"biologik jarayonlar kinetikasi"

PPT 37 pages 1.3 MB Free download

37 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type PPT

Pages 37

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 37

prezentatsiya powerpoint o'zbekiston respublikasi oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligi termiz davlat universiteti biofizika fanidan “biologik jarayonlar kinetikasi” mavzusida tayyorlangan taqdimot biologik jarayonlar kinetikasi nima? biologik jarayonlar kinetikasi - tirik tuzilmalarda (molekulyar - biotsenoz) kechadigan, turli tabiatga ega jarayonlarning vaqt e'tibori bilan kechishi, boshqacha aytganda, shu xil jarayonlarning amalga oshish tezliklari va bu tezliklarga tashqi omillarning ta'sirini tekshirish orqali, ularning boshqarilish mexanizmlarini o'rganish bilan shug'ullanadigan biofizika sohasidir. * tiriklikning turli darajalari va holatlarida kechadigan ayrim biologik jarayonlar: hujayrada kechadigan biokimyoviy jarayonlar; biologik membranalarda elektr potentsiallari farqining paydo bo'lishi va tarqalishi; turlar sonining ko'payishi; biomassaning to'planishi; bioritmlar; populyatsiyadagi individlarning o'zaro ta'sirlashishlari tirik sistemaning kinetik hatti-harakatini tasvirlashda (masalan, biokimyoviy reaktsiyalar holida, ayrim olingan elementar reaktsiyada, substrat kontsentratsiyasining o'zgarish tezligini tasvirlashda) masala matematik model tuzish va tuzilgan modelni tahlil qilishga borib taqaladi. ochiq sistemaning oddiy modeli bunda a, b – muhit ichidagi o'zgaruvchan kontsentratsiyalar, a, b bir xil moddalarning tashqi muhitdagi doimiy kontsentratsiyasi; …

2 / 37

kontsentratsiyasiga bo'lgan bog'liqligini differentsial tenglamalar yordamida ifodalaydi. kimyoviy kinetika tenglamalari – differentsial tenglamalardir. kinetik sistemalar ma'lum bir son qiymatlari orqali ifodalanadigan – o'zgaruvchi kattaliklar va parametrlar majmuasi yordamida tavsiflanadi. o'zgaruvchi kattaliklar - vaqt e'tibori bilan o'zgaradigan kattaliklar - biokimyoviy reaktsiyalarda substrat kontsentratsiyasi, mikrobiologiyada – mikroorganizmlar soni yoki biomassa, biofizikada – ionlar oqimi yoki ion toki va h.k parametrlar - sistema ustida o'tkazilayotgan kuzatishlar davomida, o'zgarmasdan qoladigan kattaliklar - harorat, muhitning rn ko'rsatkichi, namlik, membrana potentsiali va h.k. kimyoviy reaktsiyalarning molekulyarligi va kinetika tiplari reaktsiyalarning molekulyarligi. har bir elementar kimyoviy reaktsiya, reaktsiyaga kirishuvchi molekulalarning bevosita to'qnashishi natijasida amalga oshadi. reaktsiyalar ishtirok etadigan molekulalarning turi va soniga qarab: monomolekulyar bimolekulyar trimolekulyar agar kimyoviy reaktsiya bir xil a modda molekulalari asosida amalga oshsa bunday reaktsiyalar monomolekulyar reaktsiyalar deb ataladi. tsis-izomer trans-izomer murakkab modda oddiy moddalar a→r tip reaktsiya agarda reaktsiya ikki xil a va v modda molekulalari aro amalga oshsa, ya'ni a+v→r, bunday …

