miqdoriy qonunlar davri

PPT 32 pages 1.9 MB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.9 MB

File type PPT

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

mirzo ulug`bek nomidagi o`zbekiston milliy universiteti mavzu: xix asr kimyosi, miqdoriy qonunlar davri. 2020 y. ma'ruza rejasi miqdoriy qonunlar davri bertseliusning elektrokimyoviy nazariyasi elektroliz qonunlarining kashf qilinishi. avogadroning molekulyar nazariyasi kannitsaronning atom reformasi karlsruedagi kongress * miqdoriy qonunlar davri. bu davr xix-asrning dastlabki 60 yilini o'z ichiga oladi. bu davrda kimyoning kator miqdoriy konunlari kashf kilindiki, ular bu fanga ratsional (hisob - kitobga asoslangan) xarakter berdi, yangi yo'nalishlarning paydo bulishiga olib keldi. 1.rixternipg ekvivalentlar qonuni (1792-1802) 2.prustning doimiy nisbatlar qonuni (1799-1806) 3.daltonning karrali nisbatlar qonuni (1802-1808) 4. gey-lyussakning gazlar birikishining hajmiy nisbatlar qonuni (1805-1808) 5. gazlarning va bug'larning molekulyar massalari bilan ularning zichliklari o'rtasidagi proportsionallik konuni (avogadro 1811) 6.mitcherlixning izomorfizm qonuni (1818-1819) 7.dyulong va ptining solishtirma issiklik sig'imi qonuni (1819) 8.faradeyning elektroliz qonuni (1830) 9.gessning reaktsiya issiqligining doimiylik qonuni (1840) 10.kannitstsaroning atomlar konuni (1858) elektr elektr haqida qadimgi greklar ham bilishgan. ma'lum ediki, agar qahraboning bir bo'lagi ishqalanib ko'rilsa, u …

2 / 32

lar mavjudligini aniqladi. bir turdagi zaryadni tashuvchi modda boshqa turdagi zaryadni tashuvchi moddani tortadi, biroq ikala bir xil zaryadlangan moddalar o'zaro itarishishadi. 1780 yilda luidji galvani birinchi marta qurbaqa oyog'ining kesilgan panjasiga 2 ta har xil metallni cho'zib birlashtirib tegilsa qisqarishini ko'radi. qurbaqa sezuvchan galvonometr vazifasini bajargan. shu asosda hayvonlarda elektr tokini ko'radi. 1793 yilda shu tajribani volta metallardan plastinka yasab, elektr tokini o'rgana boshlagan. 1800 yilda italiyalik fizik alessandro volta (1745-1827) muhim kashfiyot qildi. u ikkita metall bo'lagi (elektr tokini o'tkaza oladigan eritmalar bilan ajratilgan)ni shunday joylashtirish mumkinki, ularni birlashtiradigan simdan “elektr zaryadlar toki” , yoki elektr toki o'tadi. volta birinchi elektr batareyasini yasadi. bu elektr batareya 2 ta har xil metallardan yasalgan 20 juft metall plastinkadan iborat ustunni yig'di. bunday batareya, volta ustuni nomi bilan tanilgan birinchi doimiy tok manbai bo'lib qoldi. elektr toki bunday batareyada ikkita metall va ularni ajratadigan eritma orasida boradigan kimyoviy reaktsiya natijasida hosil …

3 / 32

ar ilk bor suvni elektroliz qildi. agar vodorod va kislorodni biriktirib, suv hosil qiladigan bo'lsa, nikolson va karlayl esa teskari reaktsiyani amalga oshirishdi. suvni parchalanishiga qarab, ajralayotgan vodorod va kislorodni, alohida-alohida idishlarga to'playdi. so'ngra miqdorini o'lchaydi, vodorod hajmi kislorod hajmidan 2 barobar oshiqligini ko'rsatadi. albatta vodorod kislorodga nisbattan engil, biroq vodorod hajmi ko'p bo'lgani uchun suv molekulasida vodorod atomlari kislorod atomlariga nisbattan ko'p bo'lishi kerak. ajralib chiqqan vodorodning hajmi kislorod hajmidan 2 barobar oshiq, shuning uchun har bitta suv molekulasi 2 atom vodorod va 1 atom kisloroddan iborat deb tahmin qilish mumkin. o'tkazilgan eksperiment 1 qism vodorod (og'irligi bo'yicha) 8 qism kislorodning (og'irligi bo'yicha) bilan birikishi haqidagi tasavvurni tasdiqladi. agarda bu taxmin xaq bo'lib chiqsa, demak, 1 atom kislorod 2 atom vodoroddan og'irroq bo'ladi va shunday qilib, 1 atom vodoroddan 16 marta ortiqroq bo'ladi. agar vodorodning og'irligini 1 deb qabul qilsa, unda kislorodni atom og'irligi 8 emas 16 bo'ladi. gemfri …

