ong va bilish falsafasi (gnoseologiya)

PPT 54 pages 4.3 MB Free download

54 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.3 MB

File type PPT

Pages 54

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 54

powerpoint presentation 6-mavzu: ong va bilish falsafasi (gnoseologiya) ong, uning shakllanishi va rivoji haqidagi tabiiy – ilmiy tasavvurlar va qarashlar. gnoseologiya predmeti. bilish shakllari: hissiy bilish va ratsional bilish. haqiqat tushunchasi, uning shakllari. ijtimoiy bilish – jamiyat haqidagi fanlarning majmui ong ong – falsafaning subʼektiv reallikni ifodalovchi g‘oyat keng kategoriyasidir; odam, uning miyasi va psixikasining tashqi dunyoni ideal aks ettirishidir; insonning maʼnaviy dunyosidir, o‘zining dunyoda borligini anglab yetishidir; uning tashqi dunyoga munosabatidir. odam – fikr yurituvchi, ongga ega mavjudotdir. ong yordamida odam tashqi dunyoda faol harakat qiladi, uni biladi, u bilan subʼekt-obʼekt munosabatda bo‘ladi. ong tufayli shaxsning maʼnaviy dunyosi, uning emotsiyalari, kechinmalari, tashvish va istaklari, orzu-umidlari, fantaziyalari mavjud. xuddi shu ongi tufayli inson hayvonot dunyosidan farq qiladigan aqlli mavjudot sifatida mavjuddir. “inson o‘zining alohida xususiyatlari bilan barcha hayvonlardan farq qiladi, chunki unda jon bor, undan tana aʼzolari vositasida taʼsir etuvchi kuchlar paydo bo‘ladi, bundan tashqari, unda tana aʼzolarining vositasisiz taʼsir …

2 / 54

ham bo'lmaydi «bilish tadqiqot sifatida mavjud narsani hisobotga jalb etadi». m.xaydegger f.bekon va r.dekart bilish to'g'risidagi ta'limotni boyitib, uni sub'ektning ob'ektga munosabati deb ta'rifladilar. sub'ekt – bu bilish harakatining sohibi bo'lgan shaxsdir, fikrlovchi «men» dir. ob'ekt – bu sub'ektning bilish faoliyati yo'naltirilgan narsadir, ya'ni bizni qurshab turgan butun olamdir. sofistlar va sokrat dunyoqarashining asosiy masalasini insonning tabiatga, sub'ektning ob'ektga, tafakkurning borliqqa munosabati masalasi sifatida ilk bor ta'riflab bergan edilar. skeptizm bilishning mumkinligiga e'tiroz bildirmaganlar, lekin bizning bilimlarimizning ishonchliligini, ularning tashqi dunyo hodisalariga muvofiqligini shubha ostiga qo'yganlar. ta'limot falsafada tizimni tashkil etuvchi yagona asos yo'q, ya'ni u o'z ichida mantiqan ziddiyatlidir. faylasuflar bir-biriga zid keladigan va bab-baravar rad etilishi mumkin bo'lgan qoidalarni asoslashlari sababli falsafa haqiqatni topa olmaydi binobarin, dunyo haqida ishonchli bilimning bo'lishi mumkin emas. pirron (er. avv.365-275 y.) hissiy idrokni ishonchli deb hisoblagan. ob'ekt haqidagi har qanday da'voga uning mazmuniga zid bo'lgan da'voni qarama-qarshi qo'yish mumkin. demak skeptik uzil-kesil …

3 / 54

azariyalar va tushunchalar tashqi dunyoning, uning tomonlari va xossalarining real tafsifi emas, balki olimlar o'rtasidagi kelishuv mahsulidir. anri puankare (1854—1912) frantsuz matematigi va faylasufi badiiy-obrazli bilim diniy-mifologik bilim bilim shakllari kundalik bilim ilmiy bilim kundalik bilim - kundalik faoliyat jarayonida tajribalar orqali bilimlar xosil qilish butun insoniyatga xos bo'lgan bilish usulidir. bilimlar bevosita hayotiy extiyojdan, farovon hayot kechirish zaruratidan vujudga kelgan va rivojlangan. * badiiy-obrazli bilim mifologiya doirasida vujudga kelgan edi. uning rivojlangan shaklini san'atda kuzatish mumkin. mifologik bilim reallikni hayoliy (fantastik) aks ettirgan holda tabiatni noongli-badiiy qayta ishlashga intiladi. mif o'z shakliga ko'ra, naql, rivoyat ko'rinishida bo'lib, simvolik tarzda ifoda etilayotgan ba'zi bir hodisalar tabiatda yoki ma'lum bir xalq tarixida o'z o'rniga ega bo'ladi. ilmiy bilish yuksak aniqlikka ega bo'lib, tadqiqotchi tomonidan qo'shiladigan sub'ektiv-shaxsiyatli jihatlarni inkor etadi. fan tarixining guvohligiga ko'ra, har qanday sub'ektivizm ilmiy bilimlarning yo'lidan olib tashlanib, faqat ob'ektivlikka o'rin qoldirilgan. shunga qaramasdan, zamonaviy ilm-fan va texnologik …

