ekologiya fani maqsad va vazifalari

DOCX 7 pages 28.0 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 28.0 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

ma’ruza №1 «ekologiya» fani uning maqsad va vazifalari. 1.1. o’zbekistondagi mavjud ekologik muammolar 1.2. ekologiya va atrof muhit muhofazasi fani o’qitilishidan maqsad va vazifalari 1.3.atrof muhitni muhofaza qilish muammosining dolzarbligi va uning shu kundagi holati 1.4. atrof muhitning ifloslanish ko’lami va manbalari tayanch atama va iboralar ekologik muammo, umumbashariy (global), mintaqaviy (regional) va mahalliy (lokal) ekologik muammolar, ekologik tuzum, autekologiya, populyasiyalar ekologiyasi, sin ekologiya, biosfera, ekonomiqa, muhit, tabiiy muhit, sun’iy muhit, ekologik muhit, tabiiy ekotizim, ijtimoiy-iqtisodiy ekotizim, muvozanat, ekologik omil, abiotik, biotik va antropogen omillar, fizik, kimyoviy va iqlimiy omillar, gidrofil, gigrofil va mezofil guruhlari, tirik, o’lik va oraliq moddalar, biomassa, atmosfera, kislorod. adabietlar 1. toshmatov 3. uzbekiston ekologiyasi bugun va ertaga. t. fan, 1992. 2. rafiqov a.a geoekologik muammolar. t. o’qituvchi, 1997, 112 b. 3. otaboev sh., nabiev m, inson va biosfera. t. o’qituvchi, 1995, 320 b. 4. to’xtaev a.s. ekologiya. t. o’qituvchi, 1988, 192 b. 5. shodimetov yu. …

2 / 7

va mezafil guruhlari haqida ma’lumot bering. 14. tuproqning tabiiy va kimyoviy xossalarini izohlab bering. 15. abiotik va biotik omillarni qanday boshqarish mumkin? 16. ekologik inqiroz qaysi holatlarda vujudga kelishi mumkin? o'zbekistonda aholining faqatgina 40%ga yaqini toza uchimlik suvini iste'mol qilish imkoniyatiga ega. bular asosan ba'zi yirik shaharlardagi va baland tog' qishloqlaridagi aholidir. toza ichimlik suvi yetishmovchiligidan qaraqalpog'iston respublikasi, xorazm, buxoro va navoiy vilioyatlari aholisi eng ko'p jabr ko'rmoqda.. . . o'zbekistondagi qishloq xo'jalik yerlarining 50%dan ortig'i shamol ta'siridagi eroziyaga uchragan. 800 000 gektarga yaqin qishloq xo'jalik maydonlari suv ta'siridagi eroziyaga uchragan. eroziya natijasida 1 gektar maydondan 80 tonnagacha unumdor tuproq qatlami yo'qotiladi .1,5 mln gektardan ortiq maydonlar ikkilamchi sho'rlanishga uchragan . . . toshkent shahri - o'zbekiston respublikasininng poytaxti, mamlakatning siyosiy va iqtisodiy markazi hamda markaziy osiyodagi eng katta megapolisdir. toshkent shahrining maydoni 326 kvadrat kilometrni tashkil qiladi; aholisi esa 2,5 million kishidan ortiqdir. har qanday megapolisga o'xshab, toshkent shahridagi …

3 / 7

samarasiz edi. kommunal tizim xodimlarining sa'yi-harakatlariga qaramasdan, qattiq maishiy chiqindilarni yig'ish va tashib ketish muammosi dolzarbligicha qolaverdi. bu muammo chiqindilarni yig'ish va tashish uchun zarur maxsus mashinalarni yetishmasligiga ham bog'liq edi. mashinalarning eskiligi va butlovchi qismlarni yetishmasligi sababli hosil bo'layotgan maishiy chiqindilar o'z vaqtida olib ketilmas edi. shuningdek, chiqindilarni tarkibiga ko'ra ajratib yig'ish va qayta ishlash ham tashkil etilmagan edi. shaharda hosil bo'lgan chiqindilar ohangaron, hasanboy va zangiota yo'lidagi axlatxonalarga tashlanar edi. hasanboy va zangiota yo'lidagi axlatxonalar turar joylarga yaqinligi sababli aholining noroziligiga sabab bo'layotgan edi. o'zbekistondagi ekologik muammolar bugungi kunda mustaqil o'zbekiston yirik sanoat va agrar mintaqa bo'lib, kelajakda dunyoga yuz tutgan mashinasozlik, energetika, kimyo, oziq - ovqat sanoati, transport majmuini yanada rivojlantirish ko'zda tutulgan. bunday ishlab chiqaruvchi kuchlarning rivojlanishi respublikada ijtimoiy - ekotizmlarning holatiga muayyan darajada salbiy ta`sir ko'rsatadi. respublikada keskin bo'lib turgan ekologik va tabiatni muhofaza qilishga oid muammolar quyidagilar: 1. yirik hududiy - sanoat majmualari joylashgan …