4 / 32

stexiometriya — moddalar o'zaro reaktsiyaga kirishishi qonunlariga asoslanib kimyoviy elementlarni o'lchash usuli san'atini anglatar edi. tarkibning doimiylik qonuni. bu qonun lui jozef prust (1755—1820) tomonidan kashf qilindi. buning uchun tabiiy cuco3 va cu(cl2,so4,(no3)2) + na2co3 → cuco3 tuzini analiz kilib ikkalasining sifat va mikdoriy tarkibi bir xil ekanligi asos bo'ldi. shu bilan prust bertollening metallar kislorod bilan birikayotganda ularning tarkibiga kiruvchi kislorodning miqdori uzluksiz ortib boradi degan fikrining noto'g'ri ekanligini ko'rsatadi. prust elementlar kislorod yoki oltingugurt bilan birikayotganida ular qator birikmalar hosil qilsalar tarkib asta-sekin uzluksiz ravishda emas, sakrab o'zgaradi (so,so2, feo, fe203 ….) dedi. ular kichik nisbatlarda birikadi dedi. lekin karrali nisbatlar qonunini kashf qilishga muvaffaq bo'lmadi.' jozef lui gey-lyussak (1778-1850) gey-lyussak 2 hajm vodorod 1 qism kislorod bilan birikib, suv hosil qilishini aniqladi. keyinchalik u, gazlar birikma hosil qiladi, ularning hajmlarining nisbatlari doimo karrali sondagi nisbatlarni ifodalashini aniqladi. 1808 yilda gey-lyussak o'zi kashf qilgan hajmiy nisbatlar qonuni haqidagi …

5 / 32

yosiy-ijtimoiy ishlar bilan ham shug'ullanmagan. u a.lavuaze, o.koshi, k.bertolle, p.laplas singari mashhurlikka intilmagan. “kamtarin, dono, dabdabalikni yomon ko'radigan, boylikka intilmagan, shuhrat haqida o'ylamagan, shaxsiy muvoffaqiyatlariga va mashhurligiga befarq, bosiq, mehribon” – avogadroga zamondoshlari bergan xarakteristikasi ana shunday. avogadroning bitta, lekin yondiradigan qiziqishi – ilmiy faoliyati bo'lgan. fizika va matematika fanlariga bo'lgan qiziqishi unga ko'pgina to'siqlarni engib o'tishga va etuk fizik olim bo'lishga yordam berdi hayot faoliyatini boshida, a.avogadro advokat bo'ladi, deb o'ylashgan edi. a.lavuazeni eslash mumkin, u ham xuquqshunoslik kasbini tabiiy fanlarni o'rganishga almashtirgan edi. lekin lavuazega buni qilish oson bo'lgan, chunki avlodlari bosimi bo'lmagan. avogadroning x11 asrdan buyon avlodlari italiyaning katolik cherkovi xizmatida advokatlik qilishgan. avogadro familiyasining o'zi italyancha “advokat” kasbi nomlanishidan kelib chiqadi. amedeo avogadro tug'ilganda u zamondagi italiyalik aristokrat oilalari uchun xos bo'lgan jarangdor va uzun ism olgan – lorentso romano amedeo karlo avogadro di kvarenya e di cheretto. a.avogadro sardina qirolligi poytaxti - turinda sud ishchisining …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "miqdoriy qonunlar davri"

mirzo ulug`bek nomidagi o`zbekiston milliy universiteti mavzu: xix asr kimyosi, miqdoriy qonunlar davri. 2020 y. ma'ruza rejasi miqdoriy qonunlar davri bertseliusning elektrokimyoviy nazariyasi elektroliz qonunlarining kashf qilinishi. avogadroning molekulyar nazariyasi kannitsaronning atom reformasi karlsruedagi kongress * miqdoriy qonunlar davri. bu davr xix-asrning dastlabki 60 yilini o'z ichiga oladi. bu davrda kimyoning kator miqdoriy konunlari kashf kilindiki, ular bu fanga ratsional (hisob - kitobga asoslangan) xarakter berdi, yangi yo'nalishlarning paydo bulishiga olib keldi. 1.rixternipg ekvivalentlar qonuni (1792-1802) 2.prustning doimiy nisbatlar qonuni (1799-1806) 3.daltonning karrali nisbatlar qonuni (1802-1808) 4. gey-lyussakning gazlar birikishining hajmiy nisbatlar qonuni (...

This file contains 32 pages in PPT format (1.9 MB). To download "miqdoriy qonunlar davri", click the Telegram button on the left.

Tags: miqdoriy qonunlar davri PPT 32 pages Free download Telegram