o’zbekiston hududlarining xonliklarga bo’linib ketishi, uning sabablari va oqibatlari

DOCX 43,9 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1662374827.docx [bookmark: _goback]oâzbekiston hududlarining xonliklarga boâlinib ketishi, uning sabablari va oqibatlari reja: 1. buxoro xonligining tashkil topishi va ijtimoiy-iqtisodiy hayoti. 2. xiva xonligi. siyosiy va ijtimoiy-iqtisodiy hayot. 3. qoâqon xonligi. xoâjalik va madaniy hayoti. sohibqiron amir temur vafot etgach, uning saltanati asta-sekin parchalana boshlandi. amir temur vorislari temuriylar 1405-yildan 1506-yilgacha movarounnahr va xurosonda hukmronlik qildilar. deyarli bir asr mobaynida ulkan saltanat amalda ikki davlatga boâlinib, oâzaro toju-taxt uchun kurash xv asr oxiriga kelib samarqand temuriylarini ham, xirot temuriylari hokimiyatini ham zaiflashtirib qoâygan edi. 1428-yilda joâjining beshinchi oâgâli shaybon naslidan boâlgan abulxayirxon (1412-1468) dashti qipchoqda yangi davlat â koâchmanch oâzbeklar davlatiga asos soladi. tarixiy manbalarda bu davlat ,,oâzbek ulusiâ (oâzbeklar mamlakati) deb ham ataladi. 1446-yilda abulxayirxon sirdaryoning oârta oqimida joylashgan shaharlar â sigânoq, oqqoârgâon, arquq, oâzgan va suzoqni bosib oladi. oâz davlatining poytaxtini turadan sigânoqqa koâchirdi. bu endi abulxayrxonning temuriylarga qarshi kurashga kirishganligining tasdigâi edi. u 1451-yilda oâzidan madad soâragan temuriyzoda …

kimiyatni egallashga muvaffaq boâladi. 90-yillardan boshlab oâzaro kurashlar va ichki nizolar tufayli tobora zaiflashib borayotgan temuriylar hududi boâlgan movaronnuhrda ham oâz hukmronligini oârnatish uchun harakat boshlaydi. shayboniyxon avval sigânoq, sabron, yassi shaharlarini, 1500-yil samarqandni, 1503-yil toshkent va fargâonani, 1504-yil hisor, qunduz, badahshon, balxni, 1505-yil xorazmni, 1507-yil xuroson temuriylarining poytaxti xirotni, keyinroq eronning mashhad va tus shaharlarini ham egallaydi. 1502-yilda eronda shoh ismoil (1502-1524) yangi bir sulola â safaviylar sulolasi (1502-1722)ga asos soladi. xurosonga egalik qilish masalasida shayboniyxon va ismoil safaviy oârtasida nizo kelib chiqadi. 1510-yil marv yaqinidagi jangda shayboniyxon eron qoâshinlaridan magâlubiyatga uchrab jang maydonida halok boâladi. shayboniyxon halok boâlgach, bobur mirzo shoh ismoil yordamida movarounnahrni shayboniylardan qaytarib olish uchun kurash boshladi va nihoyat, 1511-yilning kuzida samarqandni uchinchi marta qoâlga kiritdi. bobur samarqandni egallagach, noilojlikdan islomning shiyalik yoânalishiga eâtiqod qiluvchi shoh ismoilni oliy hukmdor deb eâlon qildi. bu esa samarqand xalqining bobur mirzodan yuz oâgirishiga sabab boâldi. chunki movarounnahr aholisi, …

diston sari yurish boshladi va u yerda 332 yil hukmronlik qilgan boburiylar saltanati (1526-1858)ga asos soldi. buxoro xonligining tashkil topishi. shayboniylar urf-odatiga koâra, vafot etgan xon oârniga taxtga yoshi katta shayboniy oâtqazilgan. shuning uchun ham muhammad shayboniyxonning oâlimidan soâng taxtga bevosita uning avlodlari emas, amakisi koâchkunchi sulton (1510-1530, (mirzo ulugâbekning qizi robiya sultonbegim bilan abulxayirxonlarning farzandi) oâtqazilgan. xvi asrning 40yillaridan soâng bu urf-odatga rioya etilmay qoâyilgan. koâchkunchixondan soâng esa taxtga uning oâgâli abu said (1530-1533) oâtirdi. undan keyin esa hukmdorlik shayboniyxonning ukasi mahmud sultonning oâgâli ubaydullaxon (1533-1540) qoâliga oâtdi. ubaydullaxon poytaxtni samarqanddan buxoroga koâchirtirdi. ubaydullaxon buxoroga ota meros mulk deb qarar edi, chunki shayboniyxon hayotligidayoq buxoro hokimligini ukasi mahmud sulton (ubaydullaxonning otasi)ga bergan edi. shu tariqa, shayboniylarning movarounnahrda tashkil etgan davlati endilikda rasmiy ravishda buxoro xonligi deb ataladigan boâldi. ubaydullaxon oâz davlatining chegarasini shayboniyxon davridagi sarhadlarda qayta tiklashga harakat qildi. u hirotni ishgâol etgan eron qoâshinini bir necha marta magâlubiyatga …

