trematodalar, ya'ni so'rg'ichlilar sinfiga 5000 dan …

4 / 41

tana qoplag'ichi tegument deb ataladigan kipriksiz epiteliydan iborat. epiteliyning sirtqi qavati yadrosiz sitoplazmatik plastinkadan iborat. bu qavat hujayralar juda ko'p mitoxondriylar va vakuollarga ega, lekin hujayralar o'rtasida chegara yo'qolib, sinsitiy hosil qiladi. epiteliy sirtidagi har xil pixlar qo'shimcha yopishuv organi hisoblanadi. sitoplazmatik ipchalar yordamida tegument qavati sitoplazmaning parenximasiga botib turadigan yadroli qismi bilan bog'langan. tegument ostida bazal membrana va uning ostida halqali-bo'ylama muskullar joylashadi. hazm sistemasi ektodermali oldingi ichak (ogâiz, tomoq, qiziloângach) va entodermali oârta ichakdan iborat. yirik vakillarida ichak kuchli tarmoqlangan boâlsa, birmuncha mayda turlarida ikkita yon nayidan tuzilgan. ichaklarining uchlari berk. ogâzi tananing oldingi qismida, ogâiz soârgâichining ostida joylashgan(19- rasm). ayirish sistemasi protonefridiy tipida bo'lib, odatda bir juft yig'uvchi naylar va ulardan tarqaladigan juda ko'p naychalardan iborat. naylar siydik pufagiga, pufak esa tashqariga ochiladi. nafas olish va qon aylanish sistemalariga ega emas. nerv sistemasi ortogon tipda tuzilgan bo'lib, bir juft miya gangliylaridan hamda ulardan oldinga va orqaga ketadigan …

5 / 41

sh organlari: 1-protonefridiyalar; 2-markaziy ayirish kanali; 3-ekskretor teshik. jinsiy sistemasi xilma-xil va murakkab tuzilgan. erkaklik jinsiy organi qorin so'rg'ichidan orqaroqda joylashgan bir juft urug'dondan iborat. urug'donlardan bittadan urug' yo'li boshlanadi. qorin so'rg'ichidan keyinroqda urug' yo'llari qo'shilib, urug' chiqarish nayini hosil qiladi. bu nay urug'lantiruvchi organ ichidan o'tadi. urug'lantiruvchi organ maxsus xaltacha jinsiy kloakada joylashgan(20- rasm). tuxumdoni bitta; urag'donlardan keyinroqda joylashadi. tuxumdon ootip deb ataladigan xaltachaga ochiladi. ootipga urg'ochilik jinsiy bezlarining yo'li ochiladi. tananing ikki yonida juda ko'p pufakchalar shaklidagi sariqdonlar joylashgan. tananing oldingi va keyingi qismidan chiqadigan sariqdon yo'llari bitta ko'ndalang nayga birlashadi va ootipga kelib qo'shiladi. ootipdan uzun egri-bugri bachadon boshlanadi. bachadon yetilgan tuxum hujayralar bilan to'lgan bo'lib, jinsiy kloakaga ochiladi. ootipga urug' qabul qilgich va qisqa laurerov nayi ham ochiladi. bundan tashqari ootipni mayda po'choq bezlari ham o'rab turadi. yetilgan tuxumlar ootipga tushib urug'lanadi. buning uchun kuyikish organi bachadonga kiritiladi. urug'lar bachadondan urug' qabul qilgichga va undan ootipga …

6 / 41

-sirrus xaltasi; 9-sariqdon; 10-bachadon; 11-melis tanachasi; 12-urugâ yoâli; v) 1-urugâdonlar; 2-sariqdonlar; 3-laurer kanali; 4-ootip; 5-urugâ qabul qiluvchi; 6-tuxumdon; 7-bezlar; 8-qoâshilish organlarining xaltasi(sumkasi); 9-sariqdon bezlari; 10-bachadon; 11-melis tanachasi; 12-urugâ yoâllari. barcha trematodalar xoâjayin almashtirish yoâli bilan rivojlanadi. ular ikki yoki uch xoâjayin orqali taraqqiy etadi. necha xoâjayin ishtirokida rivojlanmasin barcha trematodalarning birinchi oraliq xoâjayini suvda yoki quruqlikda yashovchi mollyuskalar hisoblanadi. mollyuskalar uchramaydigan hududlarda trematodalarning ontogenezi toâxtaydi. oâzbekiston hududida suv mollyuskalari orqali rivojlanuvchi trematodalar odatda ikki xoâjayinli (birinchi-oraliq xoâjayin-mollyuskalar, ikkinchisi-asosiy, yoki definitiv xoâjayinlar-umurtqalilar), quruqlikda yashovchi mollyuskalar orqali rivojlanuvchilari â uch xoâjayinli boâladi. trematodalarning taraqqiyoti, yaâni ontogenezi oâz ichiga 4 bosqichni oladi, yaâni embriogoniya, partenogoniya, sistogoniya va maritogoniya. ikki xoâjayinli trematodalarda embrional taraqqiyot bosqichi suv muhitida, nam sharoitda kechadi. bu bosqichda tuxum ichida 1- avlod lichinka - kiprikli miratsidiya yetiladi, bu lichinka tuxum qopqoqchasini ochib tuxum ichidan suvga oâtadi. bunday miratsidiyda ikkita oddiy koâzcha, bosh nerv tuguni, protonefridiyalar, muskul qavatlar rivojlangan boâladi. unda …

Want to read more?

Download all 41 pages for free via Telegram.

Download full file

About "parazit chuvalchanglar yassi chuvalchanglar tipining umumiy tavsifi va sistematikasi so'rg'ichlilar (trematoda) va monogeniyalar (monogenea) sinflari"

[bookmark: _goback]parazit chuvalchanglar yassi chuvalchanglar tipi-ning umumiy tavsifi va sistematikasi so'rg'ichlilar (trematoda) va monogeniyalar (monogenea) sinflari reja; 1. yassi chuvalchanglar (plathelminthes) tipi. 2. jigar qurtlarining (fasciola sp.) biologik xususiyatlari. 3. mushuk ikki so'rg'ichlisi (opisthorchis felineus). 4. monogeniyalar (monogenea) sinfi. parazitlik qilib hayot kechiruvchi chuvalchanglar gelmintlar, ular keltirib chiqaradigan kasalliklar esa gelmintozlar deb ataladi. gelmintlarni o'rganuvchi fan gelmintologiya deyiladi. skoletsidalar, ya'ni chuvalchanglar tabiatda eng ko'p tarqalgan hayvonlar guru-hini tashkil qiladi. ularning ko'pchilik turlari suvda va tuproqda erkin holda yashay-di. shu bilan bir qatorda o'simliklarning to'qimalarida, umurtqasiz va umurt...

This file contains 41 pages in ZIP format (682.1 KB). To download "parazit chuvalchanglar yassi chuvalchanglar tipining umumiy tavsifi va sistematikasi so'rg'ichlilar (trematoda) va monogeniyalar (monogenea) sinflari", click the Telegram button on the left.

Tags: parazit chuvalchanglar yassi ch… ZIP 41 pages Free download Telegram