turkiy adabiyotning dostonlar davri

DOC 217,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1495527822_68260.doc turkiy adabiyotning dostonlar davri reja: 1. o'g'uzxon shaxsiyati va u haqda yaratilgan asarlar 2. «turk xoqoni shu va iskandar» dostoni 3. erguna kun 4. qadimgi qirg'izlar va «manas» dostoni 5. «qo'rqut ota kitobi» va uning turkiy adabiyotda tutgan o'rni 6. boybo'rabek o'g'li bamsi bayrak haqida qo'shiq 7. (parcha) 8. oltoy turkiylari adabiyoti 9. olamning yaratilishi 10. kutay afsonasi o'g'uzxon shaxsiyati va u haqda yaratilgan asarlar turkiy urug'lar va qabilalarning shakllanishi bir necha eposlarda o'z ifodasini topgan. masalan, «alpomish», «o'g'uznoma», «qo'rqut ota kitobi», «manas», «maaday qora» kabi eposlar shunday xususiyatga ega. bu dostonlarda turkiylarning donishmand oqsoqoli yoki urug' boshlig'i obrazi yaratilgan bo'lib, ular urug'larni birlashtirish, ahilhgini ta'minlash, ruhlantirishdek ulug' maqsad bilan yashaydilar. qabilalarning shakllanish davrini aks ettirgan eposlar bizning zamonamizda turli millat folklorshunoslari tomonidan tiklangan yoki ular turli xalqlar adabiyotiga nisbat berihshidan qat'i nazar barcha turkiy xalqlarning mushtarak yodgorligi hisoblanadi. chunki. ularda turkiylarning hali turli millatga ajralib, shakllanmagan davrlaridagi hayot …

akatiga hukmdorlik qilib, yoshi ulg'aygach, taxtga o'g'li abuljahonni o'tqazdi. abuljahon ham umri tugay boshlagach, saltanatni to'ng'ich o'g'li dibatkuyga berdi. shunday qilib, turkiylar mamlakatining hukmronligi dibatkuyxondan o'g'li kuyukxonga, kuyukxondan to'ng'ich o'g'li almujannaxonga, almujannaxon esa qariganida mamlakatning yarmini o'g'li totorga, yarmini esa ikkinchi o'g'li mo'g'ulga topshirdi. totor shohlikni o'g'li buqoxonga berdi. mo'g'ul to'rt farzand ko'rdi. ularni qoraxon, urxon, ko'zxon, avurdaxon deb atadi. mo'g'ulxonning o'g'illari inoq yashashdi, mamlakatga katta akalari qoraxonni xon qilib ko'tarishdi. qoraxon bir o'g'il ko'rdi. u g'oyat chiroyli bola edi. lekin sira onasining sutini emmasdi. bir kuni onasi tush ko'rdi. tushida go'dak onasiga shunday iltijo qilar edi: - ey, ona, to sen xudoyi taollo yagonaligiga imon keltirmas ekansan, haqparast bo'lmas ekansan, men sening sutingni emmasman. ona go'dakning aytganini qildi. xudoning yagonaligini tan oldi. go'dak esa onasini ema boshladi. bolaning dili olloh mehri bilan to'lgan edi. bir yoshida xushsurat farzandga aylandi. qoraxon bola beshikda nur sochib yotganini ko'rib, shodlandi. o'sha davrdagi …

oraxon bu voqeani ham eshitib, xafa bo'ldi. ammo uchinchi ukasi urxonning qiziga o'g'uzxonning roziligisiz uylantirib qo'yishga jur'at etolmadi. o'g'uzxon bir kuni ovdan qaytishda amakisi urxon yashaydigan qarorgohga tushib o'tdi. xiromon arig'i bo'yida uning qizini ko'rib, oshiq bo'ldi. ko'z qarashlari bilan muhabbatini izhor etdi. qiz rozilik berdi. o'g'uzxon unga uylanish uchun otasining ham roziligini oldi. ular shu qadar ahil va do'st bo'ldilarki, o'g'uzxon o'z nikohidagi boshqa ikki xotini xonasiga kamdan-kam kiradigan bo'ldi. qoraxon bu voqeani eshitib, yana xafa bo'ldi. bir kuni o'g'uzxon ovga ketgan edi. u kelinlarini chaqirib, ularning dardini eshitdi. o'g'uzxonning ikki xotini ko'ziga yosh olib, erini aybladilar, u ota dinini tark etib, boshqasini tan olayotganini aytdilar. qoraxon bu gapni eshitib, ilondek to'lg'andi, o'z o'g'li o'g'uzxonga qarshi lashkar to'plashni buyurdi. o'g'uzning kichik xotini qoraxonning vajohatidan xabar topdi va shikorga borib, erini ogoh etdi. ota va bola o'rtasida keskin jang bo'ldi. urushda qoraxon halok bo'ldi va shohlik o'g'uzxon qo'liga o'tdi. o'g'uzxonning …

