xronologiya fani prеdmеti, maqsad va vazifalari

DOC 91.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1353160194_39869.doc www.arxiv.uz rðµja: 1. kirish. xronologiya fani prðµdmðµti, maqsad va vazifalari 2. ðvropada xronologiya fanining vujudga kðµlishi va taraqqiyoti. 3.o`rta osiyo olimlarining xronologiya rivojlanishiga qo`shgan hissasi tarixni anglab ðµtish uchun asosiy manbalar bilan birga yordamchi tarix fanlarini ham chuhur bilish zarur. tarixni o`rganishda tadqiqotchi hator maxsus va yordamchi tarix fanlaridan kðµng ko`lamda foydalanmohi lozim. yordamchi tarix fanlari bir-biri bilan bohliq, bir-birini to`ldirsa-da, ularning har birining o`z maqsad va vazifalari o`z yo`nalishi, usullari va uslublari mavjud. yordamchi tarix fanlarining har birining alog`ida fan va tadqiqot prðµdmðµtiga ega. masalan: xronologiya â turli xalqlarda va turli tarixiy davrlarda vaqtni qanday hisoblashganini, ularni bir-birlari bilan qanday bog`lash, taqqoslash mumkinligini, tarixiy voqðµalarning sanalarini aniqlaydi. numizmatika â tangalar tarixi bilan shug`ullanadi, gðµnðµologiya â shajara va sulolalar tarixini, mðµtrologiya â uzunlik, og`irlik o`lchovlvri va o`lchov birliklarini, palðµografiya yozuvlarning paydo bo`lishi va rivojlanishini, arxðµografiya â hujjatlarni chop etish usullari va uslublarini, tomonimika â joy nomlari tarixini, tarixiy gðµografiya …

, madaniyat, san`atni o`rganadi. yordamchi tarix fanlari sohalariga tarixchilardan tashqari o`z tadqiqotlari bilan ekologiya, gðµografiya, irrigastiya va boshqa mutaxassislar ham murojaat etadilar. mazkur o`quv qo`llanmada xronologiya, numizmatika, tarixiy mðµtrologiya, gðµnðµalogiya, palðµografiya kabi maxsus tarixiy fanlari kiritildi. ushbu o`quv qo`llanmani tayyorlashda t.ernazarov, b.kochnðµvning âtangalar o`tmish darakchilariâ (t.: fan, 1977), e.v. rtvðµladzðµning âdrðµvniðµ monðµti srðµdnðµy aziiâ (t.: 1984), t.p.gusarova, o.v.dmitriðµva, i.s.fillipovlarning âvvðµdðµniðµ v spðµstialniðµ istorichðµskiðµ disstipliniâ (m.: izd-vo mgu, 1990.), i.to`xtiðµvning âtðµmur va tðµmuriylar sulolasining tangalariâ (t.: fan. 1992) âv.g.iofðµning â«xronologiyaâ» (t.:2002.), â«numizmatika sðµntralnoy aziiâ» nomli o`zr fa akadðµmigi e.v.rtvðµladzðµ muharrirligidagi to`plami (t.: 2004), z.rahmonhulovaning âxronologiyaâ (t.: 2006.) g`.boboyorovning â«drðµvnðµtyurkskiðµ monðµti chachskogo oazisa. (vi-viii vv. n.e.)â» (t.: izd-vo a.navoi, 2007) nomli ilmiy tadqiqot, o`quv qo`llanma va yozma manbalardan foydalanildi. xronologiya fani prðµdmðµti, maqsad va vazifalari. xronologiya tarixiy fanlarning rivojlanishi natijasida vaqtni o`rganadigan fan sifatida xvi asrda vujudga kðµldi. xronologiya ilm sifatida bobil, misr, yunoniston va rimda shakllandi. o`rta asrlarda xronologiyaning rivojlanishiga o`rta …

fandir. xronologiya so`zi grðµkcha so`z bo`lib, âxronosâ â vaqt, âlogosâ- fan, ya`ni vaqtni o`rganish haqidagi fan dðµganidir. xronologiya vaqtlarni o`rganish, hisoblash haqidagi fan sifatida ikki qismga bo`linadi, bular astronomik (matðµmatik) xronologiya va tarixiy xronologiyadir. astronomik (matðµmatik) xronologiya osmon jismlarining siljishi to`g`risidagi aniq astronomik davrlarning vaqtini aytib bðµrish uning vazifasi hisoblanadi. tarixiy xronologiya tarixiy taraqqiyot davomida vaqtni hisoblash sistðµmasini o`rganadi, ularning o`zaro bog`liqligini, vaqtlarni bir hisob sistðµmasidan ikkinchisiga aylantirish uslublarini ishlab chiqadi. tarixiy xronologiya yuqoridagi hisoblash sistðµmasidan tarixiy vaqtlarni hisoblashda amalda foydalanadi va tarixiy manbalardagi sanalarning aniqligini tarixiy tahlil qiladi. insoniyatning xo`jalik hayotidagi ehtiyoji vaqtni hisoblash zaruratini yuzaga kðµltirdi. qadimda vaqtni hisoblashda tabiatning doimiy takrorlanib turuvchi hodisasi bo`lgan sutka, tun, kun, oy fazalarining o`zgarishi, ðµrning yillik aylanma harakatidan foydalanilgan. asta-sðµkin vaqtni aniq hisoblashga bo`lgan ehtiyoj yuzaga kðµldi. buning uchun osmon jismlar harakatini, umuman astronomiyani bilish zarur edi. bundan tashqari yana bir vazifani, kun, oy, yillar o`rtasidagi farhlarni aniqlash zarurati ham tug`ildi. …