4 / 7

ga 80 yil davomida fan va texnika keskin rivojlandi, sanoat, transnort, qurilish, energetika tarmoqlari tez sur’atlar bilan o’sdi, tabiiy boyliklar (neft va gaz, ko’mir, rangli metallar) dan haddan tashqari foydalanildi, quriq yerlar-yaylovlar, to’qayzorlar, botqoqliklar o’zlashtirildi, sanoatda va qishloq xo’jaliga tarmoqlarida turli zaharli kimyoviy moddalardan qo’llanib kelindi. natijada tabiiy muhitda ekologik muvozanat buzildi, tuproq, suv va atmosfera havosining tabiiy tarkibi o’zgaradi, turli ifloslanishlar paydo bo’ldi. bular nafaqat iqtisodiy - ijtimoiy tangliklarni, balki ekologik tangliklarni kelib chiqishiga asosiy sabab bo’ldi va tabiiy boyliklarni kun sayin kamayishiga olib keldi. masalan, jarqoq va gazli yer osti boyliklari yildan yilga kamayib borishi ko’pchilikka ma’lum bo’lib qoldi. bundan tashqari, ba’zi-bir mintaqalarda suv muammolarining kelib chiqishi (masalan, orol dengizining qurib borishi, zarafshon daryosining qurib borishi, arnasay ko’llari atrofidagi ekologik muammolar va hokazolar), o’simlik va hayvonot turlarining qirilib ketishiga sabab bo’ldi. agar 17 - 18 asrlar davomida hammasi bo’lib 32 turlari yo’qolib ketgan bo’lsa, 20 asr oxirlariga kelib …

5 / 7

osferaning dimiqishi”, chuchuk suv muammolari misol bo’la oladi. 2. mintaqaviy (regional) ekologik muammolar. bu guruhga orol dengizining qurib borishi, arnasoy ko’llari atrofidagi ekologik muammolar, sarez ko’li muammosi va boshqalar misol bo’la oladi. 3. mahalliy (lokal) ekologik muammolar. bu guruhga sanoat korxonalari joylashgan mintaqalarda (masalan, navoiy, angren, olmaliq, chirchiq va b.) tabiatni muhofaza qilish muammolari, suv tanqisligi muammolari, chiqindilar, pestisidlar, gerisidlar va boshqa kimyoviy moddalar bilan bog’liq agrosanoat ekologik muammolari misol bo’la oladi. “ekologiya” yunoncha so’z bo’lib, “oykos”–uy va “logos”–fan, ta’limot degan ma’nolarni anglatadi. bu atamani 1866 yilda nemis biolog-darvinist olimi ernest gekkel “organizmlar marfologiyasining umumiy prinsiplari” asarida izohlab bergan edi. e.gekkel “umumiy ekologiya” ni tirik organizmlarning atrof-muhit bilan o’zaro aloqalarini va ta’sirini o’rganadigan fan deb, ta’riflagan edi. umumiy ekologiya biologiya fanining bir bo’lagi bo’lsa-da, ammo botanika, zoologiya nisbatan yangi fan bo’lib, u xx asrning boshlarida rivojlana boshladi. ekologiya tirik organizmlarning yashash sharoiti va ulariing o’zi yashab turgan muhit bilan o’zaro …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ekologiya fani maqsad va vazifalari"

ma’ruza №1 «ekologiya» fani uning maqsad va vazifalari. 1.1. o’zbekistondagi mavjud ekologik muammolar 1.2. ekologiya va atrof muhit muhofazasi fani o’qitilishidan maqsad va vazifalari 1.3.atrof muhitni muhofaza qilish muammosining dolzarbligi va uning shu kundagi holati 1.4. atrof muhitning ifloslanish ko’lami va manbalari tayanch atama va iboralar ekologik muammo, umumbashariy (global), mintaqaviy (regional) va mahalliy (lokal) ekologik muammolar, ekologik tuzum, autekologiya, populyasiyalar ekologiyasi, sin ekologiya, biosfera, ekonomiqa, muhit, tabiiy muhit, sun’iy muhit, ekologik muhit, tabiiy ekotizim, ijtimoiy-iqtisodiy ekotizim, muvozanat, ekologik omil, abiotik, biotik va antropogen omillar, fizik, kimyoviy va iqlimiy omillar, gidrofil, gigrofil va mezofil guruhlari, tirik, o’lik ...

This file contains 7 pages in DOCX format (28.0 KB). To download "ekologiya fani maqsad va vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: ekologiya fani maqsad va vazifa… DOCX 7 pages Free download Telegram