Back

o’zbekiston hududlarining xonliklarga bo’linib ketishi, uning sabablari va oqibatlari

DOCX 43.9 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1662374827.docx [bookmark: _goback]o’zbekiston hududlarining xonliklarga bo’linib ketishi, uning sabablari va oqibatlari reja: 1. buxoro xonligining tashkil topishi va ijtimoiy-iqtisodiy hayoti. 2. xiva xonligi. siyosiy va ijtimoiy-iqtisodiy hayot. 3. qo’qon xonligi. xo’jalik va madaniy hayoti. sohibqiron amir temur vafot etgach, uning saltanati asta-sekin parchalana boshlandi. amir temur vorislari temuriylar 1405-yildan 1506-yilgacha movarounnahr va xurosonda hukmronlik qildilar. deyarli bir asr mobaynida ulkan saltanat amalda ikki davlatga bo’linib, o’zaro toju-taxt uchun kurash xv asr oxiriga kelib samarqand temuriylarini ham, xirot temuriylari hokimiyatini ham zaiflashtirib qo’ygan edi. 1428-yilda jo’jining beshinchi o’g’li shaybon naslidan bo’lgan abulxayirxon (1412-1468) dashti qipchoqda yangi davlat – ko’chmanch o’zbeklar davlatiga asos soladi. tarixiy manbalarda bu davlat ,,o’zbek ulusi“ (o’zbeklar mamlakati) deb ham ataladi. 1446-yilda abulxayirxon sirdaryoning o’rta oqimida joylashgan shaharlar – sig’noq, oqqo’rg’on, arquq, o’zgan va suzoqni bosib oladi. o’z davlatining poytaxtini turadan sig’noqqa ko’chirdi. bu endi abulxayrxonning temuriylarga qarshi kurashga kirishganligining tasdig’i edi. u 1451-yilda o’zidan madad so’ragan temuriyzoda …
2
kimiyatni egallashga muvaffaq bo’ladi. 90-yillardan boshlab o’zaro kurashlar va ichki nizolar tufayli tobora zaiflashib borayotgan temuriylar hududi bo’lgan movaronnuhrda ham o’z hukmronligini o’rnatish uchun harakat boshlaydi. shayboniyxon avval sig’noq, sabron, yassi shaharlarini, 1500-yil samarqandni, 1503-yil toshkent va farg’onani, 1504-yil hisor, qunduz, badahshon, balxni, 1505-yil xorazmni, 1507-yil xuroson temuriylarining poytaxti xirotni, keyinroq eronning mashhad va tus shaharlarini ham egallaydi. 1502-yilda eronda shoh ismoil (1502-1524) yangi bir sulola – safaviylar sulolasi (1502-1722)ga asos soladi. xurosonga egalik qilish masalasida shayboniyxon va ismoil safaviy o’rtasida nizo kelib chiqadi. 1510-yil marv yaqinidagi jangda shayboniyxon eron qo’shinlaridan mag’lubiyatga uchrab jang maydonida halok bo’ladi. shayboniyxon halok bo’lgach, bobur mirzo shoh ismoil yordamida movarounnahrni shayboniylardan qaytarib olish uchun kurash boshladi va nihoyat, 1511-yilning kuzida samarqandni uchinchi marta qo’lga kiritdi. bobur samarqandni egallagach, noilojlikdan islomning shiyalik yo’nalishiga e’tiqod qiluvchi shoh ismoilni oliy hukmdor deb e’lon qildi. bu esa samarqand xalqining bobur mirzodan yuz o’girishiga sabab bo’ldi. chunki movarounnahr aholisi, …
3
diston sari yurish boshladi va u yerda 332 yil hukmronlik qilgan boburiylar saltanati (1526-1858)ga asos soldi. buxoro xonligining tashkil topishi. shayboniylar urf-odatiga ko’ra, vafot etgan xon o’rniga taxtga yoshi katta shayboniy o’tqazilgan. shuning uchun ham muhammad shayboniyxonning o’limidan so’ng taxtga bevosita uning avlodlari emas, amakisi ko’chkunchi sulton (1510-1530, (mirzo ulug’bekning qizi robiya sultonbegim bilan abulxayirxonlarning farzandi) o’tqazilgan. xvi asrning 40yillaridan so’ng bu urf-odatga rioya etilmay qo’yilgan. ko’chkunchixondan so’ng esa taxtga uning o’g’li abu said (1530-1533) o’tirdi. undan keyin esa hukmdorlik shayboniyxonning ukasi mahmud sultonning o’g’li ubaydullaxon (1533-1540) qo’liga o’tdi. ubaydullaxon poytaxtni samarqanddan buxoroga ko’chirtirdi. ubaydullaxon buxoroga ota meros mulk deb qarar edi, chunki shayboniyxon hayotligidayoq buxoro hokimligini ukasi mahmud sulton (ubaydullaxonning otasi)ga bergan edi. shu tariqa, shayboniylarning movarounnahrda tashkil etgan davlati endilikda rasmiy ravishda buxoro xonligi deb ataladigan bo’ldi. ubaydullaxon o’z davlatining chegarasini shayboniyxon davridagi sarhadlarda qayta tiklashga harakat qildi. u hirotni ishg’ol etgan eron qo’shinini bir necha marta mag’lubiyatga …
4
isi – ko’chkunchixonning o’g’li abdulatifxon samarqandda hukmdorlik qila boshladilar. mamlakat bir necha mustaqil hokimliklarga bo’linib ketdi. mamlakatdagi parokandalikka chek qo’yish uchun markaziy hokimiyatni yana tiklash va kuchaytirish zarur edi. bu zaruriyatni urushlarsiz amalga oshirib bo’lmas edi. ana shunday sharoitda kurash maydoniga miyonqol hokimi iskandar sultonning o’g’li abdullaxon ii (1534-1598) chiqdi. 1556-yili muhammad islomning ko’magida abdullaxon ii buxoro taxtini egallaydi. to’g’ri, 1557-1561-yillarda amakisi pirmuhammadxon, 1561-1583yillarda otasi iskandarxon oliy xukmdor deb e’lon qilingan bo’lsada, amalda xukmdor abdullaxon ii edi. abdullaxon ii siyosiy tarqoqlikka qarshi uzoq yillar urush olib borib, 1573yilda farg’onani, 1574-yilda shahrisabz, qarshi, hisor viloyatlarini, 1578-yilda samarqandni, 1582-yilda toshkent, shohruhiya, ohangaron va sayramni, 1583yilda balxni, 1584-yilda badaxshonni, 1588-yilda hirotni, 1595-yilda xorazmni zabt etib, mamlakatni birlashtirish ishini uddaladi. uning davlati sarhadlari janubda hirotdan mashhadgacha, shimolda orol dengizigacha, kaspiy dengizidan issiqko’lgacha yetdi. butun movarounnahr, xorazm va xuroson yana yagona hukmdor qo’li ostida birlashtirildi. xvi asr oxirlariga kelib buxoro xonligi nisbatan markazlashgan ulkan davlatga …
5
buxoro xonligida sodir bo’lgan og’ir vaziyatdan foydalangan eron hukmdori shoh abbos bostirib kirib, nishopur, sabzavor, mashhad, hirotni egallaydi. xorazm esa xonlik tasarrufidan chiqib, davlat mustaqilligini tiklab oldi. ayni paytda, qozoq xoni tavakkal movarounnahrga qo’shin tortib, axsi, andijon, toshkent, samarqandni egallab, buxoroga yurish qildi. pirmuhammadxon qo’shini 1599-yilda tavakkal qo’shinini tor-mor keltirdi va movarounnahr hududini ozod etdi. qozoqlar qo’shini dashti qipchoqqa chekindi. pirmuhammad buxoro xonligini yana ikki yilcha idora qildi. 1601-yilda pirmuhammad va kelib chiqishi ashtarxoniylardan bo’lgan boqi muhammad o’rtasida qonli to’qnashuv yuz beradi. mag’lub bo’lgan pirmuhammad o’ldirildi. shunday qilib abdullaxon ii vafotidan atigi 3 yil o’tgach bir asr davom etgan shayboniylar sulolasi hukmronligi barham topdi. shayboniylar davrida davlat boshqaruvi. buxoro xonligi ma’muriy jihatdan viloyatlar va tumanlarga bo’lingan. xonlikda oliy davlat idorasi dargoh deb atalgan. uning tepasida xon turgan. ijro etuvchi hokimiyat devon (vazirlik) deb atalgan. unga devonbegi (bosh vazir) rahbarlik qilgan. katta nufuzga ega bo’lgan devonbegi ayni paytda davlatning moliya va …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o’zbekiston hududlarining xonliklarga bo’linib ketishi, uning sabablari va oqibatlari"