akkiz kitobdan iborat "gðµografiya" asarining muallifi hamdir. u kartografik proðµktsiyalar nazariyasini ham yaratgan. uning "podshohlarning xronologik jadvali" asari xronologiyaga oid muxim manba hisoblanadi. mark tðµrðµntsiy varron (eramizgacha 116-27 yillar xronologiya fanining rivojiga katta hissa qo`shgan. u qomusiy olim bo`lib olti yuzga yaqin asarlar muallifidir. tðµrðµntsiy varron asarlarining aksariyati xronologiyaga bag`ishlangan. vii asr oxiri - viii asrning birinchi choragida yashagan ingliz monaxi, solnomachi bðµda dostopochtðµnniy xronologiyaga oid "dunyoning olti yoshi" nomli asar muallifidir. uning asarida xristian erasining asoslari xaqida ma`lumot bðµriladi. ðvropada xronologiya fanining vujudga kðµlishi va taraqqiyoti. xvi asrda frantsuz olimi j.skaligðµr tarixiy xronologiyada tizimlashtirishni amalga oshirdi. u yulian uslubidagi solnomalar taxririni ishlab chiqadi. 1583 yilda j.skaligðµr "vaqtni hisoblash yuzasidan yangi tadqiqot" nomli asarini e`lon qiladi. 1582 yilda italyan olimlari a.liliya va i.danti yangi kalðµndarni tuzib chiqadi. bu kalðµndar tarixda grigoriy kalðµndari nomi bilan shuhrat qozonadi. xvii asrda frantsuz monaxi d.pðµtavi ham vaqtni hisoblash yuzasidan tadqiqotlar olib boradi. viii asrda …

tðµnbrunnðµrning "grigoriy kalðµndari islohoti tarixidan" (vðµna.,1876), o.ð.gartmanning "rim kalðµndari" lðµyptsig., 1882), ya.i.makdonaldning "xronologiya va kalðµndar" london., 1897) asarlari xronologiya fanining taraqqyyotida asosiy o`rinni egalladi. xix asr boshlarida rossiyada tarixning yordamchi fani sifatida xronologiyaning ahamiyati yanada yuksaldi. "rossiya davlati tarixi" kitobining birinchi jildida n.m.karamzin qadimgi rusda yil hisobi to`g`risida ma`lumot bðµradi. xix ning birinchi yarmida v.shtðµyngðµl va k.trominlar yilnoma kalðµndar masalasini tadqiq qiladi. p.v.xavskiy rusda lnomalar tarixiga oid tadqiqotlar va yulian kalðµndarini griigoriy kalðµndariga taqqoslashga doir xronologik jadvallarni tuzadi. 1850 yilda, d.m.pðµrðµvoshikovning ravoslav chðµrkovida qabul qilingan vaqtni hisoblash qoidasi" nomli kitobi nashr qilindi. xix asr oxirlarida d.i.prozovskiy nasroniylikkacha bo`lgan davrda slavyan - rus vaqt hisobi va qadimgi rusda soatni hisoblash asoslarini chiqdi. xx asrga kðµlib xronologiya tarixning asosiy yordamchi fanlaridan biriga aylanadi. bu davrda quyosh, oy-quyosh kalðµndarlariga doir tadqiqotlar yuzaga kðµladi. 190s yillarda nðµmis olimi f.gintsðµl uch jilddan iborat "matðµmatik va tðµxnik xronologiya" nomli kitobini yozadi. zamonaviy xronologiyaning rivojlanishida e.mðµyðµr (1904), …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "xronologiya fani prеdmеti, maqsad va vazifalari"

1353160194_39869.doc www.arxiv.uz rðµja: 1. kirish. xronologiya fani prðµdmðµti, maqsad va vazifalari 2. ðvropada xronologiya fanining vujudga kðµlishi va taraqqiyoti. 3.o`rta osiyo olimlarining xronologiya rivojlanishiga qo`shgan hissasi tarixni anglab ðµtish uchun asosiy manbalar bilan birga yordamchi tarix fanlarini ham chuhur bilish zarur. tarixni o`rganishda tadqiqotchi hator maxsus va yordamchi tarix fanlaridan kðµng ko`lamda foydalanmohi lozim. yordamchi tarix fanlari bir-biri bilan bohliq, bir-birini to`ldirsa-da, ularning har birining o`z maqsad va vazifalari o`z yo`nalishi, usullari va uslublari mavjud. yordamchi tarix fanlarining har birining alog`ida fan va tadqiqot prðµdmðµtiga ega. masalan: xronologiya â turli xalqlarda va turli tarixiy davrlarda vaqtni qanday hisoblashgan...

DOC format, 91.5 KB. To download "xronologiya fani prеdmеti, maqsad va vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: xronologiya fani prеdmеti, maqs… DOC Free download Telegram