ir qavmga nom qo'yilishining ma'nosi bor edi. qipchoq. qipchoq qavmiga qabuq so'zi asos bo'lgan. qabuq daraxtning nomi. bu daraxtning ichi chirigan, kovak edi. janglarning birida o'g'uzxonning lashkarlari yengildi, odamlarining ko'pchihgi qatl etildi. o'g'uzxonda dushmanga qarshi kurashish uchun quvvat qolmadi. chekinishga majbur bo'ldi. sahroda ular bir oz dam olish uchun to'xtadilar. o'g'uzxonning lashkarlari orasida ayollar ham bor edi. ulardan biri homilador edi. bu ayolning eri va otasi jangda o'ldirilgan edi. xotinning dardi qo'zg'ab qoldi. u pana joy topolmay, bir daraxtning kovagiga kirdi. ayoldan bir o'g'il tug'ildi. otasi va bobosi o'ldirilganligi tufayli o'g'uzxon bolani o'z farzandligiga oldi va unga qipchoq deb nom qo'ydi. qipchoq qavmi shu o'g'il naslidan hisoblanadi. o'g'uzxon turonda qudratli davlatni qurdi. arab.va eron mamlakatlarini ham o'ziga bo'ysundirdi. u olti nafar o'g'il ko'rdi: uch nafar kattasiga kun, oy, yulduz. uch nafar kichigiga ko'k, tog', dengiz nomlarini berdi. o'g'uzxon bir kuni olti o'g'lini ham ovga olib chiqdi. o'g'illarining har biri ov …

bo'lishi mumkin. unda bu nom kattalik, ulug'lik, kuch-qudratlilik rna'nosini beradi. markaziy osiyo, ozarbayjon, oltoy turklari, uyg'urlar, usmonli turklarning ham ko'pchiligi o'zlarini o'g'uz qavmlaridan deb hisoblashadi. «o'g'uznoma» dostoni. «o'g'uznoma» xv asrda ko'chirilgan va oltin o'rda xoqoni to'xtamishning kutubxonasida saqlangan asarlardan biridir. lekin bu dostonning yaratilish vaqtini dostonning ko'chirilgan davri bilan bog'lab bo'lmaydi. asardagi voqealar, qahramonlar qadimiylik qatlamiga ega. tadqiqotchiligimizda «0'g'uznoma»ning qadimiyligi va asar yaratilishiga tarixdagi qaysi shaxsning hayoti asos bo'lganligi to'g'risida rang-barang qarash va munozaralar mavjud. «0'g'uznoma»ning yirik tadqiqotchilaridan biri xitoyshunos, millati chuvash bo'lgan olim n. ya. bichurin (iankinf) (1777-1853)dir. u o'zining «qadimgi davrda o'rta osiyoda yashagan xalqlar haqida ma'lumotlar to'plami» nomli uch qismdan iborat asarida qadimgi xitoy manbalariga tayanib, bu dostonning yaratilish davrini eramizdan oldingi ii asrlarda yashagan modexon nomi bilan aloqasi bor, deb hisoblaydi. chundnchi, о limning uchala kitobida mode-shan, modo-shan, shan mode, mode, maodun, moduxon, kabi nomlar o'g'uz xoqonning nomi sifatida qo'llanilgan. n. ya. bichurinning ma'lumot berishicha, mode-shan …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "turkiy adabiyotning dostonlar davri"

1495527822_68260.doc turkiy adabiyotning dostonlar davri reja: 1. o'g'uzxon shaxsiyati va u haqda yaratilgan asarlar 2. «turk xoqoni shu va iskandar» dostoni 3. erguna kun 4. qadimgi qirg'izlar va «manas» dostoni 5. «qo'rqut ota kitobi» va uning turkiy adabiyotda tutgan o'rni 6. boybo'rabek o'g'li bamsi bayrak haqida qo'shiq 7. (parcha) 8. oltoy turkiylari adabiyoti 9. olamning yaratilishi 10. kutay afsonasi o'g'uzxon shaxsiyati va u haqda yaratilgan asarlar turkiy urug'lar va qabilalarning shakllanishi bir necha eposlarda o'z ifodasini topgan. masalan, «alpomish», «o'g'uznoma», «qo'rqut ota kitobi», «manas», «maaday qora» kabi eposlar shunday xususiyatga ega. bu dostonlarda turkiylarning donishmand oqsoqoli yoki urug' boshlig'i obrazi yaratilgan bo'lib, ular urug'larni birlashtirish, ahil...

Формат DOC, 217,0 КБ. Чтобы скачать "turkiy adabiyotning dostonlar davri", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: turkiy adabiyotning dostonlar d… DOC Бесплатная загрузка Telegram