vegetativ (avtonom) nerv sistemasi

DOCX 4 pages 744.0 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 744.0 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

vegetativ (avtonom) nerv sistemasi reja: 1. simpatik qism 2. parasimpatik qism vegetativ nerv sistemasi (204, 212- rasmlar) — o’sish, rivojlanish so’zidan olingan bo’lib, nerv sistemasining bir qismi hisoblanadi. vegetativ nerv sistemasiga 1801 yilda bish tomonidan «avtonom» nerv sistemasi deb nom berilgan. chunki vegetativ nerv tolalari hamma ichki a’zolar silliq muskullariga tarqalib, ularning vazifasini odam ixtiyorisiz (avtomatik, avtonom ravishda) bajarib turadi. ammo periferik (animal) nervlar ham, vegetativ nervlar ham miya po’stlog’i boshqaruvida ishlaydi. vegetativ nerv sistemasi joylanishi va vazifasi jixatidan periferik nervlardan birmuncha, ajralib turadi. 1. periferik nervlar faqat skelet muskullarini va sezish a’zolarini idora qiladi. vegetativ nervlar esa hamma xujayra, to’qimalar, silliq muskullarni ta’minlaydi.212- rasm. yurakka boruvchi vegetativ nervlarning sxemasi. 1- sezuvchi tolalar. 2- parasimpatik tolalar, 3- simpatik tolalar. 2. periferik nervlar miya poyasi va orqa miyadan bir tekisda chiqadi, vegetativ nervlar esa ma’lum qismlardan (o'rta, chuzinchoq miyadan, orqa miyaning ko'krak va bel qismidan)chiqadi. 3. periferik nervlar orqa miyadan chiqqandan …

2 / 4

shtirsa, parasimpatik nervlar sekinlashtiradi yoki aksincha bo'ladi. simpatik qism vegetativ nerv sistemasining simpatik qismi (pars sympathica) markazi orqa miyaning birinchi ko'krak segmenti bilan uchinchi bel segmenti orasidagi kulrang moddaning yonbosh shoxlarida joylashgan. yonbosh shoxlarida joylashgan xujayralardan boshlangan nerv tolalari orqa miyaning oldingi nerv ildizi bilan umurtqa teshiklaridan o'tadi. bu yerda simpatik nerv tolalari oldingi nerv ildizidan (oldingi nerv ildizining orqa nerv ildizi bilan qo'shilishi oldida) ajralib, umurtqa pog'onasi yonboshida joylashgan simpatik tugunlar zanjiriga oq qo'shuvchi tolalar nomi bilan qo'shiladi. kulrang qo'shuvchi tola umurtqa pog'onasi joylashgan simpatik tugunlardan boshlanib, uz yaqinidagi orqa miya nerviga qo'shilib, ishchi a'zolarga (tomir, bez va muskullarga) tarqaladi. simpatik poya - umurtqa pog'onasining ikki yonboshida (umurtqa tanalar yonida) joylashgan aloxida nerv tugunlarining o'zaro tolalari bilan qo'shilib joylashgan tugunlar zanjiridan iborat. simpatik poya joylashgan o'rniga qarab bo'yin, ko'krak, bel va chanoq qismlariga bo'linadi. bo'yin qismi umurtqa pog'onasining ikki yonboshida joylashgan uchta (ustki, o'rta va pastki) tugunlardan iborat bo'lib, …

