vegetativ nerv sistemasi haqida ma'lumotlar

PPTX 18 pages 633.7 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 633.7 KB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

mustaqil ish mavzu: vegetativ asab tizimining anatomiyasi va fiziologiyasi reja: 1. vegetativ nerv sistemasining anatomiyasi; 2. vegetativ nerv sistemasining fiziologiyasi; 3. vegetativ nerv sistemasi funksiyasini tekshirish. nerv sistemasini ikki qismga: somatik va vegetativ nerv sistemasiga bo'lish mumkin. somatik nerv sistemasi organizmning sezish funksiyalarini ta'minlab beradi. vegetativ nerv sistemasi tanadagi barcha ichki organlar, tomirlar, ter bezlarini efferent nervlar bilan ta'minlab, ularning faoliyatini idora etib boradi. ko'ndalang-targ'il muskullarning qisqarishlari ixtiyoriy suratda yuzaga keltirilishi, kuchaytirilishi yoki susaytirilishi mumkin, sezuvchi apparatlaming qo'zg'alishi esa subyektiv ravishda his etiladi, chunki bu jarayonlarning unisi ham, bunisi ham, miya po'stlog'idagi neyronlarning ishtiroki bilan yuzaga chiqadi. vegetativ jarayonlarni ixtiyoriy ravishda boshqarib bo'lmaydi. vegetativ nerv sistemasi - lotincha so’zdan olingan bo’lib, vegetatio — oʻsish, rivojlanish, qoʻzgʻalish — odam va umurtqali hayvonlar nerv sistemasining bir qismi; vegetativ nerv sistemasining tolalari barcha ichki aʼzolarning silliq muskullariga tarqalib, ular faoliyatini kishi ixtiyorisiz -avtonom holda boshqarib turadi. ammo vegetativ nerv sistemasi animal (skelet muskullarigacha …

2 / 18

bo'limlarida joylashgandir. mana shu neyronlardan vegetativ nerv tolalari chiqib, bular keyin mustaqil holda, yoki bo'lmasa, somatik nervlar tarkibida davom etib boradi. o'rta uzunchoq va orqa miyaning hamma neyronlari gipotalamus, targ'il tana va miyachada joylashgan oliy vegetativ nerv sistemasi markazlari bilan bog'langandir. gipotalamus va targ'il tananing vegetativ neyronlari o'z navbatida organizmning somatik va vegetativ funksiyalarini birlashtirib boradigan oliy regulator tuzilmalar bo'lmish po'stloq neyronlarining nazorati ostida turadi. vegetativ nerv sistemasining periferik qismi hammadan yorqin ifo-dalangan xususiyatlarga egadir. markaziy nerv sistemasida joylashgan neyron tanasidan akson chiqadi, lekin u somatik tola tariqasida ijrochi organgacha yetib bormay, balki vegetativ nerv sistemasi gangliyalari deb ataladigan tuzilmalarda uziladi. shu joyda vegetativ nerv sistemasining ikkinchi neyroni joylashgan bo'ladi. ikkinchi neyron aksoni ijrochi organgacha yetib boradi va uning to'qimalarida tugallanadi. birinchi neyron tolalari preganglionar tolalar deb, ikkinchi neyron tolalari postganglionar tolalar deb ataladi. vegetativ nerv sistemasi gangliyalari yo to'g'ridan-to'g'ri markaziy nerv sistemasiga yaqin -paravertebral gangliyalar, yoki undan hamda innervatsiyalaydigan …

3 / 18

ng yupqa miyelin pardasi bor. postganglionar nerv tolalari juda ingichka, 2 mkm dan ortiq kelmaydi, miyelin pardasi bo'lmaydi, bu tolalar c tipga kiradi. postganglionar tolalar nerv oxirlaridan ijrochi organga va gangliya-larda qo'zg'alish o'tishi mediatorlar — asetilxolin yoki noradrenalin yordamida yuzaga chiqadi. qo'zg'alishni o'tkazuvchi modda asetilxolin bo'lsa, u holda bunday nerv tolasi xolinergik tola deb, bordiyu, o'sha modda noradrenalin bo'lsa, bunday nerv tolasi adrenergik tola deb ataladi. vegetativ nerv sistemasi moddalar almashinuvi jarayonida qatnashadigan barcha aʼzolarning - yurak-qon tomir, nafas, hazm qilish, ajratish, koʻpayish toʻqima va muskullar trofikasini (trophe — ovqat) bevosita yoki gumoral (suyuqlik muhit vositasida) yoʻl bilan idora etadi. vegetativ nerv sistemasi joylanishi va faoliyatiga koʻra animal nerv sistemasidan birmuncha farq qiladi. animal nerv sistemasi faqat koʻndalang-targʻil (skelet) muskullarni idora qilsa, vegetative nerv sistemasi hujayralar, toʻqimalar va silliq muskullarni nerv bilan taʼminlaydi. . animal nervlar miya stvoli va orqa miyaning barcha segmentlaridan bir tekisda chiqadi, vegetativ nervlar esa markaziy …

