kimyoning asosiy tushunchalari va materiya xakida tushuncha

PPT 29 pages 390.5 KB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 390.5 KB

File type PPT

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

slayd 1 kimyoning asosiy tushunchalari va materiya xakida tushuncha reja: 1.kimyo fani va uning axamiyati. 2.kimyoning xalq xujaligidagi roli . 3.kimyoning vujudga kelishi va rivojlanishi. kimyo moddalar va ular-ning bir turdan ikkinchi turga uzgarishi xaqidagi fandir. bu fan moddalar tarkibi va o'zgarishini, tuzilishini, qanday boshqa moddaga ayla-nishini tekshiradi. a v b g kimyoning vujudga kelishi va rivojlanishi kimyo qadimgi misrda dastlab rivojlangan. misrliklar rudalardan temir suyuqlantirib olingan rangdor shishalar xosil qilingan, teri oshlaganlar, o'simliklardan dori-darmonlar ajratib olganlar. shuningdek, xitoy va xindistonda kimyo korxanalari bundan ilgariroq mavjud edi. tarqoq xoldagi kimyoviy ma'lumotlar xali bir fanni tashkil qilmagan edi. tabiatga birmuncha keng va tugal filosofik qarash qadimgi gretsiyada vujudga keldi. shu v asrda materiyani tuzilishini izoxlab berishga xarakat qiluvchi yana bir filasofik oqim paydo buldi. qadimgi dunyoning eng yirik materialistlari levkipp va uning shogirdi demokrit bu oqim namoyondalari edi. demokrit ta'limotiga kura tabiatdagi barcha jismlar kuzga kurinmaydigan juda mayda va qattiq yaxlat, …

2 / 29

anishi mumkin degan xulosaga kelib chiqadi. xvii asrda bu fan aniq tajribalarga asoslanib xulosalar chiqaradigan buldi. kimyodagi bu yangi oqimga robert boyl (1627-1691)asos soldi. boylning ilmiy ishlari, ayniqsa tekshirish metodi kimyoning rivojlanishiga ijobiy ta'sir kursatdi. ammo kimyo aristotel ta'limoti iskanjasidan batamom qutilishi uchun yana 100yil vaqt utdi. xvii asr oxiriga kelib nemis kimyogari shtal flogiston nazariyasini yaratdi. bu nazariyaga kura barcha yonuvchan moddalarda jumladan, metallarda xam, umumiy bir olov modda-flogiston buladi. yonuvchi modda yondirilganda yoki metallar quruq qizdirilganda flogiston uchib ketadi va tuproqsimon modda, kuyundi qoladi. demak yonish protsessi moddaning flogiston va tuproqsimon moddaga parchalanishdan iborat: rux + flogiston = rux + kuyundi. rux + kuyundi = flagiston + rux. adabiyotlar 1. milliy istiklol goyasi: asosiy tushuncha va tamoyillar.-t.:uzbekiston, 2000, 30 b. 2. ahmerov q.a., jalilov a., sayfutdinov r.s., umumiy va anorganik kimyo. t.: ozbekiston, 2006 y. 3. axmerov q.a., jalilov.a., sayfutdinov r.s. umumiy va anorganik kimyo. t.: o`zbekiston, 2003 …

3 / 29

ing saqlanish qonuni. 3. tarkibning doimiylik qonuni. 4. karrali nisbatlar qonuni. 5. hajmiy nisbatlar qonuni. 6. ekvivalentlar qonuni. 7. avogadro qonuni. molekula bu berilgan moddaning kimyoviy xossalariga ega bo'lgan eng kichik zarrachadir. molekulaning kimyoviy xossa-lari uning tarkibi va kimyoviy tuzilishi bilan aniqlanadi. atom bu kimyoviy elementlarning oddiy va murakkab moddalar tarkibiga kiradigan eng kichik zarrachadir. elementning kimyoviy xossalari uning atomining tuzilishi bilan aniqlanadi. ta'rif: atom - bu musbat zaryadlangan atom yadrosi bilan manfiy zaryadlangan elektronlar-dan tashkil topgan elektroneytral zarrachadir. kimyoviy element - bu yadrosining musbat zaryadi bir xil bulgan atomlar-ning muayyan turidir. oddiy moddalar - bular bitta elementning atomlaridan hosil bulgan moddalardir. c, fe, na, k, n2, h2. murakkab moddalar - boshqacha aytganda kimyoviy birikmalar bular turli xil elementlarning atomlaridan hosil bulgan moddalardir. h2o, co2, na2o, nacl, h2so4, koh. kimyoning asosiy qonunlari. m.v. lomonosovning atom-molekulyar ta'limoti 1741 yilda rus olimi m. v. lomonosov o'zining atom-molekulyar nazariyasini yaratdi. m. v. lomonosov …

