kovalent bog‘ning xarakteristikalari

PPT 31 pages 1.7 MB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.7 MB

File type PPT

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

prezentatsiya powerpoint ma’ruzachi: dots. r.sh.kuryazov 10-mavzu: “kovalent bog‘ning xarakteristikalari” reja: kvant sonlar. valent bog‘lar va molekulyar orbitallar metodlari. kovalent bog‘ nazariyasi. kovalent bog‘ning uzunligi, fazoda yo‘nalganligi, qutbliligi, qutblanuvchanligi va energiyasi. atomlarning elektron qavatlari atom tuzilishini o’rganish elektronning ikki xil tabiati borligini ko’rsatdi. unda zarracha xususiyati ham, to’lqin xususiyati ham mavjud ekanligi aniqlandi. atom tuzilishining kvant (to’lqin) mexanikasiga asoslangan hozirgi zamon nazariyasi elektronning atomdagi holati juda murakkab ekanligini ko’rsatdi. elektron atomning butun hajmi bo’ylab harakatlanadi va atom yadrosi atrofidagi fazoning istalgan qismida bo’la oladi. elektronning atomdagi holatini belgilaydigan kattalik uning energiyasidir. elektron energiyasining kattaligi butun sonlar bilan ifodalanib, bular n= 1, 2, 3, 4, 5 . . . va hokazo sonlar (to cheksizlikga qadar) bo’lishi mumkin. bu sonlar kvant sonlar deb ataladi. bosh kvant sonlarining qiymatiga tegishli 1, 2, 3, 4, 5, 6 ... energiya qavatlari bo’lib, ular kvant qavatdari deyiladi va k, l m, n 0, p , q harflar …

2 / 31

iga qadar butun sonlar bilan ifodalanadi. l = 0 holatga s — orbital, l = 1 holatga p -orbital, l = 2 holatga d -orbital, l = 3 holatga esa f-orbital muvofiq keladi. bir pog’onachada joylashgan elektronning energetik holati ham bir-biridan farq qiladi; uchinchi kvant son magnit kvant son deb ataladi. magnit kvant son mc — elektron harakat miqdori vektorining biror yo’nalishga nisbatan proektsiyasini ifodalaydi, u olishi mumkin bo’lgan qiymatlar soni 2 l + 1 ga teng (m2 = + l1; 0; — l). kvant sonlar haqida tushuncha. bosh kvant soni. yana bir marta n.bor postulatlarini takrorlab o'taman. demak, electron atomda muayyan energetik sath(pog'ona)ga muvofiq keladigan orbitalar bo'ylab harakatlanadi. atomga tashqaridan energiya berilsa, elektron yadrodan uzoqroq orbitalga (muayyan kvant pog'onaga muvofiq keladigan) o'tadi. muayyan kvant energetik pog'onaga muvofiq keladigan orbitalga statsionar orbitalar deyiladi. statsionar orbitalarni xarakterlaydigan butun sonlar (1,2,3,4..)ga bosh kvant sonlari deyiladi. bu sonlar (1,2,3..) k,l,m,n..bilan belgilanadigan muayyan kvant …

3 / 31

etic pog'ona l ga muvofiq keladi. boshqacha aytganda, k energetik pog'onada joylashgan elektronlarning energiyasi l pog'onada joylashgan elektronlar energiyasidan kam. orbital kvant soni yoki yonaki kvant soni (ℓ). orbital kvant soni orbitalning formasini harakterlaydi (orbital formasi doiraviy (doira shakli)yoki elliptic(elliptic shakli) bo'lishi ham mumkin). orbital kvant soni 0 dan boshlab (n-1) qiymatni qabul qilishi mumkin. masalan, n=2 bo'lsa, ℓ=0,1. demak, orbital kvant soni muayyan energetik pog'onadagi (n) …orbitalarning mumkin bo'lgan shakllari sonini belgilaydi. ko'rinib turibdiki, n qancha bo'lsa, ℓ ham shuncha qiymatga ega. masalan, n=3 (m pog'ona) bo'lganda ℓ=0,1,2 qiymatlarni oladi. boshqacha aytganda, 3-energetik pog'onada 3 xil orbital mavjud. shulardan biri (ℓ-0)-doiraviy orbital qolgan ikkitasi esa ℓ=1 va ℓ=2 elliptik orbitalar (rasmga qarang). ko'rinib turibdiki, ℓ ning qiymati qancha katta bo'lsa, elliptik orbitalning cho'zilganligi shuncha katta bo'ladi. atomda tashqaridan energiya bersak, bitta energetik pog'onadagi elektronlar o'zini har xil tutadi. elliptik orbitalar bo'ylab harakatlanadigan elektronlar, doiraviy orbital bo'ylab harakatlanadigan elektronlarga nisbatan …