4 / 18

ng har biri ham sezuvchi, ham harakatlanuvchi tolalar vazifasini bajaradi. ularda impuls taʼsirlar sekundiga 10 m tezlikka yetadi. somatik nervlar tarkibidagi tolalar sezuvchi va harakatlanuvchi esa alohida, miyelin pardali boʻlgani uchun ularda impuls sekundiga 100 m tezlikka yetadi. vegetativ nerv sistemasi faoliyatiga koʻra 2 ga ajratiladi: 1. simpatik 2. parsimpatik simpatik nerv sistemasi adrenalinga oʻxshaydigan simpatik, parasimpatik nerv sistemasi esa atsetilxolin vositasi taʼsirida qoʻzgʻaladi. bu moddalar qonga va limfa suyukligiga shimilib, ular orkali nervlar qoʻzgʻaladi. markaziy nerv sistemasi tashqi va ichki muhit taʼsirlariga vegetative nerv sistemasi orqali javob beradi va organizmni doim oʻzgarib turadigan muhitga moslashtiradi. odatda simpatik nervlar funksiyasi jihatidan parasimpatik nervlarga qarama-qarshi taʼsir koʻrsatadi. simpatik nervlar koʻz qorachigʻini kengaytiradi, soʻlak ajralishini kamaytiradi, yurak qisqarishini kuchaytiradi, meʼda va ichak harakati - peristaltikani susaytirib, ularning shira chiqarish faoliyatini pasaytiradi, oʻpka, bronxlarni kengaytiradi. parasimpatik nervlar esa aksincha koʻz qorachigʻini siqib toraytiradi, so’lak bezlari ishini kuchaytiradi, yurak faoliyatini pasaytiradi, ichak harakatini tezlashtiradi, …

5 / 18

funksiyasini tekshirish vns baholashda bemorning tana tuzilishi, teri osti yog’ qavatining rivojlanganligi, teri rangi va namligi, tana harorati, puls, nafas, aqb, qorachiqning kengligi hisobga olinadi. buning uchun bir qator sinamalar o’tkazish kerak. dermagrafizm sinamasi – ko’krak qafasining yuqoridagi qismi chiziqsimon ta’sirlantiriladi. bunda vagotoniyada qora dermagrafizm va simpatikotoniyada esa oq dermagrafizm aniqlanadi. klinostatik sinama – bemor vertical holatdan gorizontal holatga o’tganda puls 10 – 12 taga kamayadi. ortostatik sinama – bemor gorizontal holatdan vertical holatga o’tganda puls 10-12 ur/min ga, qon bosimi 5-10 mm.sim.ust.ga oshadi. ko’z – yurak refleksi – sog’lom odamda ko’z olmasi bosilganda puls 6-12 ur/min.ga kamayadi. solyar refleks – quyosh chigali bosilganda puls 4-12 ur/min.ga kamayadi. aspirin sinamasi – bemorga 1 gr tabletkada aspirin ichiriladi. bu sog’lom odamlarda diffuz terlasni yuzaga keltiradi. gipotalamus va uning tarkibiy tuzilmalari zararlanganda terlash kuzatilmaydi. teri haroratini aniqlash – bu elektrotermometr yordamida tananing simmetrik joylarida o’tkaziladi. image2.jpeg image3.jpeg image4.jpeg image1.png

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "vegetativ nerv sistemasi haqida ma'lumotlar"

mustaqil ish mavzu: vegetativ asab tizimining anatomiyasi va fiziologiyasi reja: 1. vegetativ nerv sistemasining anatomiyasi; 2. vegetativ nerv sistemasining fiziologiyasi; 3. vegetativ nerv sistemasi funksiyasini tekshirish. nerv sistemasini ikki qismga: somatik va vegetativ nerv sistemasiga bo'lish mumkin. somatik nerv sistemasi organizmning sezish funksiyalarini ta'minlab beradi. vegetativ nerv sistemasi tanadagi barcha ichki organlar, tomirlar, ter bezlarini efferent nervlar bilan ta'minlab, ularning faoliyatini idora etib boradi. ko'ndalang-targ'il muskullarning qisqarishlari ixtiyoriy suratda yuzaga keltirilishi, kuchaytirilishi yoki susaytirilishi mumkin, sezuvchi apparatlaming qo'zg'alishi esa subyektiv ravishda his etiladi, chunki bu jarayonlarning unisi ham, bunisi ham, miya po's...

This file contains 18 pages in PPTX format (633.7 KB). To download "vegetativ nerv sistemasi haqida ma'lumotlar", click the Telegram button on the left.

Tags: vegetativ nerv sistemasi haqida… PPTX 18 pages Free download Telegram