biologik membranalar tuzilishi va funksiyasi

PPT 60 pages 10.2 MB Free download

60 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 10.2 MB

File type PPT

Pages 60

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 60

слайд 1 мирзо улуғбек номидаги ўзбекистон миллий университети биология факултети биофизика кафедраси ушбу материалдан муаллифнинг ёзма шаклдаги руҳсатисиз кўчириб олиш ва қайта нашр қилиш таъқиқланади! © позилов м.к. биологик мембраналар тузилиши ва функцияси e-mail: mkpozilov@gmail.com тошкент-2023 й. биологик мембраналар тузилиши ва функцияси б.ф.д., доцент позилов м.к. режа: биологик мембраналар тузилишига доир ҳозирги замон тасаввурлар. биологик мембраналарнинг тузилиши ва функцияси. мембрана липидлари ва оқсиллари. модел мембраналар. бизга маълумки, ҳужайраларнинг энг асосий қисми мембраналар ҳисобланади.улар ҳужайрани атроф-муҳитдан чегаралаб туради, унга зиён етқазувчи ташқи таъсирлардан ҳимоя қилади, ҳужайра билан унинг атрофини ўраб турувчи муҳит орасидаги модда алмашинувини бошқаради, электр потенциалларини генерациялашга имконият яратади, митохондрия-лардаги универсал аккумуляторлар энергияси атф ни синтез қилишда иштирок этади. хулоса қилиб айтганда, мембраналар ҳужайраларнинг тузилишини шакллан-тиради ва унинг вазифасини бажаради. кўпгина касал-ликлар мас-н, атеросклероз, заҳарланиш, ишемия ва ҳ.з.лар мембрана тузилишининг ва иш фаолиятининг бузилиши билан боғлиқдир. баъзи ҳужайра компонентлари ва молекулаларини катталиклари электрон микроскоп ёруғлик микроскоп нисбий катталиклар молекула …

2 / 60

а назариясини ишлаб чиқишган. э.овертон 1895-1902 мембранада липидлар табиати ҳақида ўз хулосаларини қолдирган. гортер ва грендел 1925 мембрана икки липид қатлам (бислой) дан ташкил топганлиги ҳақида айтишган. даниелл ва давсонлар 1935 мембрананинг “бутерброд” моделли тузилишини биринчи аниклашган. ҳужайра мембранаси синонимлар: плазмалемма, плазмолемма, цитоплазматик мембрана, биомембрана. мембрана ҳужайрани муҳитдан ажратиб турувчи унинг цитоплазма ва муҳит ўртасида метаболик алмашинуви ҳамда алоқасини амалга оширадиган липопротеинли қават. мембрана - бу доимий функция бажарадиган ҳужайранинг фаол тузилиш қаватидир. 6-10 нм плазматик мембраналар структураси ҳар қандай биомембраналар бир хил тузилишга эга: улар икки қатлам липид молекулаларидан ташкил топган ва 6 нм қалинликка эга. айрим мембраналар углеводлардан ҳам таркиб топган, улар эса ўз навбатида оқсиллар ва липидлар билан боғланган бўлади. липидлар, оқсиллар ва углеводлар нисбати ҳужайра ёки мембрана хусусиятига ҳамда ҳужайра ёки мембрананинг типига ҳам боғлиқ бўлади. плазматик мембраналар структураси мембрана компонентлари ноковалент боғлари ёрдамида сақланади, шу сабабли улар ҳаракатчанликка эга бўлади. мембрананинг оқувчанлиги липидларнинг таркиби ва …

3 / 60

ва мембрананинг механик кучланишдан асрайди.. 4. транспорт функция. мембрана орқали моддалар ҳужайрага транспорт қилинади. бунинг учун мембранада махсус транспорт тизимлари мавжуд - ташувчилар, каналлар, насослар. 5. информацион функция. мембранада ҳужайра ичидаги физиологик жараёнларни тартибга солишга хизмат қилувчи гормонлар ва медиаторларнинг рецепторлари, гликопротеинлар бошқа ҳужайраларни ва бегона оқсилларни танийдиган антигенлар бўлиб хизмат қилади. 6. махсус функциялар. мускул ҳужайраларида қисқариш ва нерв ҳужайраларида таъсиротлар импулслар шаклида узатилади. 7. ферментатив фаоллик адгезия. мембрана функциялари биологик мембраналарнинг тузилиши ва функцияси мембрана функциялари 1. чегара 3. сигналлар қабул қилиниши ва узатилиши 2. метаболит транспортининг назорати 4. ферментли реакциялар 5. бошқа ҳужайралар билан алоқа 6. цитоскелет учун лангар * биомембранада жойлашган оқсил молекулаларининг тахминан 40% α - спирал шаклида бўлади. биомембраналарнинг тузилиши ва фаолият механизмларини тушунтиришда 1925- йилда гертер ва грендел, 1935- йилда ф.даниэлли ва г.давсон томонидан дастлабки фикрлар билдирилди. ушбу гипотезага кўра биологик мембраналар икки қават липид молекулалари қавати ва уни икки томонидан ўраб турувчи …

