biologik membrandlar tuzilishi va funktsiyasi

PPT 28 pages 4.4 MB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.4 MB

File type PPT

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

slayd 1 biologik membranalar tuzilishi va funktsiyasi b.f.d., dotsent pozilov m.k. reja: biologik membranalar tuzilishiga doir hozirgi zamon tasavvurlar. biologik membranalarning tuzilishi va funktsiyasi. membrana lipidlari va oqsillari. model membranalar. bizga ma'lumki, hujayralarning eng asosiy qismi membranalar hisoblanadi.ular hujayrani atrof-muhitdan chegaralab turadi, unga ziyon etkazuvchi tashqi ta'sirlardan himoya qiladi, hujayra bilan uning atrofini o'rab turuvchi muhit orasidagi modda almashinuvini boshqaradi, elektr potentsiallarini generatsiyalashga imkoniyat yaratadi, mitoxondriyalardagi universal akkumulyatorlar energiyasi atf ni sintez qilishda ishtirok etadi. xulosa qilib aytganda, membranalar hujayralarning tuzilishini shakllantiradi va uning vazifasini bajaradi. ko'pgina kasalliklar mas-n, ateroskleroz, zaharlanish, ishemiya va h.z.lar membrana tuzilishining va ish faoliyatining buzilishi bilan bog'liqdir. ba'zi hujayra komponentlari va molekulalarini kattaliklari elektron mikroskop yorug'lik mikroskop nisbiy kattaliklar molekula 1 nm hujayra membranasi 10 nm virus 100 nm bakteriya 1 µm organella 10 µm gacha hujayra < 100 µm nm=nanometr (10-9 m) µm=mikrometr (10-6) aminokislota 1 nm oqsil molekulasi 5-10 nm eritrotsit 10 µm …

2 / 28

1935 membrananing “buterbrod” modelli tuzilishini birinchi aniklashgan. hujayra membranasi sinonimlar: plazmalemma, plazmolemma, tsitoplazmatik membrana, biomembrana. membrana hujayrani muhitdan ajratib turuvchi uning tsitoplazma va muhit o'rtasida metabolik almashinuvi hamda aloqasini amalga oshiradigan lipoproteinli qavat. membrana - bu doimiy funktsiya bajaradigan hujayraning faol tuzilish qavatidir. 6-10 nm biologik membrana orqali almashinuv sodir bo'ladi: tashqi muhit hujayra moddalar biologik membrana- bu gliko – lipo –proteinli kompleks plazmatik membranalar strukturasi har qanday biomembranalar bir xil tuzilishga ega: ular ikki qatlam lipid molekulalaridan tashkil topgan va 6 nm qalinlikka ega. ayrim membranalar uglevodlardan ham tarkib topgan, ular esa o'z navbatida oqsillar va lipidlar bilan bog'langan bo'ladi. lipidlar, oqsillar va uglevodlar nisbati hujayra yoki membrana xususiyatiga hamda hujayra yoki membrananing tipiga ham bog'liq bo'ladi. plazmatik membranalar strukturasi membrana komponentlari nokovalent bog'lari yordamida saqlanadi, shu sababli ular harakatchanlikka ega bo'ladi. membrananing oquvchanligi lipidlarning tarkibi va tashqi muhitning haroratiga bog'liq bo'ladi. yog' kislotalar tarkibining ko'payishi natijasida oquvchanlik oshib …

3 / 28

lanishdan asraydi.. 4. transport funktsiya. membrana orqali moddalar hujayraga transport qilinadi. buning uchun membranada maxsus transport tizimlari mavjud - tashuvchilar, kanallar, nasoslar. 5. informatsion funktsiya. membranada hujayra ichidagi fiziologik jarayonlarni tartibga solishga xizmat qiluvchi gormonlar va mediatorlarning retseptorlari, glikoproteinlar boshqa hujayralarni va begona oqsillarni taniydigan antigenlar bo'lib xizmat qiladi. 6. maxsus funktsiyalar. muskul hujayralarida qisqarish va nerv hujayralarida ta'sirotlar impulslar shaklida uzatiladi. 7. fermentativ faollik adgeziya. membrana funktsiyalari biologik membranalarning tuzilishi va funktsiyasi membrana funktsiyalari 1. chegara 3. signallar qabul qilinishi va uzatilishi 2. metabolit transportining nazorati 4. fermentli reaktsiyalar 5. boshqa hujayralar bilan aloqa 6. tsitoskelet uchun langar * biomembranada joylashgan oqsil molekulalarining taxminan 40% α - spiral shaklida bo'ladi. biomembranalarning tuzilishi va faoliyat mexanizmlarini tushuntirishda 1925- yilda gerter va grendel, 1935- yilda f.danielli va g.davson tomonidan dastlabki fikrlar bildirildi. ushbu gipotezaga ko'ra biologik membranalar ikki qavat lipid molekulalari qavati va uni ikki tomonidan o'rab turuvchi oqsil molekulalari globulalar …

