kimyoning asosiy qonunlari

PPT 19 стр. 2,0 МБ Бесплатная загрузка

19 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,0 МБ

Тип файла PPT

Страницы 19

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 19

kimyoning asosiy qonunlari kimyoning asosiy qonunlari kimyoviy reaksiya vaqtida sodir bo’ladigan o’zgarishlarni miqdoriy jihatdan tekshirish natijasida kashf etilgan bo’lib, ular kimyo fanining asosiy negizini tashkil etadi. moddalar massasining saqlanish qonuni . bu kimyoning eng birinchi qonuni. bu qonun dastlab 1784 yilda m.v.lomonosov tomonidan va keyinchalik 1789 yilda a.lavuaze tomonidan ta’riflangan: "kimyoviy reaksiyaga kirishuvchi moddalar massasining yig’indisi reaksiya mahsulotlari massalarining yig’indisiga tengdir" misol: caco3 + 2hcl = cacl2 + co2 + h2 o 100 73 111 44 18 173 173 caco3 = cao + co2 100 56 44 radioaktiv parchalanish, atom va vodorod bombalarining portlashi kabi katta miqdorda energiya ajralib chiqishi bilan boradigan jarayonlar massalar saqlanish qonuniga emas, balki materiyaning saqlanish qonuniga bo’ysunadi. agar jarayon davomida e energiya ajralib chiqsa, bu jarayon davomida massaning o’zgarishi eynshteyn tenglamasi bilan ifodalanadi: e=m*c2 c - vakuumdagi yorug’lik tezligi. m-reaksiyalarda massa o’zgarishi nihoyatda kichik bo’ladi va uni tarozi yordami bilan payqash qiyin. masalan: h2 + …

2 / 19

bir xil bo’lishini o’zining juda ko’p tajribalarida isbotlab berdi va 1809 yilda tarkibning doimiylik qonunini quyidagicha ta’rifladi: "har qanday kimyoviy toza birikma, olinish usulidan qat’iy nazar, o’zgarmas sifat va miqdoriy tarkibga ega . masalan, toza suvni bir necha xil usul bilan olish mumkin: 1) vodorod va kisloroddan sintez qilib: 2h2 + o2 = 2h2o 2) neytrallanish reaksiyasi asosida: naoh + hcl = h2o + nacl 3) metanni yondirib: ch4 + 2o2 = co2 + 2h2o 4) kristallogidratni parchalash: cuso4 * 5h2o =5 h2o + cuso4 5) gidroksidlarni qizdirish: cu(oh)2 = cuo + h2o 6) kislotalarni parchalash: h2sio3 = h2o + sio2 7) oksidlar bilan kislotalar reaksiyasi natijasida: zno + h2so4 = znso4 + h2o hosil bo’lgan suvlarning tarkibida 11,11% vodorod va 88,89% kislorod bo’lib, suv 0 o c da muzlaydi, 100 o c da qaynaydi, 4,5o c da zichligi 1 g/sm3 ga teng, o’zgarmas elektr o’tkazuvchanlikka va qovushqoqlikka ega. bu …

3 / 19

aruvchan tarkibli moddalar xossalarini tekshirgan n.s.kurnakov taklifiga ko’ra o’zgaruvchan tarkibli birikmalar bertolidlar deb, o’zgarmas , ya’ni molekulyar tarkibli birikmalar daltonidlar deb ataladigan bo’ldi. 3.karrali nisbatlar qonuni. 1804 yilda ingliz olimi d.dalton modda tuzilishi to’g’risidagi atomistik tasavvurlarga asoslanib, karrali nisbatlar qonunini ta’rifladi: "agar ikki element bir-biri bilan bir necha birikma hosil qilsa, elementlardan birining shu birikmalardagi ikkinchi elementning bir xil massa miqdoriga to’g’ri keladigan massa miqdorlari o’zaro kichik va butun sonlar kabi nisbatda bo’ladi ." karrali nisbatlar qonuni juda ko’p misollar bilan isbotlandi. masalan: 1) azot bilan kislorod bir- biri bilan bir necha quyidagi birikmalarni hosil qiladi. formula m(n) m(o) 1qism nga m(n)/m(o) to’g’ri o n2o 28 16 0,57 1 no 14 16 1,14 2 n2o3 28 48 1,71 3 no2 14 32 2,28 4 n2o5 28 80 2,85 5 2) uglerod bilan vodorod birikmalarini olsak, formula m(c) m(h) 1 oism cga h m(c)/m(h) ch4 12 4 3 1 c2h4 24 …

