o‘zbek tili o‘qitish metodikasi

PDF 26 pages 1.2 MB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PDF

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

o‘zbekiston milliy universiteti horijy filologiyasi fakulteti o‘zbek o‘zbekiston milliy universiteti jurnalistika fakulteti o‘zbek tilshunosligi kafedrasi fan: o‘zbek tili o‘qitish metodikasi 3-ma’ruza mavzusi ona tilini o‘qitishga doir yondashuv va tamoyillar p.f.n., dots.v.b. n.alavutdinova o‘zmu -2023 . ma’ruza rejasi o‘zbek (ona) tili o‘qitishning o‘ziga xos omillari. o‘zbek tili o‘qitishga doir umumdidaktik tamoyillar. o‘zbek tilini o‘qitishga doir yondashuv va tamoyillar haqida ma’lumot o‘zbek tili o‘qituvchisiga qo‘yiladigan talablar. ta’lim tizimida ona tili ta’limi jarayoni bugungi kunda birinchi navbatda kommunikativ yondashuv xususiyatlarini o‘zida aks ettirmog‘i zarur. kommunikativ yondashuvga ko‘ra nutq muayyan nutqiy maqsadni ro‘yobga chiqarish, kimgadir axborot berib, kimdandir axborot olish, kim bilandir fikr almashish asosida harakatga keltiriladi lingvistik maqsad – til hodisalarni o‘zlashtirish bo‘lsa, nutq o‘stirish maqsadi – o‘rganilgan til hodisalaridan – tilning boy imkoniyatlarini tushunib, ongli ravishda foydalanib nutq mahsulini yaratishdir. ona tili darslarida lingvistik kompitensiya vositasida o‘quvchining nutqiy kompitensiyasini shakllantirish, rivojlantirish maqsadlarini birlashtirish imkonini beruvchi jarayonni yuzaga keltirish nihoyatda muhimdir. muloqot kommunikatsiya …

2 / 26

qilish darajasi turlicha bo‘lgan ,ammo psixoligik jihatdan o‘zaro hamkorlik munosabatiga kirisha oladigan o‘quvchilardan tuziladi. guruhdagi o‘quvchilarning faolligi o‘quvchi egallagan bilim, ko‘nikma va malakalar asosiga quriladi, faollikni yuzaga keltirish jarayoni nafaqat o‘quvchi nutqi orqali, balki bilimli o‘quvchining o‘z guruhdoshini faollashtira olish malakasi ham namoyon bo‘ladi. demak, o‘qitishga kommunikativlik tamoyili asosida yondashuv ona tili mashg‘ulotlarini kichik guruhlar bilan ishlash metodi asosida tashkil qilish darsda samaradorlikka erishishda juda katta yordam beradi. ta’lim tamoyillari ta’lim tizimi oldiga qo‘ygan talablardan kelib chiqadi, shaxsni har tomonlama rivojlantirish, uning ijodiy imkoniyatlarini kengaytirish o‘qitish tamoyillarini amalda to‘g‘ri qo‘llash bilan bog‘liq. “prinsip” – lotincha so‘z bo‘ib, asos, negiz, ibtido degan ma’nolarni anglatadi. ko‘p ma’noli so‘z sanaladi:1. biror nazariya, ta’limot, dunyoqarash va sh.k. ning dastlabki, asosiy qonun-qoidasi; faoliyat asos qilib olinadigan bosh g‘oya, qonun-qoida. 2. xulq-atvor, xatti- harakat me’yorlarini belgilaydigan, kishi og‘ishmay amal qiladigan ichki ishonch, nuqtai nazar, qarash, moslik. “tamoyil” – arabcha so‘z bo‘lib, tebranish, chayqalish, o‘zgarib turish, o‘zgaruvchanlik, …

3 / 26

shning shu fan tabiatidan kelib chiqadigan quyidagi o‘ziga xos tamoyillar ham mavjud: a b s d f “til-me’yor-nutq mutanosibligi” tamoyili; o‘. t.fanini o‘qitish orqali o‘quvchilar tafakkurining o‘sishiga erishish tamoyili; o‘. t. o‘qitishda mavzulararo, bo‘limlararo va fanlararo bog‘lanishga qat’iy amal qilish tamoyili; o‘quvchilarni til hodisalarini ajratishga o‘rgatish tamoyili; o‘zbek tilini o‘qitish orqali o‘quvchilarning nutq malakalarini mustahkamlash va til sezgirligini oshirish tamoyili; j ona tilini o‘qitishda mahalliy sheva sharoiti va ta’sirini nazarda tutish tamoyili. ta’lim bosqichlarida ona tilining fonetikasi, leksikasi va grammatikasi yuzasidan o‘ta zarur bo‘lgan ilmiy bilimlar silsilasi bilan qurollantiriladi. ular ona tili imlosi, talaffuzi, yozma nutqda tinish belgilarini to‘g‘ri ishlatish yuzasidan zarur ko‘nikma va malakalar bilan ta’minlanadi. ayni vaqtda ona tili mashg‘ulotlari o‘quvchi shaxsini tarbiyalash va uni rivojlantirish vositasi hamdir. ta’lim, tarbiya va rivojlanish – bir –biri bilan uzviy bog‘liq jarayon ta’lim, tarbiya va rivojlanishni bir-biridan ajratgan holda alohida-alohida yoki darsning muayyan bir bosqichida birin- ketinlik bilan amalga oshirib bo‘lmaydi. …

