elektrokimyoviy jarayonlar kinetikasi

PPTX 13 pages 408.3 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 408.3 KB

File type PPTX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

prezentatsiya powerpoint elektrokimyoviy jarayonlar kinetikasi elektroliz elektrolit eritmasidan elektr toki o‘tkazilsa, eritmada kimyoviy o‘zgarishlar yuz beradi. elektr energiyasi kimyoviy energiyaga aylanadi. buning natijasida elektrolit parchalanib, hosil bo‘lgan moddalar elektroddan ajralib chiqadi. bu jarayon elektroliz deb ataladi. faradey qonuniga ko‘ra, elektrolit ichidan bir faradey, ya’ni 96500 kulon elektr miqdori o‘tganida elektroddan 1 gramm-ekvivalent modda ajralib chiqadi. lekin amalda elektroddan 1 gramm-ekvivalent modda ajralib chiqishi uchun bir faradeydan ko‘proq elektr miqdori kerak bo‘ladi. bu esa faradey qonunining noto‘g‘ri ekanligini anglatmaydi. buning sababi shundaki, elektrolitning parchalanishidan tashqari elektrodda boshqa jarayonlar ham sodir bo‘ladi. elektroddagi asosiy jarayonlar zaryadlanish yoki zaryadsizlanish jarayonlaridir. agar anod mavjud elektrolitda eruvchan bo‘lsa, elektr toki o‘tkazilganda anod elektrokimyoviy eriydi, ya’ni metall atomi tashqi zanjirga o‘zining sirtdagi elektronini beradi va musbat zaryadlanib, kationga aylanadi: ag → ag⁺ + e⁻ zn → zn²⁺ + 2e⁻ eriydigan anodlarda, ko‘pincha, zaryadsizlanish jarayoni sodir bo‘ladi: cl⁻ - e⁻ → cl² katodda esa bu jarayonlarning aksi …

2 / 13

qolmaydi. elektrolizda hamma vaqt ana shunday bo‘ladi. bu hodisaning sabablarini tekshirib ko‘raylik. om qonuniga muvofiq: bu yerda elektr kuchlanishi () elektr yurituvchi kuch () ning kamayishi yoki ichki () va tashqi () qarshiliklarning ko‘payishi yoxud ikkala holatning bir vaqtning o‘zida sodir bo‘lishi natijasida kamayishi mumkin. elektroliz vaqtida tashqi qarshilik o‘zgarmaydi. agar elektroliz natijasida elektrni yomon o‘tkazadigan moddalar hosil bo‘lsa, ichki qarshilik oshishi mumkin. lekin elektroliz vaqtida zanjirda elektr tokining yo‘q bo‘lib qolish sababi faqat ichki qarshilikning oshishidandir deb bo‘lmaydi. bundan tashqari, elektrni yomon o‘tkazuvchi moddalar hosil bo‘lmaganda ham elektroliz vaqtida elektr tokining yo‘qolganligini ko‘rish mumkin. shunday qilib, elektroliz vaqtida elektr toki kuchining kamayishiga qarshilikning oshishi asosiy sabab emas. shunday ekan, elektr tokining yo‘qolishining asosiy sababi ning kamayishidir. buning haqiqatligini quyidagi tajribada ko‘rish mumkin. 1-rasmda ko‘rsatilgandek qilib zanjir tuzaylik. 1-rasm qutblanish tokini bilish sxemasi bu rasmda b — tashqi elektr manbai, a — elektrolitli vanna, o — galvanometr, f, j, e— …

3 / 13

ta eritmasi orqali elektr toki yuborilganda, anodda (musbat qutbda) kislorod, katodda (manfiy qutbda) esa vodorod ajralib chiqadi. elektrodlar yuzasida ajralib chiqayotgan bu gazlar platina elektrodga adsorbsiyalanib, gaz elektrodlar — kislorod va vodorod elektrodlarini hosil qiladi. natijada, sulfat kislota eritmasiga tushirilgan kislorod va vodorod elektrodlaridan iborat quyidagi galvanik element vujudga keladi: pt(o₂)+ | h₂so₄ | h₂(pt) bu galvanik elementning elektr yurituvchi kuchi elektroliz davomida asta-sekin ortib boradi va, nihoyat, o‘zining eng yuqori qiymatiga yetadi. demak, yuqoridagi misolda qutblanishning sababi kimyoviy galvanik element vujudga kelishidadir. shu sababli, bunday qutblanish kimyoviy qutblanish deb ataladi. bu yerda — qutblanish elektr yurituvchi kuchi. qutblanish elektr yurituvchi kuchi tashqi manbaning elektr yurituvchi kuchiga qarama-qarshi yo‘nalgan bo‘ladi. elektrolitli vannada konsentratsion galvanik element vujudga kelishidan ham qutblanish sodir bo‘lishi mumkin. agar elektrod qaytar bo‘lsa, ya’ni metal tarkibida shu metal ion bo‘lgan eritmaga tushirilsa, metal o‘zgarmaydi. masalan: cu+/cuso4/cu- zanjiridan elektrol tok o‘tkazilsa, katod qismida cu²⁺ ning konsentratsiyasi kamayadi, …

