kimyoviy bog’ va unning turlari

PPT 49 pages 2.5 MB Free download

49 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.5 MB

File type PPT

Pages 49

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 49

5-mavzu: kimyoviy bog‘ va uning turlari. 2-mavzu: kimyoviy bog’lanish va uning turlari. reja 1.kimyoviy bog’ va unnng turlari. kovalent bog’ning hosil boʻlishi va tabiati. 2.organik birikmalardagi boshqa bog’lanishlar. radikallar, asosiy funktsional guruhlar. 3.organik birikmalar tuzilish formulalarini ifodalash usullari. 4.gibridlanish. molekulyar orbitallar metodi. 5.molekulyar orbitallar metodi. 6. kimyoviy bog’ning uzilish turlari. 7.organik reaksiya mexanizmlarining birikma tuzilishi va sharoitga bog’liqligi. 1. kovalent bog‘ning hosil bo‘lishi va tabiati. kimyoviy bog‘lanishlarga va ularning hosil bo‘lishiga alomlarning elektron tuzilishi nuqtayi nazaridan qarash lozim. chunki kimyoviy bog‘lanishlarning hosil bo‘lishida ishtirok etuvchi asosiy vosita bu elektronlardir. umuman, har qanday kimyoviy bog‘lanish, o‘zaro birikuvchi atomlarning tashqi elektron qavatidagi elektron bulutlarining yadrolar o‘rtasida qayta taqsimlanishi natijasida hosil bo‘luvchi ko‘p yadroli va ko‘p elektronli sistemadir. yuqoridagilardan kovalent bog‘lanishga quyidagicha ta’rif berish mumkin: kovalent bog‘lanish — elektronjuftlari vositasida hosil bo‘ladigan bog‘lanishdir. kovalent bog‘lanishlarning asosiy tavsifiga kimyoviy bog‘lanish energiyasi, bog‘lanish uzunligi, bog‘lar orasidagi burchak, qutbliligi, qutblanuvchanligi, to‘yinuvchanligi va fazoda yo‘nalishi kabilar kiradi. …

2 / 49

ini barqaror dublet yoki oktet holatga yetkazishga intiladi. bu qanday amalga oshishini tushuntirishga kelganda, kossel va lyuis nazariyalaridagi farq ko‘rinadi. kossel elementlar barqaror qavat hosil qilish uchun elektron qabul qiladi yoki chiqaradi deb qaraydi. lyuis nazariyasiga ko‘ra. barqaror elektron qavat valent elektronlarning umumlashuvi natijasida hosil bo‘ladi. masalan, vodorod atomlaridan vodorodmolekulalarining hosil bo‘lishida har bir atom bittadan elektronni «o‘rtaga» qo‘yadi: hosil bo‘lgan elektron jufti har ikkala atom uchun ham umumiy bo‘lib, geliy atominiki singari barqaror dublet qavat hosil bo‘ladi. sirtqi qavatida bittadan ortiq elektron bo‘lgan atomlar o‘zaro birikkanda esa elektron juftning umumlashuvi natijasida har qaysi atomning sirtqi qavat elektronlari geliydan boshqa inert gazlarnikidek sakkiztaga yetadi. shuning uchun ham hosil bo‘ladigan molekula inert gazlar kabi barqaror bo`ladi. umumiy juftlar soni ikkita va undan ortiq bo‘lishi ham mumkin. nega elektronlar juftlashadi? chunki bunda ikkita atom o‘rtasida manfiy zaryad miqdori ortadi. yadrolarning unga tortilishi kuchayadi; bu tipdagi kimyoviy bog‘ kovalent, goho gomeopolyar bog‘ deyiladi. …

3 / 49

ktromanfiyliklari oz farq qiladigan atomlar orasida hosilbo‘ladigan bog‘ni qutbli kovalent bog‘lanish deb ataladi. masalan, hcl molekulasida elektron bulutining zichligi xlor atomi tomon siljigan va bu vaziyat h+–cl–ko‘rinishda aks ettiriladi. bunday molekulalar qisman qutbli yoki qisman ionli bog‘ga ega bo‘ladi. bog‘ energiyasi, uzunligi, qutblanuvchanligi additiv kattaliklar hisoblanadi. biror sistemaning xossasini shu sistemani tashkil etuvchi elementlar xossalarining yig‘indisidan iborat to‘g‘ridan to‘g‘ri bir-biriga qo‘shishi deb qarash mumkin bo‘lsa, buni additivlik deyiladi. molekuladagi atomlarning o‘zaro ta’siri bir xil bo‘lganda kovalent bog‘ning ko‘pchilik xossalari - hosil bo‘lish energiyasi, qutbliligi, qutblanuvchanligi o‘zgarmas miqdor deb olinib, boshqa xossalari ular asosida hisoblab topiladi. jumladan, molekulaning refraksiyasi undagi atomlar yoki bog‘lar refraksiyalarining yig‘indisiga yoki molekuladagi ikkita atom o‘rtasidagi bog‘ning uzunligi shu atomlar kovalent radiuslarining yig‘indisiga teng. bog‘lanish energiyasi bog‘lanish energiyasi e bilan belgilanib, birligi kj/mol va kkal/mol da o‘lchanadi. kimyoviy bog‘ hosil bo‘lganda ko‘pincha energiya ajraladi. bog‘ hosil bo‘lishi sistema energiyasining kamayishi bilan sodir bo‘ladi. bog‘ hosil bo‘lganda qancha …