4 / 26

a tilini o‘qitishda nazariyani amaliyotga bog‘lash deganda o‘quvchilarning tildan egallayotgan ilmiy-nazariy bilimlarini amalda qo‘llashni ta’minlash, ularni mustaqil turmush uchun zarur bo‘lgan amaliy ko‘nikmalar bilan qurollantirishni tushunamiz. nazariyani amliyotga bog‘lash ona tili o‘qitishni foydali maqsadlarga burish, o‘rganilayotgan til hodisalarini o‘quvchilarning nutqiy faoliyatini rivojlantirishga bo‘ysindirish, til ta’limini hayot bilan bog‘lash bilan, kundalik turmush bilan, odamlarning mehnat faoliyati bilan bog‘lash demakdir. . “o‘quvchi o‘z ona tilining qonun-qoidalarini bilsa, u savodli yozadi”, - degan fikr mavjud. “o‘quvchi o‘z ona tilini bilsa, unga qoidalarni o‘rgatish shart emas ”, - degan fikr mavjud. ‘ ona tilini o‘qitishda onglilik, faollik va mustaqillik tamoyili ona tili materiallarining ongli o‘zlashtirishlarini ta’minlash o‘qituvchi oldiga qator talablarni qo‘yadi. bu talablar:  o‘quv materialining bolalar yosh xususiyati va bilim saviyasiga mos tushishi, ularning o‘quv imkoniyatlariga to‘g‘ri kelishi;  o‘rganiladigan materialni o‘rganilgan materiallar bilan uzviy bog‘lash;  grammatik tushunchalar yuzasidan bolalarning fikrlash faoliyatini yuzaga keltirish; zaruriyat tug‘ilganda ana shu tushunchalarni qisqa va tushunarli …

5 / 26

ta’lim jarayonida ularni bir vaqtda ishtirok etishi natijasida ma’lumotlarni qabul qilish samaradorligi 65 % gacha ortadi.  ona tilini o‘qitishda o‘quvchilarning yoshi va shaxsiy xususiyatlarini hamda o‘quv imkoniyatlarini hisobga olish tamoyili ta’limning o‘quvchilarning yoshi va individual xususiyatlariga mos kelishi tamoyili o‘quvchilarning yoshiga ko‘ra va individual yondashuvni anglatadi. yoshiga muvofiq yondashish o’quvchilarning psixik xususiyatlari, shaxsiy rivojlanganlik darajasi, ma’naviy-axloqiy sifatlari, ijtimoiy yetukligini baholay olishni nazarda tutadi. individual yondashish o‘quvchilarning murakkab ichki dunyosini o‘rganish, yuzaga kelgan munosabatlar tizimini tahlil qilish va shaxs shakllanishi sodir bo‘ladigan ko‘p turdagi sharoitlarni aniqlashni talab etadi. ona tili darslarida o‘quvchilarning yosh va shaxsiy xususiyatlarini hamda real o‘quv imkoniyatlarini hisobga olish tamoyiliga qat’iy amal qilish quyidagi afzalliklarga ega: o‘qituvchi tomonidan tanlanadigan o‘quv topshiriqlarini o‘quvchi-larning o‘zlashtirish darajasiga muvofiqlashtirish imkoniyati vujudga keladi. o‘qituvchi o‘quv imkoniyatlaridan kelib chiqqan holda darslik va qo‘shimcha o‘quv materiallaridan foydalanadi. o‘quv imkoniyatini aniqlash ona tili o‘qitishning shakl, metod va usullarini to‘g‘ri belgilashga, maqsadga muvofiq keladigan dars turini …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbek tili o‘qitish metodikasi"

o‘zbekiston milliy universiteti horijy filologiyasi fakulteti o‘zbek o‘zbekiston milliy universiteti jurnalistika fakulteti o‘zbek tilshunosligi kafedrasi fan: o‘zbek tili o‘qitish metodikasi 3-ma’ruza mavzusi ona tilini o‘qitishga doir yondashuv va tamoyillar p.f.n., dots.v.b. n.alavutdinova o‘zmu -2023 . ma’ruza rejasi o‘zbek (ona) tili o‘qitishning o‘ziga xos omillari. o‘zbek tili o‘qitishga doir umumdidaktik tamoyillar. o‘zbek tilini o‘qitishga doir yondashuv va tamoyillar haqida ma’lumot o‘zbek tili o‘qituvchisiga qo‘yiladigan talablar. ta’lim tizimida ona tili ta’limi jarayoni bugungi kunda birinchi navbatda kommunikativ yondashuv xususiyatlarini o‘zida aks ettirmog‘i zarur. kommunikativ yondashuvga ko‘ra nutq muayyan nutqiy maqsadni ro‘yobga chiqarish, kimgadir axborot berib, kimdan...

This file contains 26 pages in PDF format (1.2 MB). To download "o‘zbek tili o‘qitish metodikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbek tili o‘qitish metodikasi PDF 26 pages Free download Telegram