hattotlik san’ati (xvi–xviii asrlar)

DOCX 27 sahifa 60,0 KB Bepul yuklash

27 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 60,0 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 27

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 27

o‘zbekiston tarixi fanidan yakuniy nazorat 1. hattotlik san’ati (xvi–xviii asrlar) xvi–xviii asrlarda hattotlik san’ati o‘zbekiston hududida nihoyatda yuksak darajaga ko‘tarildi. bu davrda arab yozuvi asosidagi nasx, suls, nasta’liq kabi yozuv turlari keng tarqaldi. hattotlik san’ati, avvalo, qur’on nusxalarini, diniy asarlarni va shohlarning farmonlarini chiroyli, nafis yozishda o‘z ifodasini topgan. buxoro, samarqand, xiva, qo‘qon kabi markazlarda hattotlar faoliyat yuritganlar. sulton ali mashhadiy (xv–xvi asrlar) va mirza mahdum azam samarqandiy (xvi asr) bu san’atning yirik namoyandalaridir. ularning yozuvlarida nafaqat chiroyli shakl, balki estetik uyg‘unlik, go‘zallik va muqaddaslik ifodasi mujassam bo‘lgan. hattotlar qo‘lyozmalarni oltin, la’l, lojuvard bilan bezab, tazhib san’ati bilan uyg‘unlashtirganlar. shu tariqa hattotlik nafaqat yozuv, balki san’atning eng nafis turi darajasiga ko‘tarilgan. 2. movarounnaxrda shayboniylar sulolasi hukmronligining qaror topishi xv asr oxirlarida temuriylar davlati zaiflashgach, muhammad shayboniyxon (1451–1510) boshchiligidagi o‘zbek qabilalari movarounnaxrga kirib keldi. 1500-yilda u buxoro, 1501-yilda samarqand, keyinchalik toshkent va xorazmni egallab, markazi buxoro bo‘lgan yangi davlatni — shayboniylar …

2 / 27

ashtarxoniylar sulolasining hokimiyat tepasiga kelishi xvi asr oxirlarida shayboniylar sulolasi zaiflashgach, ularning o‘rniga ashtarxoniylar (joniylar) sulolasi hokimiyatga keldi. 1599-yilda boqiy muhammadxon buxoro taxtiga chiqib, ashtarxoniylar sulolasiga asos soldi. ular ashtarxon (astraxan) shahridan movarounnaxrga ko‘chib kelgan o‘zbek urug‘laridan edi. sulola davrida markaz buxoro bo‘lib, iqtisodiy va madaniy hayot biroz tiklandi, ammo siyosiy parokandalik kuchaygan edi. 5. xvi–xviii asrlarda me’morchilik bu davrda o‘zbekiston hududida me’morchilik temuriylar davri an’analariga tayanib, yangi uslublarda rivojlandi. buxoro, xiva, samarqand va qo‘qon shaharlarida masjid, madrasa, xonaqoh va minoralar qurildi. eng mashhur inshootlar — abdullaxon madrasasi (buxoro), juma masjidi (xiva), ko‘kaldosh madrasasi (toshkent). binolar g‘ishtdan qurilib, koshin, ganch va naqshlar bilan bezatildi. bu davr me’morchiligi islomiy va milliy uslublarning uyg‘unligini ifodalagan. 6. zahiriddin muhammad bobur va muhammad shayboniyxon o‘rtasida movarounnaxr uchun kurash va uning oqibatlari xvi asr boshlarida movarounnaxr taxti uchun kurash zahiriddin muhammad bobur (1483–1530) va muhammad shayboniyxon (1451–1510) o‘rtasida kechdi. bobur 1497-yilda samarqandni egalladi, ammo shayboniyxon …

3 / 27

inib ketdi. shunga qaramay, bu davrda madrasalar, masjidlar va me’moriy obidalar qurilishi davom etdi. 8. temuriylar davrida fan va madaniyatning ravnaq topishi xiv–xv asrlarda temuriylar davri fan, adabiyot va san’atning yuksalish davri bo‘ldi. amir temur va uning avlodlari ilm-fan homiysi bo‘lib, samarqand, hirot va buxoroni madaniyat markaziga aylantirdilar. ulug‘bek (1394–1449) rasadxona barpo etib, astronomiya va matematika sohalarida yirik kashfiyotlar qildi. alisher navoiy (1441–1501), abdurahmon jomiy (1414–1492), kamoliddin behzod (1455–1535) kabi allomalar ijod qildilar. temuriylar davri sharq uyg‘onishining eng yuksak bosqichi bo‘lib, o‘zbekiston madaniy merosining poydevorini yaratdi. 9. abdullaxon ii davrida shayboniylar davlati abdullaxon ii (1538–1598) — shayboniylar sulolasining eng qudratli hukmdori. u mamlakatni siyosiy parokandalikdan chiqardi, buxoro markazli kuchli davlatni barpo etdi. xorazm, toshkent, farg‘ona va balxni o‘z tasarrufiga oldi, shu bilan butun movarounnaxrni birlashtirdi. davrida dehqonchilik, savdo, ilm va me’morchilik rivojlandi; abdullaxon madrasasi kabi inshootlar qurildi. uning davrida buxoro xonligi markaziy osiyodagi eng qudratli davlatga aylandi. 10. buxoroda xvii–xviii …