4 / 28

odelida membrana uch qavatli ekanligi, ya'ni ikkita lipid molekulalari qo'shqavatini ichki tomondan oqsil molekulalari va tashqi tomondan glikoproteid molekulalari o'rab turishi qayd etiladi va bu tuzilish universal, ya'ni barcha biomembranalar bir xil tuzilishga ega ekanligi ko'rsatib beriladi. shuningdek j.robertsonning membrana modelida membrana tashqi tomonida joylashgan oqsil molekulalarining fibrillyar shaklda ekanligi ta'kidlanadi. 1966- yilda j.lenard va s.singer tomonidan biomembranalarning tuzilishini tushuntirishda membrananing suyuq-mozaika modeli yaratildi. unga ko'ra membrana suyuq fazadan tashkil topgan lipid molekulalari va unda botib turuvchi yoki suzib yuruvchi oqsil molekulalaridan iboratligi ta'kidlanadi. 1970- yilda yaratilgan g. vanderskiy va d.gren tomonidan yaratilgan biomembranalarning oqsil-kristall tuzilish modeli esa membranada oqsil strukturalarining membrana faoliyatiga bog'liq holatdagi konformatsiyalari o'zgarishlarini to'laroq tushuntirib berishga harakat qiladi. biomembranalarning tuzilishiga oid hozirgi zamon gipotezalarining asosini 1966 -yilda j.lenard va s.singer tomonidan biomembranalarning tuzilishini tushuntirishda yaratilgan suyuq-mozaika modeli qisman tashkil qiladi. shu bilan birga zamonaviy biofizika fanida biomembranalarning struktura tuzilishida oqsil molekulalarining joylashish konformatsiyalari to'liq tushuntirib beriladi. …

5 / 28

jihatidan o'zaro farqlanadi, ya'ni fosfolipidlar ikki qatlamda assimetrik joylashgan. lateral harakat flip-flop o'tishlar hujayra membranasi 4 xil molekuladan iborat fosfolipidlar xolesterin proteinlar uglevodlar fosfolipid suyuq mozeika modeli hujayra membranasining tuzilishini tavsiflaydi. xolesterin proteinlar uglevodlar suyuq mozaika modeli hozirgi vaqtda plazmatik membrananing tuzilishi uchun qabul qilingan suyuq mozaika modeli deb nomlanadigan model birinchi marta 1972-yilda taklif etilgan. bu model vaqt o'tishi bilan takomillashtirildi, lekin shu holatda ham ko'plab hujayralar membranasining tuzilishi va harakatining asosiy ta'rifi uchun etarlicha mos keladi. suyuq mozaika modeliga muvofiq plazmatik membrana membrana bo'shlig'ida erkin va sirg'aluvchan harakat qiladigan tarkibiy qismlar (birinchi navbatda fosfolipidlar, xolesterinlar va oqsillar)dan iborat mozaika hisoblanadi. boshqacha qilib aytganda, membrana tuzilmasi (quyida keltirilgandek) bu shunchaki fosfolipidlar va oqsillar doimiy ravishda bir-biri bo'ylab sirpanib harakatlanadigan dinamik jarayonning tasviridir. plazmatik membrananing komponentlari komponent joylashuvi fosfolipidlar membrananing asosiy tarkibi xolesterin membrana fosfolipidlarning gidrofob dumlari orasida yashiringan integral oqsillar fosfolipid qo'shqavatida joylashgan; ikki qatlamni kesib o'tishi yoki o'tmasligi …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "biologik membrandlar tuzilishi va funktsiyasi"

slayd 1 biologik membranalar tuzilishi va funktsiyasi b.f.d., dotsent pozilov m.k. reja: biologik membranalar tuzilishiga doir hozirgi zamon tasavvurlar. biologik membranalarning tuzilishi va funktsiyasi. membrana lipidlari va oqsillari. model membranalar. bizga ma'lumki, hujayralarning eng asosiy qismi membranalar hisoblanadi.ular hujayrani atrof-muhitdan chegaralab turadi, unga ziyon etkazuvchi tashqi ta'sirlardan himoya qiladi, hujayra bilan uning atrofini o'rab turuvchi muhit orasidagi modda almashinuvini boshqaradi, elektr potentsiallarini generatsiyalashga imkoniyat yaratadi, mitoxondriyalardagi universal akkumulyatorlar energiyasi atf ni sintez qilishda ishtirok etadi. xulosa qilib aytganda, membranalar hujayralarning tuzilishini shakllantiradi va uning vazifasini bajaradi. ko'pgina...

This file contains 28 pages in PPT format (4.4 MB). To download "biologik membrandlar tuzilishi va funktsiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: biologik membrandlar tuzilishi … PPT 28 pages Free download Telegram