4 / 13

eaksiya bilan birga boradigan yon reaksiyalar natijasida elektrodlarning muvozanat holati buziladi. bularning barchasi qutblanish hodisasining yuz berishiga sababchi bo‘ladi. qutbsizlantirish elektroliz jarayonida qutblanishni yo‘qotish qutbsizlantirish (depolyarizatsiya) deb ataladi. qutblanishni yo‘qotish uchun uning sabablarini yo‘qotish kerak. konsentratsion qutblanish eritmani shiddatli aralashtirish yo‘li bilan deyarli yo‘qotilishi mumkin, lekin uni butunlay yo‘q qilish imkonsiz, chunki elektrodlarda hosil bo‘lgan diffuzion qatlam (elektrodga qattiq yopishib, undan ajralmaydigan suyuqlik qatlam) bunga yo‘l qo‘ymaydi. kimyoviy qutblanishni esa elektrodlarda ajralib chiqayotgan modda bilan reaksiyaga kirishadigan modda qo‘shib yo‘qotish mumkin. masalan, elektrodlarda kislorod yoki vodorod ajralib chiqayotgan bo‘lsa, qaytaruvchi va oksidlovchi modda qo‘shib ularni yo‘qotish mumkin. kislorod ajralib chiqayotgan elektrod qismiga qaytaruvchi, vodorod ajralib chiqayotgan elektrod qismiga esa oksidlovchi modda qo‘shiladi. katod va anod qismlarida kutbsizlantiruvchi sifatida turli moddalar ishlatilganda, ular sharoitga qarab, turli darajaga qadar oksidlanishi yoki qaytarilishi mumkin. qo‘shilgan moddaning qay darajaga qadar qaytarilishi ushbu moddaning konsentratsiyasiga, elektrodning tabiatiga, uning potensiali miqdoriga, haroratga va katalizatorlarga bog‘liq. masalan, …

5 / 13

bo‘lishi jarayonida ko‘rib o‘tilganidek, metallar eritmaga ion holida o‘tishga intiladi. metallarning bu tabiati kationning zaryadsizlanishiga qarshilik qiladi.bu qarshilikni yengish uchun, katodga ma’lum potentsial berish kerak. shunday qilib, kation zaryadsizlanib katodda ajralishi, ya’ni elektroliz jarayoni davom etishi uchun, elektrodga beriladigan potentsial ajralib chiqishi kerak bo‘lgan metallning ma’lum sharoitda hosil qiladigan muvozanat potentsialidan biroz katta bo‘lishi lozim. kationning zaryadsizlanishi uchun kerak bo‘lgan minimal potentsial ajralish potentsiali yoki (agar elektroliz natijasida elektrod erisa) erish potentsiali deyiladi. metallarning hosil qiladigan potentsiali (normal eritmada) ularning normal potentsiali bilan ifodalanadi. shu sababli, ajralish potentsialining minimal miqdorini kuchlanishlar qatori ifodalaydi. eritmadan elektr toki o‘tishi va elektroliz jarayoni davom etishi uchun elektr yurituvchi kuch (eyuk) ma’lum minimal qiymatdan kam bo‘lmasligi kerak. bunday elektr yurituvchi kuch ajralish kuchlanishi deb ataladi. image1.png image2.png image3.png image4.png /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elektrokimyoviy jarayonlar kinetikasi"

prezentatsiya powerpoint elektrokimyoviy jarayonlar kinetikasi elektroliz elektrolit eritmasidan elektr toki o‘tkazilsa, eritmada kimyoviy o‘zgarishlar yuz beradi. elektr energiyasi kimyoviy energiyaga aylanadi. buning natijasida elektrolit parchalanib, hosil bo‘lgan moddalar elektroddan ajralib chiqadi. bu jarayon elektroliz deb ataladi. faradey qonuniga ko‘ra, elektrolit ichidan bir faradey, ya’ni 96500 kulon elektr miqdori o‘tganida elektroddan 1 gramm-ekvivalent modda ajralib chiqadi. lekin amalda elektroddan 1 gramm-ekvivalent modda ajralib chiqishi uchun bir faradeydan ko‘proq elektr miqdori kerak bo‘ladi. bu esa faradey qonunining noto‘g‘ri ekanligini anglatmaydi. buning sababi shundaki, elektrolitning parchalanishidan tashqari elektrodda boshqa jarayonlar ham sodir bo‘ladi. elektro...

This file contains 13 pages in PPTX format (408.3 KB). To download "elektrokimyoviy jarayonlar kinetikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: elektrokimyoviy jarayonlar kine… PPTX 13 pages Free download Telegram