qushlar sinfining umumiy tavsifi, sistematikasi

DOC 29 pages 182.5 KB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 182.5 KB

File type DOC

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

4-mavzu: qushlar sinfining umumiy tavsifi, sistematikasi reja 1. qushlar sinfining umumiy tavsifi 2. sinfning sistematikasi 3. qushlarning pat qoplami 4. qushlarning nerv, nafas olish, ovqat hazm qilish, qon aylanish, siydik-tanosil sistemalari 5. qushlarning skeleti tayanch iboralar: qushlarning sudralib yuruvchilarga uxshash belgilari, yuqori taraqqiy etgan belgilari, uchishga moslanish belgilari, naysimon suyaklarini pnevmatikligi, patning tuzilishi, pat xillari, murakkab dumg’aza, bilakuzuk-kaft va tovonoldi- tovon suyaklari umumiy tavsifi qushlar – terisi pat bilan qoplangan, issiq qonli amniotalar bo’lib, oldingi oyoqlari uchish organi qanotga aylangan. anatomik va morfologik tuzilishi jihatidan o’zlarining ajdodlariga, ya’ni sudralib yuruvchilarga ancha yaqin bo’lib, o’sha ajdodlarining gavda temperaturasini doimiy qilib olgan va uchishga moslashgan progressiv bir shoxchasidir. bu o’xshashlik terida (keyingi oyoq, tumshuqdagi shox qatlam) shoh hosilalarining bo’lishi, terida bezlarning deyarlik bo’lmasligida ko’rinadi. bosh skeleti diapsida tipida bo’ladi, lekin ustki chakka yoyi yo’qolib ketgan, bitta engsa bo’rtmasi bor va bosh skeletidagi suyaklarining tarkibi sudralib yuruvchilarnikiga o’xshash; oyoqlaridagi kaftaro va tovonaro bug’imlari …

2 / 29

holatlarini yo’qotmagan holda uchishga moslashishi; 4). havoda uchish qushlarning tarqalishi va ovqat topishiga keng imkoniyat ochib berishi. qushlarning barcha harakatlari asosan uchishga moslashib borgan va shu tufayli qushlarni umumiy tuzilish prinsipi deyarlik bir xil, ya’ni qushlar ichida oyoqsizlari, yer tagida yashovchilari yoki patsizlari bo’lmaydi. qushlarning asosiy harakat usuli uchish bo’lganligi sababli bular uchishga quyidagicha moslashgan: 1) gavdasining suyri shaklda bo’lishi; 2) oldingi oyoqlarini uchish organi-qanotga aylanganligi va shu munosabat bilan to’sh suyagida toj suyagining yuzaga kelishi; 3) murakkab pat qatlamining hosil bo’lishi; 4) naysimon suyaklarning ichi bo’sh bo’lib, uni havo bilan to’ldirilganligi; 5) havo xaltachalarining bo’lishi va bularni nafas olishda faol qatnashishi; 6) tishlarining yo’qligi; 7) to’g’ri ichakni yo’qolib ketishi. issiqonlilik (gomoyotermiya), o’ta harakatchanlik, murakkab va xilma-xil xulq-atvor bularni hammasi qushlarning yer yuzida keng tarqalishiga va hamma biotoplarni egallashiga imkon berdi. sistematikasi hozirgi zamonda yashayotgan qushlarning 8600 ta turi bor va bu quruqlikda yashovchi umurtqali hayvonlar ichida eng ko’p turlisidir. …

3 / 29

kumi – ralliformes 12 panja oyoqlilar turkumi – heliornithiformes 13 suvmoshaksimon kyropatkalar turkumi – mesoenadesiformes 14 oftob qarqaralari turkumi – eurypygaeiformes 15 kagusimonlar turkumi – rhinochetiformes 16 kariyemasimonlar turkumi – cariamaeiformes 17 turnasimonlar turkumi – gruiformes 18 tuvaloqsimonlar turkumi – otidiformes 19 buqoq yugurdaklar turkumi – thinocoriformes 20 balchiqchismonlar turkumi – charadriformes 21 baliqchisimonlar turkumi – lariformes 22 chistiksimonlar turkumi – alciformes 23 qo’ng’irsimonlar turkumi – colymviformes (podicipediformes) 24 gagarasimonlar turkumi – gaviformes 25 nayburunlilar turkumi – procellariformes 26 g’ozsimonlar turkumi– anseriformes 27 pelekansimonlar turkumi – pelecaniformes 28 laylaksimonlar turkumi – cicniformes 29 lochinsimonlar turkumi – falconiformes 30 yapoloqqushsimonlar (ukkilar) turkumi – strigiformes 31 kakkusimonlar turkumi - cuculiformes 32 to’tismonlar turkumi – psittaciformes 33 tentakqushsimonlar turkumi – caprimulgiformes 34 ko’kqarg’asimonlar turkumi – coraciformes 35 sassiqpopushaksimonlar turkumi – upupiformes 36 trogonsimonlar turkumi – trogoniformes 37 sichqonqushsimonlar turkumi – colliformes 38 uzunqanotsimonlar turkumi – apodiformes 39 qizilishtonsimonlar turkumi – piciformes 40 chumchuqsimonlar …