4 / 29

uning uchun moddalarning turi nihoyatda ko'p. m.v.lomonosov qizish, sovish va kimyoviy o'zgarishlar korpuskulalarning harakatidan kelib chiqadi, degan fikrni ilgari surdi hamda atom va molekula tushunchalarini, ular orasidagi farqni birinchi bo'lib oydinlashtirib berdi. massalar saqlanish qonuni atom-molekulyar ta'limot asosida m.v.lomonosov quyidagi xulosaga keldi: «tabiatda sodir bo'ladigan har qanday o'zgarishning mohiyati shundan iboratki, biror jismdan qancha miqdorda kamaysa, ikkinchi jismga shuncha miqdorda qo'shiladi. demak, materiya bir joyda qancha kamaysa, ikkinchi joyda shuncha ko'payadi». keyinchalik, olimlar tomonidan tajribalar asosida bu xulosani tasdiqladilar. bu qonun - massalar saqlanish qonuni hozirgi kunda shunday ta'riflanadi: «reaktsiyaga kirishuvchi moddalar massasi hosil bo'lgan yangi moddalar massasiga teng bo'ladi». bundan «bordan yo'q bo'lmaydi, yo'qdan bor bo'lmaydi» degan xulosa kelib chiqadi. tarkibning doimiylik qonuni bu qonunni xix asrning boshlarida frantsuz olimi i.prust kashf etdi: «har qanday kimyoviy toza birikmaning sifat va miqdoriy tarkibi, bu birikma qaysi yo'l bilan hosil qilinishidan qat'i nazar, hamma vaqt bir xil bo'ladi». masalan, suv qanday …

5 / 29

r-biriga va hosil bo'luvchi gazlar hajmiga nisbati o'zgarmas sharoitda kichik va butun sonlar bilan ifodalanadi». masalan: 2h2 + o2  2h2o bir hajm kislorod bilan ikki hajm vodorod birikadi va ikki hajm suv bo'g'i hosil bo'ladi. demak, kislorod bilan vodorod hajmlari nisbati 1:2, vodorod hajmining suv bug'i hajmiga nisbati 2:2, kislorod hajmining suv bug'i hajmiga nisbati 1:2 dir, ya'ni ular hajmlarining nisbati kichik butun sonlar bilan ifodalanadi. ekvivalentlar qonuni ekvivalentlar qonuni xviii asrning oxirida kashf etildi. ingliz olimi j. dalton elementlar muayyan miqdorlar-dagina o'zaro birika oladi, degan fikrni aytdi va bu miqdorlarni «birikuvchi miqdorlar» deb atadi. ammo keyinroq bu termin o'rniga «ekvivalent» termini qabul qilindi. ekvivalent teng qiymatli demakdir. masalan, kimyoviy jihatdan 1,008 massa q. vodorod, 35,5 massa q. xlor va 23 massa q. natriy o'zaro teng qiymatlidir. elementning vodorod massasining bir biriligi yoki kislorod massasining 8 birligi, yoxud birikmalarda shuncha miqdor vodorod yoki kislorodning o'rnini oladigan miqdori shu elementning …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kimyoning asosiy tushunchalari va materiya xakida tushuncha"

slayd 1 kimyoning asosiy tushunchalari va materiya xakida tushuncha reja: 1.kimyo fani va uning axamiyati. 2.kimyoning xalq xujaligidagi roli . 3.kimyoning vujudga kelishi va rivojlanishi. kimyo moddalar va ular-ning bir turdan ikkinchi turga uzgarishi xaqidagi fandir. bu fan moddalar tarkibi va o'zgarishini, tuzilishini, qanday boshqa moddaga ayla-nishini tekshiradi. a v b g kimyoning vujudga kelishi va rivojlanishi kimyo qadimgi misrda dastlab rivojlangan. misrliklar rudalardan temir suyuqlantirib olingan rangdor shishalar xosil qilingan, teri oshlaganlar, o'simliklardan dori-darmonlar ajratib olganlar. shuningdek, xitoy va xindistonda kimyo korxanalari bundan ilgariroq mavjud edi. tarqoq xoldagi kimyoviy ma'lumotlar xali bir fanni tashkil qilmagan edi. tabiatga birmuncha keng va tugal f...

This file contains 29 pages in PPT format (390.5 KB). To download "kimyoning asosiy tushunchalari va materiya xakida tushuncha", click the Telegram button on the left.

Tags: kimyoning asosiy tushunchalari … PPT 29 pages Free download Telegram