hosila

PDF 15 pages 798.0 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 798.0 KB

File type PDF

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

hosila hosila inspired by hosilaning fanga kiritilishi xvii asrda ilm-fan tarixida buyuk burilish yuz berdi — differensial va integral hisob asoslari yaratilgan davr. bu sohada ikki buyuk olim — isaak nyuton (1643–1727) va gotfrid vilgelm leybnits (1646–1716) mustaqil ravishda, lekin bir- biridan farqli tarzda deyarli bir vaqtning o‘zida ishlaganlar. isaak nyuton (1643–1727) nyuton differensial hisobni harakat nazariyasi va fizik jarayonlarni tahlil qilish uchun yaratgan. u “fluxiyalar nazariyasi” deb ataluvchi metodni ishlab chiqqan. unga ko‘ra, o‘zgaruvchi kattaliklar vaqt bo‘yicha o‘zgaruvchi miqdorlar sifatida qaraladi, ularning o‘zgarish tezligi esa hosila (fluxiya) deb ataladi. masalan, moddaning harakat tezligi — bu koordinataning vaqt bo‘yicha hosilasi. gotfrid vilgelm leybnits (1646–1716) leybnits differensial hisobni sof matematik nuqtai nazardan ishlab chiqqan. u differensial belgilarini (dx, dy) va hosila yozuvini (dy/dx) joriy qilgan. uning notatsiyasi hozirgacha dunyo bo‘yicha qo‘llaniladi. leybnits differensialni funksiya argumentining juda kichik o‘zgarishlari orasidagi nisbat sifatida talqin qilgan. nyuton va leybnits o‘rtasidagi bahs: * ular differensial …

2 / 15

$nuqtadagi hosilasi f'(x_0) soni, funksiya grafigiga (x_0, f(x_0)) nuqtada o'tkazilgan urinmaning burchak koeffitsiyentiga (k) teng bo'ladi: k = tan a = f'(x_0) funksiya hosilasi izoh y = c y' = 0 c - o'zgarmas son y = x^n y' = n * x^{n-1} darajali funksiya y = sin x y' = cos x sinus y = cos x y' = -sin x kosinus y = e^x y' = e^x natural ko'rsatkichli y = ln x y' = 1/x natural logarifm misol : darajali funksiyaning ta'rif bo'yicha hosilasi f(x) = x^2 funksiyasining hosilasi: f'(x) = lim_{δx -> 0} [ (x + δx)^2 - x^2 ] / δx f'(x) = lim_{δx -> 0} [ x^2 + 2x*δx + (δx)^2 - x^2 ] / δx f'(x) = lim_{δx -> 0} [ 2x*δx + (δx)^2 ] / δx f'(x) = lim_{δx -> 0} (2x + δx) f'(x) = 2x yig‘indi va ayirma hosilasi agar …$

3 / 15

m(δx → 0) [ f(x + δx) - f(x) ] / δx funksiyaning o‘zgarish tezligi, egri chiziq tangensining qiyaligi qisman hosila z = f(x, y) ∂z/∂x = lim(δx → 0) [ f(x + δx, y) - f(x, y) ] / δx ; ∂z/∂y = lim(δy → 0) [ f(x, y + δy) - har bir o‘zgaruvchining alohida ta’sirini ko‘rsatadi to‘liq differensial z = f(x, y) dz = (∂f/∂x)·dx + (∂f/∂y)·dy argumentlarning kichik o‘zgarishlari bilan funksiyaning o‘zgarishini gradient (∇f) f = f(x, y, z) ∇f = ( ∂f/∂x , ∂f/∂y , ∂f/∂z ) funksiya eng tez o‘zgaradigan yo‘nalishni bildiruvchi vektor yo‘nalishli hosila f = f(x, y, z) dₗ f = ∇f · l (bu yerda l — yo‘nalish birligidagi vektor) berilgan yo‘nalish bo‘yicha o‘zgarish tezligi vektorli funksiya hosilasi (yakobi matritsasi) y = f (x ) j = [ ∂fᵢ / ∂xⱼ ] (i = 1,…,m ; j = 1,…,n) vektor funksiyalar …

4 / 15

5 / 15

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hosila"

hosila hosila inspired by hosilaning fanga kiritilishi xvii asrda ilm-fan tarixida buyuk burilish yuz berdi — differensial va integral hisob asoslari yaratilgan davr. bu sohada ikki buyuk olim — isaak nyuton (1643–1727) va gotfrid vilgelm leybnits (1646–1716) mustaqil ravishda, lekin bir- biridan farqli tarzda deyarli bir vaqtning o‘zida ishlaganlar. isaak nyuton (1643–1727) nyuton differensial hisobni harakat nazariyasi va fizik jarayonlarni tahlil qilish uchun yaratgan. u “fluxiyalar nazariyasi” deb ataluvchi metodni ishlab chiqqan. unga ko‘ra, o‘zgaruvchi kattaliklar vaqt bo‘yicha o‘zgaruvchi miqdorlar sifatida qaraladi, ularning o‘zgarish tezligi esa hosila (fluxiya) deb ataladi. masalan, moddaning harakat tezligi — bu koordinataning vaqt bo‘yicha hosilasi. gotfrid vilgelm leybnits (16...

This file contains 15 pages in PDF format (798.0 KB). To download "hosila", click the Telegram button on the left.

Tags: hosila PDF 15 pages Free download Telegram