organizm faoliyatini boshqarilishida avtonom nerv tizimining roli

PPT 36 pages 3.6 MB Free download

36 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.6 MB

File type PPT

Pages 36

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 36

powerpoint presentation organizm faoliyatini boshqarilishida avtonom nerv tizimining roli ma'ruzachi: xudjanova muattar absalomovna 1. avtonom nerv tizimi haqida tushuncha. 2. simpatik nerv tizimi, markazlari, tugunlari, tolalari, boshqarishdagi axamiyati. 3. parasimpatik nerv tizimi fiziologiyasi. 4. metasimpatik nerv tizimi fiziologiyasi 5. vistseral reflekslar va ularning axamiyati. 1. yadrolarning lokalizatsiyasi ya'ni joylashuviga ko'ra – ant markazlari mnt ning chegaralangan va bir-biridan ancha uzoq qismlarida (mezentsefal, bulbar, torakyulmbal va sakral sohalarda) joylashgan, somatik nervlar orqa miya va miya stvolidan bir tekis har bir segmentdan chiqadi va tanada biri tarqalgan sohani ikkinchisi ham nervlaydi. ant da nervlar faqat yuqorida aytilgan markazlardan chiqadi, 2. ant ning effektor neyronlari orqa va bosh miyadan tashqarida joylashgan. somatik asab tizimi effektor neyronlari esa orqa miyaning kulrang moddasida joylashgan, 3. ant ning refleks yoyining periferik qismi ikki neyronli bo'lishi bilan, orqa miyaning oldingi ildizlari kesib tashlansa, somatik tolalar to'liq emirilib ketadi, vegetativ tolalar esa o'zgarmaydi, chunki somalari chetdagi tugunlarda joylashgan, …

2 / 36

3 zvenodan tashkil topgan - sezuvchi (afferent, sensor), - assotsiativ (oraliq, kontakt) va – effektor . * reflektor yoyining afferent qismi: retseptorlar: mexano-, xemo-, termo-, osmo- va notsitseptorlar, polimodal interotseptorlar. sezuvchi tola– orqa miya tugunlarining bipolyar neyron o'siqlari yoki ularning analoglari (yaremniy, uchlik nerv yadrosi va boshqalar). barcha tipdagi sezuvchi impulslar markazga afferent tolalar orqali 3ta nerv yo'lidan : adashgan, qorin (katta, kichik, bel) va chanoq. reflektor yoyining markaziy qismi: oraliq (preganglionar) neyron – miya stvoli va orqa miya kulrang moddasida. oraliq neyronlardan effektor neyronlarga hamda mnt oliy markazlariga impulslar o'tkaziladi va sub'ektiv sezuvchanlikni ta'minlaydi. effektor- (ganglionar) neyronlar – periferik gangliyalarda: 1. ekstramural gangliylar – umurtqa pog'onasi yaqinida (prevertebral), yoki ichki a'zolar yaqinida (paravertebral). 2. intramural – ichki a'zolar to'qimalarida preganglionar – mielinli, v tipdagi; postganglionar - mielinsiz tola, s tipdagi; ans tolalari past qo'zg'aluvchanligi bilan farq qiladi; refrakterlik davri va xronaktsiyasi katta bo'lishi bilan; nerv impulslarining tarqalish tezligi xam …

3 / 36

etseptorlarga ta'sir etadi (+); postganglionar parasimpatik nerv oxirlaridan chiqib – m-xolinoretseptorlar orqali (+/-); ter bezlarini innervatsiya qiluvchi postganglionar simpatik tolalar va vazodilatator skelet mushaklarini innervatsiya qiluvchi tolalardan chiquvchi– m-xolinoretseptori (+). ant simpatik qismining adrenoretseptorlari: α-adrenoretseptorlar – teri va ichki a'zolar qon- tomirlarini toraytiradi. β-adrenoretseptorlar – yurak chastotasi va kuchini oshiradi (β1), bronxiolalar va tojsimon arteriyalarni kengaytiradi (β2). markaziy qismi– orqa miya kulrang moddasining yon shoxlarida (s8, i–ii ko'krak segmentidan ii–iii bel segmentigacha bo'lgan soxada). joylashgan yadrolar periferik qism– juft paravertebral tugunlar (simpatik stvolda) va perivertebral tugunlar (quyosh chigali, yuqori va pastki ichak tutqichi tugunlari). markaziy qism strukturalari : o'rta miya (yakubovich yadrosi (edingera-vestfal), ko'zni harakatlantiruvchi nerv (iii-juft) uzunchoq miya (uch juft yadrosi bo'lib, yuz (vii), til-xalqum, (ix) adashgan (x) nerv tolalari tarkibida chiqadi); orqa miya (i-iii, dumg'aza sigmentidan, chanoq nervi tarkibida chiqadi). periferik tugunlar ichki a'zolar yaqinida yoki ichida joylashgan. o'zining ritmik motorikasiga ega bo'lgan ichi kovak a'zolar devorida joylashgan …