4 / 19

ga kirishadigan modda miqdoriga aytiladi. murakkab moddalarning ekvivalent massalari quyidagi formulalar bilan hisoblanadi: e mgo= 40/2= 20. ehcl=36,5/1= 36,5 e(alcl3)= 133,5/3=44,5 agar aniq biror reaksiya berilgan bo’lsa, moddaning ekvivalentini topish uchun uning molyar massasini reaksiyaga kirishgan vodorod va gidroksil ionlari soniga bo’linadi. masalan: h3po4 + naoh = nah2po4 + h 2o e (nah2po4) = 98/1 = 98g h3po4 + 2naoh = na2hpo4 + 2h2o e (na2hpo4) = 98/2 = 49g 5.hajmiy nisbatlar qonuni. fransuz olimi gey-lyussak gaz moddalarning ta’sirlashuvini tekshirib, o’zining hajmiy nisbatlar qonunini kashf etdi. bu qonun quyidagicha ta’riflanadi: " o’zgarmas haroratda va bosimda reaksiyaga kirishgan gazlar hajmlarining o’zaro nisbati hamda reaksiya natijasida hosil bo’lgan gazlar hajmlariga nisbati butun kichik sonlar kabi bo’ladi". masalan: h2o + cl2 = 2hcl 1v 1v 2v 1:1:2 n2 + 3h2 = 2nh3 1v 3v 2v 1:3:2 6. avogadro qonuni. hajmiy nisbatlar qonunini tushuntirish uchun italiya olimi avogadro 1811 yilda quyidagi gipotezani oldinga surdi:"bir …

5 / 19

ning mutloqharoratiga to’g’ri proportsional. v = const p/t = const. bu uchchala qonunni birlashtirilsa, gazlarning holat tenglamasi kelib chiqadi: p1*v1/t1= p2*v2/t2 p 1 , v 1 , t1 - ma’lum miqdor gazning bosimi, hajmi, harorati. p 2, v2, t2 – shu gazning boshqa sharoutdagi bosimi,hajmi va harorati. agar shu gazning normal sharoitdagi bosimi, hajmi, harorati hisobga olinsa po*vo/to=r r- nisbat ma’lum miqdor gaz uchun o’zgarmas qiymatdir. agar bu nisbat 1 mol modda uchun olinsa, uni gaz doimiysi deyiladi. po= 101,325 kpa, to=273 t, vo=22,4 l bo’lsa bu qiymat 8,31 j/molga teng. 1961 y.da atomning massa birligi qabul qilingan.(m.a.b.). ba’zan bu tushuncha atomning uglerod birligi deyiladi(a.u.b.) atomning uglerod birligida ifodalangan massasi atom massa deyiladi.bunda barcha hisoblashlar uglerodning 126c izotopiga nisbatan olib boriladi.shunday o’lchovga ko’ra kislorodning nisbiy atom massasi 15,9994 ga vodorodning nisbiy atom massasi 1,0079 a.u.b. ga teng. 12 g uglerodning 126c izotopida qancha molekulalar,atomlar,ionlar,elektronlar va bosqa struktura birliklari bo’lgan modda …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 19 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "kimyoning asosiy qonunlari"

kimyoning asosiy qonunlari kimyoning asosiy qonunlari kimyoviy reaksiya vaqtida sodir bo’ladigan o’zgarishlarni miqdoriy jihatdan tekshirish natijasida kashf etilgan bo’lib, ular kimyo fanining asosiy negizini tashkil etadi. moddalar massasining saqlanish qonuni . bu kimyoning eng birinchi qonuni. bu qonun dastlab 1784 yilda m.v.lomonosov tomonidan va keyinchalik 1789 yilda a.lavuaze tomonidan ta’riflangan: "kimyoviy reaksiyaga kirishuvchi moddalar massasining yig’indisi reaksiya mahsulotlari massalarining yig’indisiga tengdir" misol: caco3 + 2hcl = cacl2 + co2 + h2 o 100 73 111 44 18 173 173 caco3 = cao + co2 100 56 44 radioaktiv parchalanish, atom va vodorod bombalarining portlashi kabi katta miqdorda energiya ajralib chiqishi bilan boradigan jarayonlar massalar saqlanish qonuniga emas, ...

Этот файл содержит 19 стр. в формате PPT (2,0 МБ). Чтобы скачать "kimyoning asosiy qonunlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: kimyoning asosiy qonunlari PPT 19 стр. Бесплатная загрузка Telegram