jismlarning deformatsiyasi

DOCX 57 pages 5.1 MB Free download

57 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.1 MB

File type DOCX

Pages 57

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 57

jismlarning o'z shaklini o'zgartirishiga deformatsiya deb ataladi. agar jismlarda tashqi kuch ta'siridan hosil bo'lgan deformatsiya jismdan kuch olingach yo'qolib ketsa, bunday deformatsiya elastik deformatsiya deb ataladi. aks holda qoldiq yoki plastik deformatsiya deyiladi. deformatsiyaning xarakteri ta'sir etuvchi kuchning miqdoriga bog'liq. biror deformatsiyani yuzaga keltirayotgan kuchning miqdori ma'lum chegaradan ortib ketmasa, jismda faqat elastik deformatsiya vujudga keladi, aks holda qoldiq deformatsiya ham hosil bo'ladi. ma'lumki, inshootlarning qismlarida qoldiq deformatsiya hosil bo'lishiga yo'l qo'ymaslik kerak. mashina va inshootlar mustaxkam, bikr bo'lishi hamda ustivor bo'lishi kerak. mustahkamlik – konstruktsiya qismlarining tashqi kuch ta'sirida emirilishiga (sinishga, uzilishga, qisqarishga) qarshilik ko'rsatish xususiyatidir. deformatsiya – jismlarning tashqi kuch ta'sirida o'z o'lchamlari va shalklarini o'zgartirishdir. deformatsiya tenzometrlar yoki tenzodatchiklar yordamida aniqlanadi. ustivorlik – tashqi kuch ta'sirida deformatsiyalangan konstruktsiya qismlarining ozgina bo'lsa ham muvozanatining buzilishiga qarshilik ko'rsatuvchi xususiyatdir. inshoot va mashinalarning asosiy elementlari. ma'lumki, har qanday inshoot, bino, mashina bir qancha qismlardan, elementlardan iborat. geometrik nuqtai nazardan qaraganda …

2 / 57

tgan jismda hosil bo'ladigan inertsiya kuchi misol bo'ladi.tashqi kuchlar bir nuqtaga qo'yilgan yoki tekis taqsimlangan bo'ladi. kuchlar bundan tashqari statik va dinamik kuchlarga bo'linadi. materiallar qarshiligi fanida qabul qilingan asosiy gipoteza va shartlar. materiallar qarshiligi nazariyasi va hisoblari mashina va inshoot elementlarida sodir bo'ladigan fizik va geometrik hodisalarga zid bo'lmagan qo'yidagi gipoteza va yul qo'yishlarga asoslangan. · jismning yaxlitligi, tutashliligi to'g'risida gipoteza. bu gipotezaga asosan yaxlit va tutash jism deformatsiyalanish jarayonida ham shu holatini, hususiyatini saqlaydi. · jism materialining bir jinsli va izotropligi to'g'risidagi shartlar. bir jinsli deganda jismni hosil qiluvchi barcha zarrachalar bir xil hususiyatga ega deb tushiniladi. barcha yunalishlar bo'yicha hususiyatlari o'zgarmas bo'lgan jismlarni izotrop jismlar deb ataladi. · jismning materiali sof elastik deb qabul qilinadi. deformatsiyalangan jismni tashqi kuch ta'siridan ozod etilganda jismning avvalgi o'lchamlari va shaklini qabul qilishi hususiyatiga sof elastiklik deb ataladi. · konstruktsiyada, brusda sodir bo'layotgan deformatsiyalar, ko'chishlar brus kesimining o'lchamlariga nisbatan kichik deb …

3 / 57

i absolyut uzayish deb ataladi, uzunlik o'lcham birligi orqali o'lchanadi. bo'ylama chiziqli deformatsiya yoki uzunligi l bo'yicha uzayishlarni qo'shganda = const; = const bo'lgandayoki ichki kuchlarni aniqlash. qirqish usuli. deformatsiyalar to'g'risida tushuncha. kuchlanishlar. rasmdagi jism fi ga tashqi kuchlar sistemasi tasirida muvozanatda bo'lsin. jismni fikran bo'ylama o'qiga perpend. bo'lgan “s” tekislik bilan ikkiga ajratamiz va uning biron masalan “v” qismini tashlab yuboramiz va uning qolgan chap “a” qismini ko'ramiz. jismning olib qolingan “a” qismi muvozanatda bo'lishi uchun unga kesim yuzasi bo'yicha tarqalgan kuch tasir qilishi lozim. nazariy mexanikadan malumki tasir va aks tasirlar tengligi qonunidan “a” jism a-a kesimdan ta'sir qiluvchi kuchlar “v” jismning shu yuzasidagi kuchlarga teng va qarama – qarshi yo'nalgan. nazariy mexanika ma'lumki, har qanday biror bosh r vektor va momentlar bosh vektori m ga keltirilishi mumkin.bu vektorlar jism og'irlik markazidan o'tgan deb qabul qilamiz. bu erda r kuchi ichki kuchlar bosh vektor, m esa bosh momenti …

