haqiqatmummosi

PPT 14 pages 495.0 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 495.0 KB

File type PPT

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

bilishda haqiqat muammosi bilishda haqiqat muammosi haqiqat aristotel: haqiqat-mulohaza va amaldagi holat platon: g'oyalar dunyosiga mos keluvchi g'ayritabiiy mustaqil ideal mohiyat, inson bilimi jonning shu g'oyalar dunyosi bilan mushtarakligi foma akvinskiy: haqiqat - yolg'on narsalarda emas, balki aqlda mavjud bo'ladi, hamma narsa o'zi bog'liq bo'lgan aqlga munosabati darajasidagina haqiqiy naqshbandiy: haqiqat bu - allohni anglashdir beruniy: haqiqat - bilimning voqelikka muvofiqligidir gegel: g'oya o'zining to'liq va muayyan ko'rinishida «o'zida va o'zi uchun borliqqa ega bo'lgan haqiqat»dir amaliyot-jarayon haqiqat-jarayon haqiqat jarayon sifatida ikki momentdan iborat nisbiy moment (nisbiy haqiqat) mutloq moment (mutloq haqiqat) nisbiy haqiqat: to'liq bo'lmagan, yakunlanmagan haqiqat tugallanmaganligi uchun amaliyotda ilmiy tadqiqotni isbotlash va tasdiqlashni talab qiladi hamda bilish jarayonida ishtirok qiladi mutloq haqiqat: fanda isbotlangan va amaliyotda tasdiqlangani uchun hech qachon inkor etilmaydi o'zida to'liq bilimni ifoda qilganligi uchun bilish jarayonida ishtirok qilmaydi haqiqat - tarixan asoslangan jarayon bilim - haqiqatning rivojlanishi demakdir haqiqat - cheksiz bilimlarni to'plash …

2 / 14

an bog'lanadi kogerent (nazariy) kontseptsiya esa eksperimentga muvofiq bo'lishi, unga zid kelmasligi, uning natijalarini bashorat qilish imkonini berishi lozim isbotlash fanning u yoki bu qoidasining haqiqiyligi yoki soxtaligi, aniq-ravshan bo'lmaydi ko'rsatish mumkin bo'lgan narsani isbotlashning hojati yo'q isbotlash va rad etish fanning u yoki bu qoidasining haqiqiyligi yoki soxtaligi, aniq-ravshan ko'rinib turmaydi. faqat eng sodda mulohazalar o'zining haqiqiyligini tasdiqlash uchun sezgi idrokidangina foydala- nishni talab qiladi: ko'rsatish mumkin bo'lgan narsani isbotlashning hojati yo'q. fanning aksariyat qoidalari sezgi a'zolari orqali bilish darajasida va boshqa haqiqatlar- dan alohida emas, balki mantiqiy tafakkur darajasida, boshqa haqiqatlarga bog'langan holda, ya'ni isbotlash yo'li bilan haqiqiy deb qabul qilinadi. isbotlash – ilmiy tafakkurning mu- him vositasi. har qanday isbotda tezis, isbotlash uchun asoslar (dalillar) va isbotlash usuli mavjud. haqi- qiyligi yoki soxtaligi isbotlash yo'li bilan aniqlanayotgan qoida tezis deb ataladi. tezisning soxtaligini aniqlash rad etish deb ataladi. isbotlashda foydalanilayotgan va isbotlanayotgan tezisning haqiqiyligini ko'rsatayotgan barcha qoidalar …

3 / 14

r fan asosiy tushunchalarining ta'- riflari kiradi. bu mazkur fanning barcha tushunchalari ta'riflanishi lozim degan ma'noni anglatmaydi. ta'riflash – noma'lumni ma'lumga, murakkabni soddaga bog'lash demak. isbotlanayotgan tezis tayanadigan isbotlash uchun asoslar qatoriga fanning asosiy tushuncha- lari ta'riflari va aksiomalardan tashqari tezisni asoslash uchun zarur bo'lgan fanning il- gari isbotlangan qoidalari ham kiradi. fan o'z qoidalarining dalil-isbotlarini qancha ko'p rivojlantirsa, har bir yangi qoidani isbotlash uchun oldingi asoslar soni shuncha ko'payadi. emotsiyalar–hodisalar va holatlar ahamiyatini bevosita his etish deb ataladi. ijobiy emotsiyalar – lazzatlanish, quvonch, hayrat, muhabbat va sh.k. salbiy emotsiyalar – qo'rquv, hayiqish, nafrat, qayg'u va sh.k. . . –. iroda inson ruhiyatining har xil shakllari orasida – sub'ektning o'z faoliyatini o'zi tartibga solishi muhim ahamiyatga ega ideal ishonch pirovard kelajakning muayyan obrazi emas, balki qayta ko'rilishi mumkin bo'lgan har xil nazariy va boshqa tasavvurlarning kelajakka qaratilgan majmui insonning qadriyatlari va mo'ljallari dunyosida biron-bir narsa yoki hodisani haqiqiy deb qabul …

