organik kimyoning asosiy tushunchalari

DOC 216,0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1411655424_59401.doc organik kimyoning asosiy tushunchalari reja: 1. empirik davr 2. analitik davr 3. tuzilish nazariyasi davri 4. organik kimyo rivojlanishining hozirgi zamon molekular-anomistik yoki ilmiy takomillashuv davri. 5. 3. funksional guruhlar izomeriyasi 6. karbosiklik birikmalar 7. geterosiklik birikmalar 8. ratsional nomenklaturaga 9. metan. 10. vyurs reaksiyasi 11. sikloalkanlar organik kimyoda qo’llaniluvchi formulalar. a.m. butlerovning kimyoviy tuzilish nazariyasi. izomeriya. molekulasi tarkibida uglerod atomi bo’ladigan birikmalarga organik birikmalar deyiladi. organik birikmalar tarkibida ugleroddan tashqari ko’pincha vodorod, kislorod, azot, ba’zan oltingugurt, fosfor, galogenlar va ayrim metallar (alohida-alohida yoki turli xil kombinatsiyalarda) bo’ladi. organik kimyo – kimyoning katta va mustaqil bo’limi bo’lib, uning mavzu bahsi uglerod birikmalarining kimyosidir: bu fan ularning tuzilishi, xossalari, olinish usullari, amalda foydalanish imkoniyatlarini o’rganadi. anorganik va organik kimyo orasiga amalda keskin chegara qo’yib bo’lmaydi. organik kimyo taraqqiyotining asosiy bosqichlarini to’rtta davrga ajratish mumkin: 1. empirik davr – insonning organik moddalar bilan ilk bor tanishuvi, ularni ajratib olish va qayta …

shirasining bijg’ishini bilishardi. galliya va germaniyada sovun pishirishni, pivo tayyorlashni, slavyan xalqlari asalni bijg’itib ichimlik tayyorlashni, hindiston, gretsiya va misrda organik moddalardan foydalanib matolarni bo’yashni bilishgan. qadimgi olimlar moddalarni tashqi ko’rinishiga qarab guruhlarga ajratishgan. masalan, suvda eriydigan moddalar tuzlar deb hisoblangan. hatto kahrabo, oksalat va vino kislotalar ham tuzlar sinfiga kiritilgani ma’lum. quyuq suyuqliklarining barchasi moylar deb hisoblangan. shunga ko’ra, bu guruh haqiqiy moylardan tashqari, havoda nam tortib suyuqlanadigan – o’yuvchi kaliy, kuporos moyi (konsentrlangan sulfat kislota) ni ham o’z ichiga olgan. barcha uchuvchan moddalar spirtlar deb qabul qilingan. xlorid va nitrat kislotalar, qalay xlorid va ammiak uchuvchan bo’lganligidan ular ham vino spirti qatori spirtlar deb hisoblangan. ammiakning suvdagi eritmasi hozir ham “novshadil spirt” deb atalishi ana shundan. organik kimyo odam hayotida va amaliy faoliyatida katta rol o’ynaydi. shu yerda organik moddalar ishlab chiqaradigan yoki organik xom-ashyoni qayta ishlaydigan sanoatning eng muhim tarmoqlarini ta’kidlab o’tamiz: kauchuk, smolalar, rezina, plastmassalar, tolalar …

birikkan va ularni birikish tartibini kimyoviy usullar yordamida isbotlash mumkin, degan xulosalarga asoslanadi. butlerovning organik birikmalarning kimyoviy tuzilish nazariyasi quyidagicha ta’riflanadi: “murakkab zarrachaning kimyoviy tabiati uning tarkibini tashkil etuvchi moddiy zarrachalarning tabiatiga, ularning miqdori va kimyoviy tuzilishi bilan belgilanadi”. ushbu nazariyadan kelib chiqadigan xulosalar quyidagilardan iborat: 1. organik moddalar molekulasidagi hamma atomlar bir-biri bilan ma’lum izchillikda bog’langan, bundan ularning bir-biri bilan birikishi uchun kimyoviy moyillikning muayyan qismi sarflanadi. molekulada atomlarning birikish tartibini va ular bog’larining tabiatini a.m. butlerov kimyoviy tuzilish deb atadi. 2. moddalarni kimyoviy xossalari ular molekulasining tarkibiga va kimyoviy tuzilishiga bog’liq. kimyoviy tuzilishning bu qoidasi izomeriya hodisasini tushuntirib beradi. 3. reaksiyalarda molekulaning hamma qismi emas, balki ma’lum qismi o’rganganligi tufayli, moddaning kimyoviy o’zgarishini o’rganish yo’li bilan uning kimyoviy tuzilishin aniqlash mumkin. 4. mazkur moddaning xossasini o’rganib, molekulasining tuzilishini aniqlash, uning tuzilishini va xossasini ham aks ettiradigan ma’lum bir formula bilan ifodalash mumkin. 5. molekula tarkibiga kirgan funksional guruhning …