4 / 36

larga quyidagilar kiradi: 1) buyrak usti bezlaridagi xromaffin hujayralar, ular simpatik nerv uchlari ajratgan atsetilxolinga javoban adrenalin va noradrenalin sekretsiyalaydi, 2) buyraklardagi yukstaglomerulyar hujayralar simpatik tolalar ajratgan noradrenalin ta'siriga javoban qonga renin ajratadi, 3) turli mediatorlar ta'siriga javoban vazopressin va oksitotsin ajratuvchi gipotalamusning supraoptik va paraventrikulyar yadrolaridagi neyronlar, 4) gipotalamus yadrolarining neyronlari. * ergotrop tug'ridan-tug'ri nishon a'zosiga yoki generalizatsiyalaydi, bo'yrak usti bezidan adrenalin chiqishini stimullash xisobiga. (stress tizimi). parasimpatik nerv tizimi – gomeostazni ta'minlaydi. ta'sir effekti - trofotrop. adashgan nervni ta'sirlash: yurak chastotasi va kuchini pasaytiradi; bronxlarni toraytiradi; xazm tizimi qon tomirlarini kengaytirib sekretsiyani kuchaytiradi. metasimpatik nerv tizimi simpatik va parasimpatik asab tizimidan quyidagi xossalari bilan farq qiladi: 1. msnt avtomatiya qobiliyatiga ega bo'lgan ichki a'zolarni nervlaydi, ularning harakat, so'rish, shira ajratish faoliyatlarini nazorat qiladi, mahalliy qon aylanishiga va endokrin omillar faoliyatiga ta'sir qiladi. 2. msnt simpatik va parasimpatik tizimlar bilan sinapslar orqali bog'langan, ammo somatik asab tizimiga bevosita aloqasi …

5 / 36

ng orqa qismidagi yadrolarni ta'sirlash simpatik nerv sistemasiga xos effektlarni yuzaga chiqaradi. gipotalamusning oldingi qismidagi yadrolarni ta'sirlash parasimpatik nerv sistemasiga xos effektlarni yuzaga chiqaradi. o'rta qismidagi yadrolar metabolizm va ovqatga munosabat reaktsiyalarini ( ochlik. tuyish, chanqash) shakllantiradi. gipotalamus vegetativ tizim funktsiyalarini va endokrin bezlarning sekretor funktsiyalarini boshqarib, organizm dagi barcha vegetativ reaktsiyalarni umumlashtiradi. peshona qismi: nafas chastotasining o'zgarishi, ovqat xazm qilish, qon-tomir va jinsiy xulq-atvorni boshqaradi. vistseral reflekslarni oliy markazi hisoblanadi. targ'il tana-organizmning murakkab shartsiz reflektor reaktsiyalarida qatnashadi. vistseral reflekslar turlari vistserovistseral reflekslar vistserosomatik 3. vistserosensor reflekslar (vistserodermal) 4. dermovistseral reflekslar ant tonus turlari simpatotoniya vagotoniya eutoniya e'tiboringiz uchun raxmat!

Want to read more?

Download all 36 pages for free via Telegram.

Download full file

About "organizm faoliyatini boshqarilishida avtonom nerv tizimining roli"

powerpoint presentation organizm faoliyatini boshqarilishida avtonom nerv tizimining roli ma'ruzachi: xudjanova muattar absalomovna 1. avtonom nerv tizimi haqida tushuncha. 2. simpatik nerv tizimi, markazlari, tugunlari, tolalari, boshqarishdagi axamiyati. 3. parasimpatik nerv tizimi fiziologiyasi. 4. metasimpatik nerv tizimi fiziologiyasi 5. vistseral reflekslar va ularning axamiyati. 1. yadrolarning lokalizatsiyasi ya'ni joylashuviga ko'ra – ant markazlari mnt ning chegaralangan va bir-biridan ancha uzoq qismlarida (mezentsefal, bulbar, torakyulmbal va sakral sohalarda) joylashgan, somatik nervlar orqa miya va miya stvolidan bir tekis har bir segmentdan chiqadi va tanada biri tarqalgan sohani ikkinchisi ham nervlaydi. ant da nervlar faqat yuqorida aytilgan markazlardan chiqadi, 2. ant ni...

This file contains 36 pages in PPT format (3.6 MB). To download "organizm faoliyatini boshqarilishida avtonom nerv tizimining roli", click the Telegram button on the left.

Tags: organizm faoliyatini boshqarili… PPT 36 pages Free download Telegram