qôshimcha va morfema. qôshimchalarning ma'no vazifasiga koʻra turlari

PPTX 10 pages 939.3 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 939.3 KB

File type PPTX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

powerpoint presentation qôshimcha va morfema. qôshimchalarning ma'no vazifasiga koʻra turlari. fayziyeva dildoraning ona tili fanidan tayyorlagan mustaqil taʼlimi 1. misollar va amaliy qo'llanma 2. qo'shimchalarning semantik vazifasiga ko'ra turlari 3. qo'shimchalar va morfemalar reja: sifat yasovchi qo'shimchalar qo'shimchalar yordamida hosil qilingan sifatlarning ma'nosi, qo'shilgan qo'shimchaning turiga va asosiy so'zning ma'nosiga bog'liq bo'lib, 5 dan ortiq turdagi ma'no ifodalaydi; masalan, "-li" qo'shimchasi "ega bo'lish" ma'nosini ifodalaydi, -siz esa uning aksini. sifat yasovchi qo'shimchalarning 3 turi mavjud: -li/-li, -lu/-lu va -siz/-siz qo'shimchalari, ularning har biri 10 dan ortiq so'zga qo'shilib, yangi sifatlar hosil qiladi, masalan, "odam" so'ziga qo'shilsa, "odamli", "odamlu", "odamsız" kabi so'zlar paydo bo'ladi. ba'zi sifat yasovchi qo'shimchalar, masalan, -garchilik, -dor, -vor qo'shimchalari, faqat ma'lum so'zlarga qo'shilib, 20 dan ortiq yangi sifat hosil qiladi va bu qo'shimchalar o'zbekistonning turli hududlarida ishlatiladi. qo'shimchalar va morfemalar morfemalar minimal ma'noli birliklar bo'lib, ular 2 yoki undan ortiq morfemadan tashkil topgan so'zlar tarkibiga kiradi, masalan, …

2 / 10

halari o'zbekistonning turli hududlarida qo'llaniladi. ba'zi fe'l yasovchi qo'shimchalar, masalan, "-gach", "-ib", "-gan" qo'shimchalari 3 ta asosiy sintaktik funksiyani bajarish bilan birga, qo'shma gaplarni tuzishda ham ishtirok etadi. fe'l yasovchi qo'shimchalarning semantik vazifasi so'zning ma'nosini 2-3 marta boyitish, masalan, harakatning takrorlanishini, natijasini yoki shartini ifodalash imkonini beradi. ot yasovchi qo'shimchalar ba'zi "-uvchi" qo'shimchalari bilan hosil bo'lgan otlar 3 ta undosh tovushdan iborat bo'lishi mumkin, masalan, "yozuvchi" so'zi. bunday so'zlarning 20 dan ortiq misolini samarqanddagi adabiyot darsligidan topish mumkin. "-ovchi" qo'shimchasi bilan hosil qilingan otlar, 12 asrdan beri o'zbek tilida qo'llanib kelinmoqda va ularning morfologik tuzilishi va grammatik vazifasi hozirgi zamon tilshunosligida keng o'rganilmoqda,jumladan 50 dan ortiq ilmiy maqolada tahlil qilingan. "-ovchi" qo'shimchasi fe'lning 1-shaxs, ko'plik son, hozirgi zamon shakliga qo'shilib, "ish-harakat bajaruvchi" ma'nosini bildiradi, masalan, "o'qiyovchi" (o'qiyotganlar) so'zi 5 harfdan iborat bo'lib, toshkentdagi 100 talik maktab o'quvchilariga tushuntirish mumkin. qo'shimchalarning umumiy tavsifi qo'shimchalarning semantik funksiyasi so'zning lug'aviy ma'nosini boyitish yoki …

3 / 10

mdir. semantik funksiyasiga ko'ra qo'shimchalarning turlari qo'shimchalarning semantik funksiyasi nafaqat so'zning asosiy ma'nosini o'zgartiradi, balki uning grammatik kategoriyasini ham belgilaydi. masalan, "-lik" qo'shimchasi 5 ta grammatik shaklni hosil qilishi mumkin, bu esa o'zbek tilida qo'shimchalarning boy imkoniyatlarini ko'rsatadi. o'zbek tilida, taxminan 20 dan ortiq turli semantik funksiyaga ega qo'shimchalar mavjud bo'lib, ularning ba'zilari faqat ma'lum geografik hududlarda, masalan, farg'ona vodiysi shevalarida qo'llaniladi. bunday qo'shimchalar so'zlarning ma'nosini aniqlash va tahlil qilishda muhim rol o'ynaydi. semantik funksiyasiga ko'ra, qo'shimchalar 3 ta asosiy turga bo'linadi: 1) otlashtiruvchi (masalan, "o'qituvchi" so'zidagi "-chi" qo'shimchasi), 2) sifatlashtiruvchi (masalan, "toshli" so'zidagi "-li" qo'shimchasi) va 3) fe'llashtiruvchi (masalan, "yurish" so'zidagi "-ish" qo'shimchasi) qo'shimchalari, ularning har biri o'ziga xos morfologik va semantik xususiyatlarga ega ravish yasovchi qo'shimchalar ba'zi ravish yasovchi qo'shimchalar, jumladan "-gin", "-oq", "-cha", so'zlarga qo'shilganda ularning ma'nosini 10-20% ga o'zgartirishi mumkin. bu o'zgarishlar so'zning grammatik vazifasini aniqlashda muhim ahamiyatga ega. bunday qo'shimchalar buxoro viloyatining shevalarida ko'proq uchraydi. …

4 / 10

qôshimcha va morfema. qôshimchalarning ma'no vazifasiga koʻra turlari - Page 4

5 / 10

qôshimcha va morfema. qôshimchalarning ma'no vazifasiga koʻra turlari - Page 5

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qôshimcha va morfema. qôshimchalarning ma'no vazifasiga koʻra turlari"

powerpoint presentation qôshimcha va morfema. qôshimchalarning ma'no vazifasiga koʻra turlari. fayziyeva dildoraning ona tili fanidan tayyorlagan mustaqil taʼlimi 1. misollar va amaliy qo'llanma 2. qo'shimchalarning semantik vazifasiga ko'ra turlari 3. qo'shimchalar va morfemalar reja: sifat yasovchi qo'shimchalar qo'shimchalar yordamida hosil qilingan sifatlarning ma'nosi, qo'shilgan qo'shimchaning turiga va asosiy so'zning ma'nosiga bog'liq bo'lib, 5 dan ortiq turdagi ma'no ifodalaydi; masalan, "-li" qo'shimchasi "ega bo'lish" ma'nosini ifodalaydi, -siz esa uning aksini. sifat yasovchi qo'shimchalarning 3 turi mavjud: -li/-li, -lu/-lu va -siz/-siz qo'shimchalari, ularning har biri 10 dan ortiq so'zga qo'shilib, yangi sifatlar hosil qiladi, masalan, "odam" so'ziga qo'shilsa, "odamli", "od...

This file contains 10 pages in PPTX format (939.3 KB). To download "qôshimcha va morfema. qôshimchalarning ma'no vazifasiga koʻra turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: qôshimcha va morfema. qôshimcha… PPTX 10 pages Free download Telegram