4 / 54

i yaxlit holda aks ettiramiz. idrok masalan, sharsimon, yashil-qizil, yaltiroq, xushbuy, chuchuk-nordon narsalarni his qilishlar birgalikda ongimizda olma obrazida assotsiatsiyalashadi. tasavvur ilgari biron-bir hodisa yoki predmetni idrok etgan, ko'rgan odam ularning obrazlarini hatto ular bizning sezgilarimizga ta'sir etmagan taqdirda ham xotirlab, ko'z oldiga keltirishi mumkin. ratsional bilish abstrakt-mantiqiy tafakkurdir. ratsional bilish shakllari tushuncha aqliy xulosa hukm tajriba ma'lumotlarini umumlashtirish natijasidir, dunyoni o'rganish yakuni biron bir narsani tasdiqlash yoki inkor etish yo'li bilan voqelikni aks ettirish shakli yangi hukm tushuncha masalan: olma - meva, fil - hayvon, erkin - odam, terak – daraxt hukm masalan: tasdiqlovchi «hozir yomg'ir yog'moqda» inkor etuvchi «bugun yomg'ir yog'maydi» intuitiv bilish insonning g'ayrishuuriy bilish faoliyati. bilishning bosh vazifasi haqiqat izlashdir. haqiqat, bu – bizning dunyo to'g'risidagi bilimlarimiz va tasavvurlarimizning dunyoning o'ziga, ob'ektiv reallikka muvofiq kelishidir. aristotel «metafizika»sida bunday deb yozadi: «bor narsani yo'q deyish yoki yo'q narsani bor deyish yolg'on gapirishdir; borni bor va yo'qni yo'q …

5 / 54

ng butun taraqqiyoti davomida erishilgan muhim yutuq bo'lib, u ilgarigi ilmiy qarashlarni ijodiy rivojlantirish, o'sha yutuqlarga tanqidiy nuqtai nazardan qarash orqali vujudga keladi. dogmatizm fan, falsafa sohasida erishilgan yutuqlarni mutlaqlashtirish, ularga ko'r-ko'rona sig'inish relyativizm nisbiylikni mutlaqlashtirish skeptitsizm fan yutuqlariga ishonchsizlik bilan qarash ilg'or ilmiy nazariyalar ma'lum bir davrda ilmiy va falsafiy qarashlar yo'nalishini o'zgartirishi, ilmiylikning o'ziga xos mezoni bo'lishi ham mumkin. e'tiboringiz uchun rahmat!

Want to read more?

Download all 54 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ong va bilish falsafasi (gnoseologiya)"

powerpoint presentation 6-mavzu: ong va bilish falsafasi (gnoseologiya) ong, uning shakllanishi va rivoji haqidagi tabiiy – ilmiy tasavvurlar va qarashlar. gnoseologiya predmeti. bilish shakllari: hissiy bilish va ratsional bilish. haqiqat tushunchasi, uning shakllari. ijtimoiy bilish – jamiyat haqidagi fanlarning majmui ong ong – falsafaning subʼektiv reallikni ifodalovchi g‘oyat keng kategoriyasidir; odam, uning miyasi va psixikasining tashqi dunyoni ideal aks ettirishidir; insonning maʼnaviy dunyosidir, o‘zining dunyoda borligini anglab yetishidir; uning tashqi dunyoga munosabatidir. odam – fikr yurituvchi, ongga ega mavjudotdir. ong yordamida odam tashqi dunyoda faol harakat qiladi, uni biladi, u bilan subʼekt-obʼekt munosabatda bo‘ladi. ong tufayli shaxsning maʼnaviy dunyosi, uning em...

This file contains 54 pages in PPT format (4.3 MB). To download "ong va bilish falsafasi (gnoseologiya)", click the Telegram button on the left.

Tags: ong va bilish falsafasi (gnoseo… PPT 54 pages Free download Telegram