4 / 57

h usuli asosida aniqlanadi (rasm). cho'zilish deformatsiyasida bo'ylama kuch kesimdan tashqariga, siqilishda esa kesimga qarab yo'naladi. bo'ylama kuch n uchun ishoralar qabul qilish qoidalari. siquvchi zo'riqishlarni manfiy, cho'zuvchi zo'riqishlarni musbat deb qabul qilinadi. brusning ixtiyoriy ko'ndalang kesimidagi bo'ylama kuch n brusning qoldirilgan qismiga ta'sir qilayotgan barcha tashqi kuchlarning brus o'qiga bo'lgan proektsiyalarining algebraik yig'indisiga teng. agarda brusning ko'ndalang kesimlaridagi bo'ylama kuchlar kesimning holatiga bog'liq holda o'zgarib borsa, bu o'zgarishni aks ettiruvchi grafikni bo'ylama kuchlar epyurasi deb ataladi. balka kesimlaridagi zo'riqish kuchlarini aniqlash. balkaning mustahkamligi bilan bikrlik bo'lgan masalalarni echish uchun avval balkaning ko'ndalang kesimlarida qanday kuch omillari hosil bo'lishi va ularni aniqlash usullarini ko'rib chiqish kerak bo'ladi. kursning boshida «ichki kuchlarni aniqlash» mavzusida brus kesimlarida hosil bo'ladigan ichki kuchlar to'g'risida, hamda egilish deformatsiyasida balka kesimidagi zo'riqishlar, ichki kuch omillari – eguvchi moment «m» va ko'ndalang kuch «q» dan iborat ekanligi to'g'risida tushunchalar berildi. endi mazkur ichki kuchlarni aniqlash usulini batafsil …

5 / 57

n va bosh moment m dan iborat bo'ladi. m ni eguvchi moment deb ataladi. bosh vektor r ning vertikal va gorizontal o'qlarga bo'lgan proektsiyalarini mos ravishda q - ko'ndalang kuch, n - bo'ylama kuchlar deb ataymiz. bu kuchlarni aniqlash uchun balkaning qoldirilgan qismi uchun muvozanat tenglamalarini tuzamiz. balkaning kesimidagi bo'ylama “n” va ko'ndalang “q” kuchlari deb balkaning qoldirilgan kesimidagi barcha tashqi kuchlarni mos ravishda balkaning o'qiga va o'qining perpendikulyariga bo'lgan proektsiyalarining yig'indisiga aytiladi. eguvchi moment “m” deb, balkaning qoldirilgan qismiga tasir etayotgan barcha tashqi kuchlardan kesim og'irlik markazga nisbatan olingan momentlar yig'indisiga aytiladi. normal zo'riqishlar bo'yicha mustahkamlikka hisoblash egilishdagi normal zo'riqish 7.murakkab deformatsiya brus murakkab deformatsiyasining ko'rinishlari.ichki kuchlarni aniqlash. qiyshiq egilishda balka kesimlaridagi normal kuchlanishlarini aniqlash. image2.png image87.png image88.png image89.png image90.png image91.png image92.png image93.png image94.png image95.png image96.png image3.png image97.png image98.png image99.png image100.png image101.png image102.png image103.png image104.png image105.png image106.png image107.png image108.png image109.png image110.png image111.png image112.png image4.png image5.png image6.png image7.png image8.wmf oleobject1.bin …

Want to read more?

Download all 57 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jismlarning deformatsiyasi"

jismlarning o'z shaklini o'zgartirishiga deformatsiya deb ataladi. agar jismlarda tashqi kuch ta'siridan hosil bo'lgan deformatsiya jismdan kuch olingach yo'qolib ketsa, bunday deformatsiya elastik deformatsiya deb ataladi. aks holda qoldiq yoki plastik deformatsiya deyiladi. deformatsiyaning xarakteri ta'sir etuvchi kuchning miqdoriga bog'liq. biror deformatsiyani yuzaga keltirayotgan kuchning miqdori ma'lum chegaradan ortib ketmasa, jismda faqat elastik deformatsiya vujudga keladi, aks holda qoldiq deformatsiya ham hosil bo'ladi. ma'lumki, inshootlarning qismlarida qoldiq deformatsiya hosil bo'lishiga yo'l qo'ymaslik kerak. mashina va inshootlar mustaxkam, bikr bo'lishi hamda ustivor bo'lishi kerak. mustahkamlik – konstruktsiya qismlarining tashqi kuch ta'sirida emirilishiga (sinishga, u...

This file contains 57 pages in DOCX format (5.1 MB). To download "jismlarning deformatsiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: jismlarning deformatsiyasi DOCX 57 pages Free download Telegram