4 / 31

biz ko'rdikki, orbital kvant soni ℓ berilgan qavatdagi orbitalar shaklining turli-tumanligini ko'rsatadi. biroq har bir elektron qavatda bir xil formadagi bir necha orbital bo'lishi mumkin. lekin, bu orbitalarning shakli (formasi) bir xil bo'lgani, ular fazoda turli xil joylashishi mumkin. berilgan elektron qavatdagi orbitalarning bu oriyentasiyalarning soni magnit kvant soni bilan aniqlanadi (me). magnit kvant soni -ℓ, 0, +ℓ qiymatlarni qabul qilishi mumkin. masalan, agar ℓ=0 (doiraviy orbital) bo'lsa, me=0 dir. bu demak, doiraviy orbital bo'lgan paytda uning atomning magnit o'qiga nisbatan oriyentasiyasi (joylashishi) atigi 1tadir degan so'zdir. bu s qavatcha uchun xarakterlidir, orbitalsi 1ta doiraviy orbitaldan tashkil topgan. ℓ ning qiymati qancha katta bo'lsa,(ya'ni orbital qancha cho'zilgan bo'lsa) me shuncha ko'p qiymatlarni qabul qiladi. ℓ=1 bo'lsa, me =-1,0,+1 ya'ni p qavatcha 3ta elliptik orbitalni o'z ichiga oladi. bu orbitalar fazoda turlicha joylashgandir. ℓ=2 bo'lsa, me =-2,-1,0,+1,+2 ya'ni d qavatchada 5ta elliptik orbital bo'lib, bu orbitalar fazoda turlicha joylashgan. ℓ=3 bo'lsa, …

5 / 31

juftini hosil qiladilar. parallel spinli elektronlar bir-biridan itariladi. ularni juftlashmagan elektronlar deyiladi. pauli prinsipi. elektron qavatlar (pog'onalar) va qavatchalar (qavatchalar)da bo'lishi mumkin bo'lgan elektronlar soni. demak, biz kvant sonlarni ko'rib chiqdik. shu kvant sonlardan foydalanib orbitalar shakli va sonini bilib olishni ko'rdik. qavat va qavatchalarni ko'rdik (pog'ona va pog'onachalarni). endi har qaysi elektron qavatda, qavatchada, har qaysi orbitalda nechta elektron bo'lishi mumkin, shuni ko'rib chiqamiz. atomlarning elektron qavatlari elektronlarni pog’onachalarga joylashtirishda quyidagi uch qoidani nazarda tutish kerak: 1.har qaysi elektron minimal energiyaga muvofiq keladigan holatni olishga intiladi. klechkovskiyning 1-va 2-qoidasi 1-qoida. ikki holatdan qaysi biri uchun n+ l ning yig’indisi kichik bo’lsa, shu xrlatda turgan elektronning energiyasi minima l qiymatga ega bo’ladi. 2-qoida. agar berilgan ikki holat uchln n + lyig’indisi teng qiymatga ega bo’lsa, bosh kvant soni kichik bo’lgan holat minimal, energya qiymatiga ega bo’ladi. 2. elektronlarning joylashishi pauli qonuniga zid kelmasligi kerak. 3. ayni pog’onachada turgan elektronlar mumkin …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kovalent bog‘ning xarakteristikalari"

prezentatsiya powerpoint ma’ruzachi: dots. r.sh.kuryazov 10-mavzu: “kovalent bog‘ning xarakteristikalari” reja: kvant sonlar. valent bog‘lar va molekulyar orbitallar metodlari. kovalent bog‘ nazariyasi. kovalent bog‘ning uzunligi, fazoda yo‘nalganligi, qutbliligi, qutblanuvchanligi va energiyasi. atomlarning elektron qavatlari atom tuzilishini o’rganish elektronning ikki xil tabiati borligini ko’rsatdi. unda zarracha xususiyati ham, to’lqin xususiyati ham mavjud ekanligi aniqlandi. atom tuzilishining kvant (to’lqin) mexanikasiga asoslangan hozirgi zamon nazariyasi elektronning atomdagi holati juda murakkab ekanligini ko’rsatdi. elektron atomning butun hajmi bo’ylab harakatlanadi va atom yadrosi atrofidagi fazoning istalgan qismida bo’la oladi. elektronning atomdagi holatini belgilaydigan k...

This file contains 31 pages in PPT format (1.7 MB). To download "kovalent bog‘ning xarakteristikalari", click the Telegram button on the left.

Tags: kovalent bog‘ning xarakteristik… PPT 31 pages Free download Telegram