3 / 37

malari shakllantirilgan. monomolekulyar reaktsiya tezligi bunday reaktsiyalarning amalga oshish tezligi olingan modda kontsentratsiyasiga proportsional. dp/dt = -k [a], va [a] = [a0]e-kt; bu erda: dp/dt – mahsulotning to'planish tezligi; k – reaktsiyaning tezlik konstantasi bo'lib, u teskari kontsentratsiya birliklarida o'lchanadi, ya'ni k=1/s; [a]0 – moddaning dastlabki, t=0 paytdagi kontsentratsiyasi; [a] – moddaning t-vaqt o'tgandan keyingi kontsentratsiyasi; e – natural logarifm asosi. mazkur tenglamadagi a moddaning, demak o'zgaruvchi kattalikning darajasi (differentsial tenglamaning darajasi), birga teng bo'lgani uchun, tenglama birinchi tartibli kinetik tenglama nomi bilan yuritiladi. tenglamadagi «–» alomati reaktsiya tezligining vaqt o'tishi bilan kamaya borishini bildiradi. * bimolekulyar reaktsiya tezligi bunday reaktsiyalarning amalga oshish tezligi reaktsiyaga kirishuvchi ikki xil (a va v) moddalar kontsentratsiyalarining ko'paytmasiga proportsional mazkur tenglamadagi o'zgaruvchi kattaliklar darajalarining yig'indisi ikkiga teng. shuning uchun bunday tenglama orqali tasvirlanadigan jarayon kinetikasi ikkinchi tartibli kinetika deb atalgan. ikkinchi tartibli kinetika tenglamasiga ikkita xususiy hol xarakterli: agar [a] = [v] bo'lsa, u …

4 / 37

shqa bir reaktsiya uchun substrat bo'la olsa, bunday reaktsiyalar ketma-ket reaktsiyalar deb ataladi (sxemasi quyidagicha). bu erda a, b, c – a, v, s-moddalar kontsentratsiyalarini ifodalaydi; k1 va k2 – birinchi va ikkinchi bosqich reaktsiyalarining tezlik konstantalaridir. agar birinchi va ikkinchi bosqichlar birinchi tartibli kinetika qoidasiga bo'ysinsa, u holda, a modda kontsentratsiyasi (a) ning o'zgarish tezligi: da/dt = k1a; v modda kontsentratsiyasining (b) o'zgarish tezligi: db/dt = k1a – k2b; s modda kontsentratsiyasining (s) o'zgarish tezligi: dc/dt = k2b. ketma-ket reaktsiyalar kinetikasi uchun ikkita xususiy hol xarakterli: agar k1 > k2 bo'lsa, ya'ni birinchi reaktsiya katta, ikkinchisi esa tuban tezlik bilan amalga oshsa, oxirgi mahsulot s-ning hosil bo'lish tezligi, sekin boruvchi ikkinchi reaktsiya tezligiga bog'liq bo'lib qoladi. buning aksi, ya'ni k1 k2, k>0 bo'lsa, u holda tizimdagi hujayralar sonining cheksiz ko'payishi kuzatiladi: n (t)? t ?; agar k1 k2, k>0 k1<k2 n = n0 k1 = k2 n (t)? t …

5 / 37

"biologik jarayonlar kinetikasi" - Page 5

Want to read more?

Download all 37 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""biologik jarayonlar kinetikasi""

prezentatsiya powerpoint o'zbekiston respublikasi oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligi termiz davlat universiteti biofizika fanidan “biologik jarayonlar kinetikasi” mavzusida tayyorlangan taqdimot biologik jarayonlar kinetikasi nima? biologik jarayonlar kinetikasi - tirik tuzilmalarda (molekulyar - biotsenoz) kechadigan, turli tabiatga ega jarayonlarning vaqt e'tibori bilan kechishi, boshqacha aytganda, shu xil jarayonlarning amalga oshish tezliklari va bu tezliklarga tashqi omillarning ta'sirini tekshirish orqali, ularning boshqarilish mexanizmlarini o'rganish bilan shug'ullanadigan biofizika sohasidir. * tiriklikning turli darajalari va holatlarida kechadigan ayrim biologik jarayonlar: hujayrada kechadigan biokimyoviy jarayonlar; biologik membranalarda elektr potentsiallari farqi...

This file contains 37 pages in PPT format (1.3 MB). To download ""biologik jarayonlar kinetikasi"", click the Telegram button on the left.

Tags: "biologik jarayonlar kinetikasi" PPT 37 pages Free download Telegram