bittadan valentliklarini sarflagach, yana uchtadan bo’sh valentlik birliklari qoladi va ular ana shu bo’sh valentliklari hisobiga 6 ta vodorod atomini ushlab turadi: h h | | h — c — c — h | | h h propan c3h8 va butan c4h10 molekulalarida atomlar quyidagi tartibda birikkan: h h h h h h h | | | | | | | h — c — c — c — h h — c — c — c — c — h | | | | | | | h h h h h h h uglerod birikmalarining turli-tumanligiga sabab uglerod atomlarining bir-biri bilan birikib, zanjir hosil qila olish xususiyatiga egaligidir. ko’rib o’tilgan birikmalarda elementlarning valentligi o’zgarmagan. uglerod bu birikmalarning hammasida to’rt valentliligicha qolgan. molekulalardagi atomlarning birikish tartibi ifodalangan kimyoviy formulalar struktura formulalar, boshqacha aytganda, tuzilish formulalari deyiladi. shuni nazarda tutish kerakki, tuzish formulalari atomlarning birikish tartibinigina aks ettiradi, lekin ularning …

iati uning tarkibiga, kimyoviy, elektron va fazoviy tuzilishiga bog’liq”. a.m. butlerovning kimyoviy tuzilish nazariyasi organik kimyo nazariyasi asosining eng muhim qismi hisoblanadi. ahamiyat jihatdan uni d.i. mendeleyevning elementlar davriy sistemasi bilan bir qatorga qo’yish mumkin. davriy sistema singari bu nazariya ham juda ko’p amaliy materialni tartibga solishga, yangi moddalar mavjudligini oldindan aytishga, shuningdek, ularning olinish yo’llarini ko’rsatishga imkon berdi. bu esa organik sintezning misli ko’rilmagan darajada muvaffaqiyatini ta’minladi. hozirgi vaqtda ham kimyoviy tuzilish nazariyasi organik kimyoga doir barcha tadqiqotlarda yo’l ko’rsatuvchi asos bo’lib xizmat qilmoqda. izomeriya. organik moddalarning xossalari faqat ularning tarkibigagina emas, balki molekulada atomlarning o’zaro birikish tarkibiga ham bog’liq. masalan, etil spirt (vino spirti) bilan dimetil efirning tarkibi bitta empirik formula c2h6o bilan ifodalanadi, lekin ularning xossalari turlicha: etil spirtning qaynash temperaturasi 78,3°c bo’lgan suyuqlik, dimetil efir esa 23,6°c da suyuqlikka aylanadigan gaz. tarkibi va molekular massasi bir xil, lekin molekulalarining tuzilishi har xil, shu sababli xossalari ham …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "organik kimyoning asosiy tushunchalari"

1411655424_59401.doc organik kimyoning asosiy tushunchalari reja: 1. empirik davr 2. analitik davr 3. tuzilish nazariyasi davri 4. organik kimyo rivojlanishining hozirgi zamon molekular-anomistik yoki ilmiy takomillashuv davri. 5. 3. funksional guruhlar izomeriyasi 6. karbosiklik birikmalar 7. geterosiklik birikmalar 8. ratsional nomenklaturaga 9. metan. 10. vyurs reaksiyasi 11. sikloalkanlar organik kimyoda qo’llaniluvchi formulalar. a.m. butlerovning kimyoviy tuzilish nazariyasi. izomeriya. molekulasi tarkibida uglerod atomi bo’ladigan birikmalarga organik birikmalar deyiladi. organik birikmalar tarkibida ugleroddan tashqari ko’pincha vodorod, kislorod, azot, ba’zan oltingugurt, fosfor, galogenlar va ayrim metallar (alohida-alohida yoki turli xil kombinatsiyalarda) bo’ladi. organik kimyo...

DOC format, 216,0 KB. To download "organik kimyoning asosiy tushunchalari", click the Telegram button on the left.

Tags: organik kimyoning asosiy tushun… DOC Free download Telegram