4 / 29

tiv organi bor. ko’krak tojsizlar hozirgi vaqtda faqat janubiy yarim sharda tarqalgan. o’tmishda ulardan epiornislar degan turkumi madagaskar orolida uchlamchi va to’rtlamchi davrning boshlarida yashagan. yangi zelandiyada tarixiy zamonlarda moalar yashagan. hozirgi davrda ko’krak tojsizlarning 4 ta turkumi mavjud. afrika tuyaqushlari turkumi – struthioniformes hozirgi zamonda bu turkumning yagona vakili – afrika tuyaqushi (strutheo camelus) yashaydi (112-rasm), hozir yashab turgan qushlar ichida eng kattasidir. voyaga yetgan erkaklarining bo’yi 2 m 75 sm ga, massasi 50-90 kg ga yetadi. bular uchun oyoqlarida ikkita barmoq bo’lishi xarakterlidir (hozirgi zamon qushlari ichida yagona hol). qov suyaklari qo’shilib ketadi va yopiq chanoq hosil qiladi. tez yuguradi. qanotining skeleti ancha kalta, ayrim suyagi reduksiyalangan. erkaklari qora rangda bo’lib, qoquv va dum patlari oq bo’ladi, urg’ochisi kulrang – qo’ng’ir tusda bo’ladi. afrika tuyaqushlari hozirgi vaqtda afrikaning dasht-cho’l hududlarida tarqalgan. uchlamchi davrda bunga yaqin bo’lgan turlari janubiy osiyoda, shimoliy xitoyda, mug’uliston, boyko’l (baykal) orti, shimoliy qozog’iston va …

5 / 29

da balog’atga yetadi. go’shti, tuxumi istyemol qilinadi, oq rangdagi qanot va dum patlari bezak uchun ishlatiladi. 2. amerika tuyaqushlari turkumi - rheiformes bular afrika tuyaqushlariga nisbatan maydaroq, bo’yi 150 sm, massasi 30 kg atrofida bo’ladi, oyoqlaridagi barmoqlari uchta. rangi qo’ng’ir tusda bo’ladi. erkaklari 2-6 ta, urg’ochisi bilan gala bo’lib yashaydi, erkagi uya quradi, urg’ochilari umumiy uyaga qo’ygan tuxumlarini (30 donagacha) 6 hafta davomida erkaklari ovqat yemasdan bosadi, tuxumdan ochib chiqqan jo’jalarini boshlab yuradi. jo’jalari 5-6 oylik davrida voyaga yetgan individlariga yetishadi, 2-3 yilda jinsiy yetiladi. bularni ikkita turi janubiy amerikaning dasht joylarida tarqalgan. odatdagi nandu (rea ameicona) joylarda boqilib ko’paytiriladi. bular ham asosan o’simliklar bilan ovqatlanadi, qisman hayvonlarni ham iste’mol qiladi. 3. avstraliya tuyaqushlari turkumi - casuariformes bular yirik qushlar bo’lib, oyoqlarida uchta barmog’i bor. qanotlari kuchli reduksiyalangan, oyoqlari boshqa tuyaqushlarning oyog’iga nisbatan kalta. patlarida qo’shimcha pat dastasi bor. avstraliya zoogeografik viloyatida tarqalgan. bularning chanog’i ochiq bo’ladi. avstraliyaning cho’llarida emu …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qushlar sinfining umumiy tavsifi, sistematikasi"

4-mavzu: qushlar sinfining umumiy tavsifi, sistematikasi reja 1. qushlar sinfining umumiy tavsifi 2. sinfning sistematikasi 3. qushlarning pat qoplami 4. qushlarning nerv, nafas olish, ovqat hazm qilish, qon aylanish, siydik-tanosil sistemalari 5. qushlarning skeleti tayanch iboralar: qushlarning sudralib yuruvchilarga uxshash belgilari, yuqori taraqqiy etgan belgilari, uchishga moslanish belgilari, naysimon suyaklarini pnevmatikligi, patning tuzilishi, pat xillari, murakkab dumg’aza, bilakuzuk-kaft va tovonoldi- tovon suyaklari umumiy tavsifi qushlar – terisi pat bilan qoplangan, issiq qonli amniotalar bo’lib, oldingi oyoqlari uchish organi qanotga aylangan. anatomik va morfologik tuzilishi jihatidan o’zlarining ajdodlariga, ya’ni sudralib yuruvchilarga ancha yaqin bo’lib, o’sha ajdodlari...

This file contains 29 pages in DOC format (182.5 KB). To download "qushlar sinfining umumiy tavsifi, sistematikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: qushlar sinfining umumiy tavsif… DOC 29 pages Free download Telegram