isi â koâchkunchixonning oâgâli abdulatifxon samarqandda hukmdorlik qila boshladilar. mamlakat bir necha mustaqil hokimliklarga boâlinib ketdi. mamlakatdagi parokandalikka chek qoâyish uchun markaziy hokimiyatni yana tiklash va kuchaytirish zarur edi. bu zaruriyatni urushlarsiz amalga oshirib boâlmas edi. ana shunday sharoitda kurash maydoniga miyonqol hokimi iskandar sultonning oâgâli abdullaxon ii (1534-1598) chiqdi. 1556-yili muhammad islomning koâmagida abdullaxon ii buxoro taxtini egallaydi. toâgâri, 1557-1561-yillarda amakisi pirmuhammadxon, 1561-1583yillarda otasi iskandarxon oliy xukmdor deb eâlon qilingan boâlsada, amalda xukmdor abdullaxon ii edi. abdullaxon ii siyosiy tarqoqlikka qarshi uzoq yillar urush olib borib, 1573yilda fargâonani, 1574-yilda shahrisabz, qarshi, hisor viloyatlarini, 1578-yilda samarqandni, 1582-yilda toshkent, shohruhiya, ohangaron va sayramni, 1583yilda balxni, 1584-yilda badaxshonni, 1588-yilda hirotni, 1595-yilda xorazmni zabt etib, mamlakatni birlashtirish ishini uddaladi. uning davlati sarhadlari janubda hirotdan mashhadgacha, shimolda orol dengizigacha, kaspiy dengizidan issiqkoâlgacha yetdi. butun movarounnahr, xorazm va xuroson yana yagona hukmdor qoâli ostida birlashtirildi. xvi asr oxirlariga kelib buxoro xonligi nisbatan markazlashgan ulkan davlatga …

buxoro xonligida sodir boâlgan ogâir vaziyatdan foydalangan eron hukmdori shoh abbos bostirib kirib, nishopur, sabzavor, mashhad, hirotni egallaydi. xorazm esa xonlik tasarrufidan chiqib, davlat mustaqilligini tiklab oldi. ayni paytda, qozoq xoni tavakkal movarounnahrga qoâshin tortib, axsi, andijon, toshkent, samarqandni egallab, buxoroga yurish qildi. pirmuhammadxon qoâshini 1599-yilda tavakkal qoâshinini tor-mor keltirdi va movarounnahr hududini ozod etdi. qozoqlar qoâshini dashti qipchoqqa chekindi. pirmuhammad buxoro xonligini yana ikki yilcha idora qildi. 1601-yilda pirmuhammad va kelib chiqishi ashtarxoniylardan boâlgan boqi muhammad oârtasida qonli toâqnashuv yuz beradi. magâlub boâlgan pirmuhammad oâldirildi. shunday qilib abdullaxon ii vafotidan atigi 3 yil oâtgach bir asr davom etgan shayboniylar sulolasi hukmronligi barham topdi. shayboniylar davrida davlat boshqaruvi. buxoro xonligi maâmuriy jihatdan viloyatlar va tumanlarga boâlingan. xonlikda oliy davlat idorasi dargoh deb atalgan. uning tepasida xon turgan. ijro etuvchi hokimiyat devon (vazirlik) deb atalgan. unga devonbegi (bosh vazir) rahbarlik qilgan. katta nufuzga ega boâlgan devonbegi ayni paytda davlatning moliya va …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o’zbekiston hududlarining xonliklarga bo’linib ketishi, uning sabablari va oqibatlari" haqida

1662374827.docx [bookmark: _goback]oâzbekiston hududlarining xonliklarga boâlinib ketishi, uning sabablari va oqibatlari reja: 1. buxoro xonligining tashkil topishi va ijtimoiy-iqtisodiy hayoti. 2. xiva xonligi. siyosiy va ijtimoiy-iqtisodiy hayot. 3. qoâqon xonligi. xoâjalik va madaniy hayoti. sohibqiron amir temur vafot etgach, uning saltanati asta-sekin parchalana boshlandi. amir temur vorislari temuriylar 1405-yildan 1506-yilgacha movarounnahr va xurosonda hukmronlik qildilar. deyarli bir asr mobaynida ulkan saltanat amalda ikki davlatga boâlinib, oâzaro toju-taxt uchun kurash xv asr oxiriga kelib samarqand temuriylarini ham, xirot temuriylari hokimiyatini ham zaiflashtirib qoâygan edi. 1428-yilda joâjining beshinchi oâgâli shaybon naslidan boâlgan abulxayirxon (1...

DOCX format, 43,9 KB. "o’zbekiston hududlarining xonliklarga bo’linib ketishi, uning sabablari va oqibatlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o’zbekiston hududlarining xonli… DOCX Bepul yuklash Telegram