4 / 60

ги, яъни иккита липид молекулалари қўшқаватини ички томондан оқсил молекулалари ва ташқи томондан гликопротеид молекулалари ўраб туриши қайд этилади ва бу тузилиш универсал, яъни барча биомембраналар бир хил тузилишга эга эканлиги кўрсатиб берилади. шунингдек ж.робертсоннинг мембрана моделида мембрана ташқи томонида жойлашган оқсил молекулаларининг фибрилляр шаклда эканлиги таъкидланади. 1966- йилда ж.ленард ва с.сингер томонидан биомембраналарнинг тузилишини тушунтиришда мембрананинг суюқ-мозаика модели яратилди. унга кўра мембрана суюқ фазадан ташкил топган липид молекулалари ва унда ботиб турувчи ёки сузиб юрувчи оқсил молекулаларидан иборатлиги таъкидланади. 1970- йилда яратилган г. вандерский ва д.грен томонидан яратилган биомембраналарнинг оқсил-кристалл тузилиш модели эса мембранада оқсил структураларининг мембрана фаолиятига боғлиқ ҳолатдаги конформациялари ўзгаришларини тўлароқ тушунтириб беришга ҳаракат қилади. латерал ҳаракат флип-флоп ўтишлар биомембраналарнинг тузилишига оид ҳозирги замон гипотезаларининг асосини 1966 -йилда ж.ленард ва с.сингер томонидан биомембраналарнинг тузилишини тушунтиришда яратилган суюқ-мозаика модели қисман ташкил қилади. шу билан бирга замонавий биофизика фанида биомембраналарнинг структура тузилишида оқсил молекулаларининг жойлашиш конформациялари тўлиқ тушунтириб берилади. …

5 / 60

ойлашган. ҳужайра мембранаси 4 хил молекуладан иборат фосфолипидлар холестерин протеинлар углеводлар фосфолипид суюқ мозеика модели ҳужайра мембранасининг тузилишини тавсифлайди. холестерин протеинлар углеводлар суюқ мозаика модели ҳозирги вақтда плазматик мембрананинг тузилиши учун қабул қилинган суюқ мозаика модели деб номланадиган модел биринчи марта 1972-йилда таклиф этилган. бу модел вақт ўтиши билан такомиллаштирилди, лекин шу ҳолатда ҳам кўплаб ҳужайралар мембранасининг тузилиши ва ҳаракатининг асосий таʼрифи учун етарлича мос келади. суюқ мозаика моделига мувофиқ плазматик мембрана мембрана бўшлиғида эркин ва сирғалувчан ҳаракат қиладиган таркибий қисмлар (биринчи навбатда фосфолипидлар, холестеринлар ва оқсиллар)дан иборат мозаика ҳисобланади. бошқача қилиб айтганда, мембрана тузилмаси (қуйида келтирилгандек) бу шунчаки фосфолипидлар ва оқсиллар доимий равишда бир-бири бўйлаб сирпаниб ҳаракатланадиган динамик жараённинг тасвиридир. плазматик мембрананинг компонентлари компонент жойлашуви фосфолипидлар мембрананинг асосий таркиби холестерин мембрана фосфолипидларнинг гидрофоб думлари орасида яширинган интеграл оқсиллар фосфолипид қўшқаватида жойлашган; икки қатламни кесиб ўтиши ёки ўтмаслиги мумкин периферик оқсиллар фосфолипид қўшқаватининг ички ва ташқи юзасида жойлашган, лекин унинг …

Want to read more?

Download all 60 pages for free via Telegram.

Download full file

About "biologik membranalar tuzilishi va funksiyasi"

слайд 1 мирзо улуғбек номидаги ўзбекистон миллий университети биология факултети биофизика кафедраси ушбу материалдан муаллифнинг ёзма шаклдаги руҳсатисиз кўчириб олиш ва қайта нашр қилиш таъқиқланади! © позилов м.к. биологик мембраналар тузилиши ва функцияси e-mail: mkpozilov@gmail.com тошкент-2023 й. биологик мембраналар тузилиши ва функцияси б.ф.д., доцент позилов м.к. режа: биологик мембраналар тузилишига доир ҳозирги замон тасаввурлар. биологик мембраналарнинг тузилиши ва функцияси. мембрана липидлари ва оқсиллари. модел мембраналар. бизга маълумки, ҳужайраларнинг энг асосий қисми мембраналар ҳисобланади.улар ҳужайрани атроф-муҳитдан чегаралаб туради, унга зиён етқазувчи ташқи таъсирлардан ҳимоя қилади, ҳужайра билан унинг атрофини ўраб турувчи муҳит орасидаги модда алмашинувини бошқа...

This file contains 60 pages in PPT format (10.2 MB). To download "biologik membranalar tuzilishi va funksiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: biologik membranalar tuzilishi … PPT 60 pages Free download Telegram