morfema

PDF 17 pages 10.1 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 17
sarlavha qo‘shish morfema normirzayeva maftuna 1 reja: 1. morfema nima? 2.morfemlarning tuzilishi va vazifasiga ko'ra tasnifi. 3.yetakchi morfema. 4.affiksal morfema va uning turlari. 5.morfemalar zanjiridagi o'zgarishlarning sabablari va turlari. 2 3 morfema nima? morfema (yunoncha:morphe-shakl) —o'ziga xos shakl va ma'noga ega bo'lgan, boshqa ma'noli qismlarga bo'linmaydigan, so'z (leksema) yasash yoki so'zning shaking hosil qilish uchun xizmat qiladigan lisoniy birlik. 4 morfemalar o'zbek tilida, asosan, affiks(qo'shimcha) holatida bo'ladi. masalan -chi(kurashchi) , -shunos (siyosatshunos),-q (taroq)., -li ( aqilli), - chan (ishchan). 5 so'zning eng kichik , boshqa ma'noli qismiga bo'linmaydigan yangi so'z va so'z shaklini yashash uchun asos bo'ladigan tub ma'noli qismi yetakchi morfema deb ataladi. yetakchi morfema adabiyotlarda morfema, lekin morfema, asos deb ham yuritiladi 6 demak yetakchi morfema quyidagi xususiyatlari bilan xarakterlanadi: —lug'aviy ma'noga ega bo'ladi. —yangi so'z yasash uchun asks bo'ladi. —so'zning turli grammatik shakllarini yasash uchun asos bo'ladi. —mustaqil qo'llana oladi 7 bir asosdan hosil bo'lgan so'zlar asosdosh …
2 / 17
i qo'shimchasi so'z o'rtasida qo'llanadi 10 qo'shimchalar vazifasiga ko'ra ikki turga bo'linadi: a) so'z yasovchi qo'shimchalar. b) shakl yasovchi qo'shimchalar. so'zlarga qo'shimcha qo'shilganda yangi ma'no hosil qiladigan morfemalar so'z yasovchi qo'shimchalar deyiladi. masalan: paxta+kor=paxtakor, gul+don=guldon so'zlarni turli grammatik shakllari va o'zaro bog'lashga xizmat qiladigan morfemalar shakl yasovchi qo'shimchalar deyiladi. 11 shakl yasovchi qo'shimchalar o'z ichiga quyidagi turlarga bo'linadi: 1.lug'aviy shakl yasovchi qo'shimchalar 2.sintaktik shakl yasovchi qo'shimchalar. so'zning turli grammatik shakllarini hosil qilishga xizmat qiladigan morfemalar lug'aviy shakl yasovchi qo'shimchalardir. so'zlarni o'zaro bog'lashga xizmat qiladigan morfemalar sintaktik shakl yasovchi qo'shimchalar hisoblanadi. 12 lug'aviy shakl yasovchi qo'shimchalarga quyidagilar kiradi: 1)otlarga ko'plik qo'shimchasi 2) otlarga kichraytirish va erkalash qo'shimchalari. 3) otlarga qarashlilik qo'shimchasi 4) sifatlarni daraja shakl qo'shimchasi 5) son turlalarini hosil qiluvchi qo'shimchalar 6) fe'llarga nisbat, mayli, zamon qo'shimchalari 13 sintaktik shakl yasovchi qo'shimchalarga quyidagilar kiradi: 1)kelishik qo'shimchalari. 2) eegalik qo'shimchalari. 3) shaxs-son qo'shimchalari. sintaktik shakl yasovchi qo'shimchalar sintaktik munosabat shakllari deb …
3 / 17
inonim qo'shimchaladir. shaklan bbir xil bo'lib, ma'no jihatidan turli so'z turkumlariga xos so'z yasovchi va shakl yasovchi qo'shimchalar shakldsoh yoki omonim qo'shimchalar deyiladi. 16 sinonim qo'shimchalar ot yasovchi -chi va -shunos sifat yasovchi qo'shimchalar:be- va ,ba-(bama'ni) -siz va -li (odabsiz) 17
4 / 17
morfema - Page 4
5 / 17
morfema - Page 5

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "morfema"

sarlavha qo‘shish morfema normirzayeva maftuna 1 reja: 1. morfema nima? 2.morfemlarning tuzilishi va vazifasiga ko'ra tasnifi. 3.yetakchi morfema. 4.affiksal morfema va uning turlari. 5.morfemalar zanjiridagi o'zgarishlarning sabablari va turlari. 2 3 morfema nima? morfema (yunoncha:morphe-shakl) —o'ziga xos shakl va ma'noga ega bo'lgan, boshqa ma'noli qismlarga bo'linmaydigan, so'z (leksema) yasash yoki so'zning shaking hosil qilish uchun xizmat qiladigan lisoniy birlik. 4 morfemalar o'zbek tilida, asosan, affiks(qo'shimcha) holatida bo'ladi. masalan -chi(kurashchi) , -shunos (siyosatshunos),-q (taroq)., -li ( aqilli), - chan (ishchan). 5 so'zning eng kichik , boshqa ma'noli qismiga bo'linmaydigan yangi so'z va so'z shaklini yashash uchun asos bo'ladigan tub ma'noli qismi yetakchi morfema...

This file contains 17 pages in PDF format (10.1 MB). To download "morfema", click the Telegram button on the left.

Tags: morfema PDF 17 pages Free download Telegram