4 / 14

shga nisbatan vijdonan yondashishi, shaxsiy manfaatdorlikni siqib chiqarishi, haqi- qatni guruh manfaatlaridan ustun qo'yishini nazarda tutadi. ayrim ilmiy kontseptsiyalar eskirishiga qarab o'ziga xos «timsol» belgilarini kasb etadi. eskirgan kontseptsiyalardan voz kechish ko'pincha ularni yaratuvchilarning qar- shiligini bartaraf etish bilan bog'liq. olim ba'zan fanda inqilobga yo'l ochuvchi yangi g'oyalarni afzal ko'rishga o'zida kuch topa olmay, eskicha yondashuvlar asiri bo'- lib qolishi mumkin. bilim va haqiqat amalda ayniy tushunchalardir. bilish – narsalarning haqiqiy ho- latiga mos keluvchi ishonchli axborotga ega bo'lish demak. haqiqiy bilimga erishish mumkinmi? qanday bilimni haqiqiy deb hisoblash mumkin? bilim haqiqiyligi- ning ob'ektiv va mutlaq mezonlari mavjudmi? bu savollarga javoblar fan va falsafaning rivojlanishiga doimo yo'ldosh bo'lgan. masalan, aristotel haqiqat- ni borliq bilan tenglashtirgan. uning fikricha, o'zgarmas narsalargina haqiqiydir, haqiqat borliqning oliy shaklidir. yolg'on yolg'on haqiqatning qarama- qarshisi. yolg'on odatda noto'g'riligi ayon bo'lgan tasavvurlarni bila turib haqiqat darajasiga ko'tarish sifatida tushuniladi. verifikatsiya tamoyili bu tamoyilga binoan dunyo haqidagi har …

5 / 14

shlar o'z shakllariga ko'ra rang-barangdir ilmiy noilmiy empirik nazariy diniy falsafiy xulosa 1. haqiqat bilishning mezonidir. inson amaliy faoliyati haqiqatni aniqlashga yo'naltirilgan. biroq haqiqat yolg'on bilan yonma-yon turadi. yolg'on inson hayotining tarkibiy qismi sifatida amal qiladi. 2. amaliyot va bilishning rivojlanishi u yoki bu yanglishishlar ertami, kechmi bartaraf etilishi: yo sahnadan tushishi (masalan, «abadiy dvigatel» haqidagi ta'limot kabi), yo haqiqiy bilimga aylanishi (alximiyaning kimyoga aylanishi)ni ko'rsatadi. yanglishishlarni yuzaga keltirgan ijtimoiy sharoitlarni o'zgartirish va takomillashtirish, ijtimoiy-tarixiy amaliyotning etukligi, bilimning rivojlanishi va teranlashuvi yanglishishlarni bartaraf etishning muhim omillaridir. bu esa borliqqa nisbatan apologetik (himoyalovchi-oqlovchi) yondashuvni emas, balki konstruktiv-tanqidiy yondashuvni, «sinovlar va xatolar» metodini amalga oshirishni (popper) taqozo etadi.

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "haqiqatmummosi"

bilishda haqiqat muammosi bilishda haqiqat muammosi haqiqat aristotel: haqiqat-mulohaza va amaldagi holat platon: g'oyalar dunyosiga mos keluvchi g'ayritabiiy mustaqil ideal mohiyat, inson bilimi jonning shu g'oyalar dunyosi bilan mushtarakligi foma akvinskiy: haqiqat - yolg'on narsalarda emas, balki aqlda mavjud bo'ladi, hamma narsa o'zi bog'liq bo'lgan aqlga munosabati darajasidagina haqiqiy naqshbandiy: haqiqat bu - allohni anglashdir beruniy: haqiqat - bilimning voqelikka muvofiqligidir gegel: g'oya o'zining to'liq va muayyan ko'rinishida «o'zida va o'zi uchun borliqqa ega bo'lgan haqiqat»dir amaliyot-jarayon haqiqat-jarayon haqiqat jarayon sifatida ikki momentdan iborat nisbiy moment (nisbiy haqiqat) mutloq moment (mutloq haqiqat) nisbiy haqiqat: to'liq bo'lmagan, yakunlanmagan haqiqa...

This file contains 14 pages in PPT format (495.0 KB). To download "haqiqatmummosi", click the Telegram button on the left.

Tags: haqiqatmummosi PPT 14 pages Free download Telegram