1662374827.docx [bookmark: _goback]o’zbekiston hududlarining xonliklarga bo’linib ketishi, uning sabablari va oqibatlari reja: 1. buxoro xonligining tashkil topishi va ijtimoiy-iqtisodiy hayoti. 2. xiva xonligi. siyosiy va ijtimoiy-iqtisodiy hayot. 3. qo’qon xonligi. xo’jalik va madaniy hayoti. sohibqiron amir temur vafot etgach, uning saltanati asta-sekin parchalana boshlandi. amir temur vorislari temuriylar 1405-yildan 1506-yilgacha movarounnahr va xurosonda hukmronlik qildilar. deyarli bir asr mobaynida ulkan saltanat amalda ikki davlatga bo’linib, o’zaro toju-taxt uchun kurash xv asr oxiriga kelib samarqand temuriylarini ham, xirot temuriylari hokimiyatini ham zaiflashtirib qo’ygan edi. 1428-yilda jo’jining beshinchi o’g’li shaybon naslidan bo’lgan abulxayirxon (1...

DOCX format, 43.9 KB. To download "o’zbekiston hududlarining xonliklarga bo’linib ketishi, uning sabablari va oqibatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: o’zbekiston hududlarining xonli… DOCX Free download Telegram

Similar files

You might also like these

Show all
o’rta osiyo hududlarining xonliklarga bo’linib ketishi, uning sabablari va oqibatlari — DOCX DOCX
o’rta osiyo hududlarining xonliklarga bo’linib ketishi, uning sabablari va oqibatlari
12 pages 54.8 KB
o'zbekiston hududlarining xonliklarga bo'linib ketishi, uning sabablari va oqibatlari — PPT PPT
o'zbekiston hududlarining xonliklarga bo'linib ketishi, uning sabablari va oqibatlari
52 pages 6.8 MB
o'rta osiyo hududlarining xonliklarga bo'linib ketishi — PPTX PPTX
o'rta osiyo hududlarining xonliklarga bo'linib ketishi
26 pages 1.0 MB
turkistonning xonliklarga bo'linib ketishi, uning sabab va oqibatlari — PPT PPT
turkistonning xonliklarga bo'linib ketishi, uning sabab va oqibatlari
— 1.0 MB
туркистоннинг хонликларга бўлиниб кетиши, унинг сабаблари ва окибатлари — DOC DOC
туркистоннинг хонликларга бўлиниб кетиши, унинг сабаблари ва окибатлари
— 88.5 KB
oʻrta osiyoning xonliklarga boʻlinib ketishi uning sabab va oqibatlari — PPTX PPTX
oʻrta osiyoning xonliklarga boʻlinib ketishi uning sabab va oqibatlari
10 pages 1.1 MB
inflyaciya sabablari va oqibatlari — DOCX DOCX
inflyaciya sabablari va oqibatlari
15 pages 42.4 KB
o'zbekiston xonliklarga bo'linishi sabab oqibatlari — PPT PPT
o'zbekiston xonliklarga bo'linishi sabab oqibatlari
5 pages 896.0 KB
amir temur davlati. temur tuzuklari va hozirgi zamon. turkistonning xonliklarga bo'linib ketishi, uning sabab va oqibatlari — DOC DOC
amir temur davlati. temur tuzuklari va hozirgi zamon. turkistonning xonliklarga bo'linib ketishi, uning sabab va oqibatlari
— 104.0 KB
qon ketishi sabablari va murojaat manbalari — PDF PDF
qon ketishi sabablari va murojaat manbalari
40 pages 2.9 MB
oilaviy noqobillikning sabablari va oqibatlari — DOCX DOCX
oilaviy noqobillikning sabablari va oqibatlari
— 78.8 KB
inflyatsiya turlari, sabablari va oqibatlari. — PDF PDF
inflyatsiya turlari, sabablari va oqibatlari.
10 pages 1.5 MB