4 / 27

olatli taqsimlash, dehqonchilik va hunarmandchilikni rivojlantirish bo‘yicha islohotlar amalga oshirildi. qo‘qon shahrida yangi masjidlar, madrasalar va saroylar qurildi, shahar infratuzilmasi kengaydi. erdonabiy davrida qo‘qon xonligi farg‘ona vodiysida eng qudratli siyosiy kuchga aylandi, buxoro va xiva bilan diplomatik aloqalar o‘rnatildi. uning davrida madaniyat, adabiyot va musiqa sohalarida ham sezilarli yutuqlar kuzatildi. 12. muhammad shayboniyxon tarixiy shaxs sifatida muhammad shayboniyxon (1451–1510) — buyuk sarkarda, davlat arbobi va shoir bo‘lib, o‘zbek xonliklari tarixida muhim o‘rin egallaydi. u temuriylar davridagi siyosiy bo‘linishni barham toptirib, movarounnaxrni yagona markazlashgan davlat sifatida birlashtirdi. 1500–1505-yillarda buxoro, samarqand, toshkent, xorazm va boshqa hududlarni egalladi. u o‘z davrida adolatli boshqaruv, ilm va dinni rivojlantirishni maqsad qilgan. shayboniyxon adabiyot bilan ham shug‘ullangan bo‘lib, “devon” nomli she’riy to‘plam muallifi hisoblanadi. 1510-yilda eron shohi shoh ismoil bilan marv jangida halok bo‘lgan. shayboniyxon davlatchilik va harbiy tashkilot sohasida buyuk meros qoldirdi. 13. buxoro islom dinining yaqin sharqdagi eng yirik markazlaridan biri buxoro qadimdan “qubbat …

5 / 27

yat, ilm-fan, adabiyot va musiqa nihoyatda ravnaq topdi. muhammad umarxon (1787–1822) va nodirabegim (1792–1842) davrida qo‘qon adabiy muhitining oltin davri boshlandi. bu davrda uvaysiy, nodira, maxmur, gulxaniy kabi shoirlar ijod qilgan, adabiyotda insonparvarlik va ma’naviy poklik g‘oyalari ilgari surilgan. qo‘qon musiqa maktabi shakllanib, dutor, tanbur, gijjak kabi cholg‘ularda mumtoz kuylar yaratilgan. qo‘qon xonligi san’at markaziga aylanib, xattotlik, miniatyura, naqsh va me’morchilik sohalari rivojlangan. 15. buxoro amirligida ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy hayot (xvi asr oxiri – xviii asr boshlari) bu davrda buxoro amirligida feodal tuzum hukm surgan. yer egaligi amirlar, ulamo, zodagonlar va sayyidlar qo‘lida bo‘lgan. dehqonlar va hunarmandlar mehnati asosida iqtisod yuritilgan. asosiy tarmoqlar dehqonchilik, hunarmandchilik va karvon savdosi bo‘lgan. siyosiy hokimiyat markazida amir turgan, lekin ko‘p hollarda markaziy hokimiyat viloyatlardagi amaldorlar tomonidan cheklangan. buxoro amirligi iqtisodiy jihatdan ipak yo‘li orqali xalqaro savdo aloqalarini davom ettirgan. 16. shohrux mirzo davrida xuroson shohrux mirzo (1377–1447) — amir temurning o‘g‘li, 1409–1447-yillarda xurosonni boshqargan. …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 27 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"hattotlik san’ati (xvi–xviii asrlar)" haqida

o‘zbekiston tarixi fanidan yakuniy nazorat 1. hattotlik san’ati (xvi–xviii asrlar) xvi–xviii asrlarda hattotlik san’ati o‘zbekiston hududida nihoyatda yuksak darajaga ko‘tarildi. bu davrda arab yozuvi asosidagi nasx, suls, nasta’liq kabi yozuv turlari keng tarqaldi. hattotlik san’ati, avvalo, qur’on nusxalarini, diniy asarlarni va shohlarning farmonlarini chiroyli, nafis yozishda o‘z ifodasini topgan. buxoro, samarqand, xiva, qo‘qon kabi markazlarda hattotlar faoliyat yuritganlar. sulton ali mashhadiy (xv–xvi asrlar) va mirza mahdum azam samarqandiy (xvi asr) bu san’atning yirik namoyandalaridir. ularning yozuvlarida nafaqat chiroyli shakl, balki estetik uyg‘unlik, go‘zallik va muqaddaslik ifodasi mujassam bo‘lgan. hattotlar qo‘lyozmalarni oltin, la’l, lojuvard bilan bezab, tazhib san’ati ...

Bu fayl DOCX formatida 27 sahifadan iborat (60,0 KB). "hattotlik san’ati (xvi–xviii asrlar)"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: hattotlik san’ati (xvi–xviii as… DOCX 27 sahifa Bepul yuklash Telegram