3 / 4

va kichik qorin nervlarini hosil qiladi. bu nervlar ko'krak qafasidan diafragma orqali qorin bo'shlig'iga o'tib, kuyosh chigalini hosil qilishda katna-shadi. bu nervlardan juda ko'p mayda tolalar chiqadi. ular aorta, traxeya, bronx va o'pkalarga borib, nerv chigallarini tashqil qiladi. nerv chigallariga ular joylashgan o'rniga qarab (aorta, o'pka chigali va x.k.) nom beriladi. yuqorida aytganimizdek, kuyosh chigali ichki a'zolarga boruvchi katta va kichik qorin nervlari (tugun oldi - preganglionar tolalar) dan tashqari, o'ng va chap adashgan nervlar, uch shoxli arteriya stvoli atrofida joylashgan ikkita yarimoy shaklli tugunlardan tashkil topgan. tugunlardan chiqqan (postganglionar) tolalar qorin aortasidan chiquvchi arteriya devori atrofida chigallar hosil qilib (chigallar ana shu arteriyalar nomi bilan ataladi), so'ngra a'zolarga tarqaladi. har bir a'zoga borib, ularning devori ichida joylashgan chigalni hosil qilib, so'ngra tarqaladi. ular me'da, jigar va xk. chigalni hosil qilib, so'ngra tarqaladi. ular me'da, jigar ichidagi (a'zolar devorining tarkibidagi) intramural nerv chigallari va xk. deb ataladi. postganglionar tolalar qon …

4 / 4

impatik qism parasimpatik nervlar bosh miyaning o'rta va uzunchoq miya bo'lagidan va orqa miyaning dumg'aza qismidan chiqadi. parasimpatik tugun oldi (preganglionar) nervlar ko`zni harakatlantiruvchi nervlar (iii juft), yuz nervi (vii juft), til-yutqin nerv (ix juft) lari tarkibida tarqaladi. jumladan, ko`zni harakatlantiruvchi nerv tolalari tarkibidagi parasimpatik preganglionar tolalar ko`z soqqasining orqasida joylashgan kiprik tuguniga borib tugaydi. tugundan chiqqan postganglionar tolalar kiprik muskullari va ko`z qorachig'ini toraytiruvchi muskullarga boradi. ko`z qorachig'ini toraytiradi va kiprik muskullari orqali ko`zni moslashtiradi (akkomodasiya). yuz nervi tarkibida boruvchi preganglionar parasimpatik tolalar a'zolarga yaqin joylashgan tugunlarga boradi. ulardan chiqqan postganglionar tolalar esa ko`z yoshi beziga, pastki jag' osti, til osti bezlariga, burun va og'iz bo'shlig'ida joylashgan mayda bezlarga borib tarqaladi. til-yutqin nervi tarkibidagi preganglionar parasimpatik tolalar quloq oldi tugunida tugaydi, u erdan boshlangan postganglionar tolalar quloq oldi beziga tarqaladi. parasimpatik nervlar bezlarning sekret chiqarishini tezlashtiradi. adashgan nerv tarkibidagi preganglionar parasimpatik tolalar juda ko'p a'zolarga (o'pka, yurak, qizilo'ngach, me'da, …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "vegetativ (avtonom) nerv sistemasi"

vegetativ (avtonom) nerv sistemasi reja: 1. simpatik qism 2. parasimpatik qism vegetativ nerv sistemasi (204, 212- rasmlar) — o’sish, rivojlanish so’zidan olingan bo’lib, nerv sistemasining bir qismi hisoblanadi. vegetativ nerv sistemasiga 1801 yilda bish tomonidan «avtonom» nerv sistemasi deb nom berilgan. chunki vegetativ nerv tolalari hamma ichki a’zolar silliq muskullariga tarqalib, ularning vazifasini odam ixtiyorisiz (avtomatik, avtonom ravishda) bajarib turadi. ammo periferik (animal) nervlar ham, vegetativ nervlar ham miya po’stlog’i boshqaruvida ishlaydi. vegetativ nerv sistemasi joylanishi va vazifasi jixatidan periferik nervlardan birmuncha, ajralib turadi. 1. periferik nervlar faqat skelet muskullarini va sezish a’zolarini idora qiladi. vegetativ nervlar esa hamma xujayra, to’q...

This file contains 4 pages in DOCX format (744.0 KB). To download "vegetativ (avtonom) nerv sistemasi", click the Telegram button on the left.

Tags: vegetativ (avtonom) nerv sistem… DOCX 4 pages Free download Telegram