4 / 49

idagi jadvalda vodorodning oltinchi va yettinchi guruh elementlari bilan hosil qilgan birikmalarida h-x bog‘ energiyasi keltirilgan: bundan tashqari, bog‘ energiyasi boshqa omillar, masalan, bog‘ hosil qilayotgan atomlar bilan bog‘langan o‘rinbosarlarning tabiatiga ham bog‘liq. qo‘shbog‘ energiyasi oddiy bog‘nikidan katta, lekin ikkita oddiy bog‘ energiyasi yig‘indisidan kichik. quyidagi jadvalda oddiy bog‘dan, qo‘sh bog‘ga undan uch bog‘ga o‘tish tartibida bog‘lanish energiyasi ham ortib boradi: molekulalar h2o h2s h2se h2te bog‘ energiyasi, kj/mol 460,5 229,4 174,8 140,5 molekulalar hf hcl hbr hi bog‘ energiyasi, kj/mol 565 431 364 217 kimyoviy bog‘ bog‘ energiyasi, kj/mol kimyoviy bog‘ bog‘ energiyasi, kj/moi c – c 343 c -o 351 c = c 615 c = o 711 c ≡ c 812 c ≡ o 1096 bog‘niug uzunligi. bog‘ning uzunligi deb - kimyoviy bog‘lanish hosil bo‘lishida ishtirok etgan atomlar yadrolari orasidagi masofa aytiladi. kimyoviy bog‘ning uzunligi r harfi bilan belgilanib, u nm (nanometr), å (angstrem) yoki sm (santimetr)da …

5 / 49

i. molekula nomi molekula tuzilishi bog‘ uzunligi, nm etan h3c – ch3 0,154 etilen h2c = ch2 0,135 asetilen hc ≡ ch 0,121 kimyoviy bog‘ uzunligi bir elementning turli element bilan hosil qilgan birikmalarida atomlar radusi ortib borish tartibida o‘zgaradi. quyidagi jadvalda vodorod galogenidlar misolida ifodalangan: bog‘ uzunligini bilish organik sintezda juda muhim bo‘lib. uni rentgen nurlari va elektronlar difraksiyasi yordamida aniqlanadi. kimyoviy bog‘lanish uzunligi va bog‘lanish energiyasi o‘rtasida quyidagicha qonuniyat mavjud, ya’ni bog‘ uzunligi ortgan sari bog‘ energiyasi kamayib boradi va aksincha bog‘lanish turi bog‘ uzunligi, nm bog‘lanish turi bog‘ uzunligi, nm h-f 0,092 h-cl 0.128 h-br 0,142 h-i 0,162 quyidagi jadvalda moddalardagi kimyoviy bog‘ uzunligi va bog‘ energiyasi o‘rtasidagi bog‘lanish berilgan. modda bog‘ uzunligi, nm bog‘ energiyasi, kj/mol modda bog‘ uzunligi, nm bog‘ energiyasi, kj/mol n2 0,109 941 nacl 0,236 408 co 0,113 949 co2 0,131 347 hf 0,092 559 br2 0.228 190 h2 0,074 443 h2s 0,392 …

Want to read more?

Download all 49 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kimyoviy bog’ va unning turlari"

5-mavzu: kimyoviy bog‘ va uning turlari. 2-mavzu: kimyoviy bog’lanish va uning turlari. reja 1.kimyoviy bog’ va unnng turlari. kovalent bog’ning hosil boʻlishi va tabiati. 2.organik birikmalardagi boshqa bog’lanishlar. radikallar, asosiy funktsional guruhlar. 3.organik birikmalar tuzilish formulalarini ifodalash usullari. 4.gibridlanish. molekulyar orbitallar metodi. 5.molekulyar orbitallar metodi. 6. kimyoviy bog’ning uzilish turlari. 7.organik reaksiya mexanizmlarining birikma tuzilishi va sharoitga bog’liqligi. 1. kovalent bog‘ning hosil bo‘lishi va tabiati. kimyoviy bog‘lanishlarga va ularning hosil bo‘lishiga alomlarning elektron tuzilishi nuqtayi nazaridan qarash lozim. chunki kimyoviy bog‘lanishlarning hosil bo‘lishida ishtirok etuvchi asosiy vosita bu elektronlardir. umuman, har qa...

This file contains 49 pages in PPT format (2.5 MB). To download "kimyoviy bog’ va unning turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: kimyoviy bog’ va unning turlari PPT 49 pages Free download Telegram