«tabiatshunoslik asoslari» fanidan zamonaviy pedtexnologiyalar asosida tayyorlangan o’quv metodik majmua

DOC 76 pages 2.0 MB Free download

76 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.0 MB

File type DOC

Pages 76

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 76

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti «tabiatshunoslik asoslari» fanidan o’quv-uslubiy majmua o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti «tabiatshunoslik asoslari» fanidan o’quv-uslubiy majmua abduraimov a.s a.s.abduraimov «tabiatshunoslik asoslari» fanidan zamonaviy pedtexnologiyalar asosida tayyorlangan o’quv metodik majmua. ushbu o’quv-uslubiy majmua to’plami amaldagi dasturlar asosida tayyorlanib, b.t va s.t.i. va maktabgacha ta’lim yo’nalishlarida ta’lim olayotgan talabalarga mo’ljallangan. unda zamonaviy pedtexnologiya tizimiga suyangan holda o’qituvchi va identiv o’quv maqsadlari, mavzu bo’yicha ko’rib chiqilishi zarur muammolar, nazorat savollari, talabalar mustaqil bajarishi zarur bo’lgan topshiriqlar keltirilgan. ma’ruzalar to’plamida tabiatshunoslik asoslarining barcha bosqichlari keng yoritilgan. har bir mavzu oxirida fanda yechimini kutayotgan ilmiy muammolar ro’yxati keltirilgan. ushbu o’quv metodik majmua guldu o’quv metodik kengashining ___________________ nashriga tavsiya qilingan. taqrizchilar: biol fan.dok.prof. s. dadayev so’zboshi tabiatshunoslik fani tarixi umuman madaniyat tarixi bilan chambarchas bog’langan. masalan, qadimgi misrda eramizdan 1500 yil ilgari yozilib …

2 / 76

bo’lib sistemaga solgan. boshqa hamma fanlar singari tabiatshunoslik ham o’z tarixiga ega. hozirgi zamonda bu fan anatomiya, fiziologiya, morfologiya, gistologiya, embriologiya, genetika, paleontologiya, zoogeografiya va shunga o’xshash boshqa fanlarga bo’lingan. ma’ruzalar to’plamida tabiatshunoslik asoslarining barcha bosqichlari keng yoritilgan. ushbu o’quv-uslubiy majmuada har-bir mavzu oxirida fanda yechimini kutayotgan ilmiy muammolar ro’yxati keltirilgan. mavzu: tabiatshunoslik fanining predmeti, vazifalari, m.o. olimlarining tabiatshunoslik fanini rivojlanishiga qo’shgan xizmatlari. asosiy savollar: 1. tabiatshunoslik fanining predmeti, vazifalari. 2. markaziy osiyolik olimlarning tabiatshunoslik fanini rivojlanishiga qo’shgan xizmatlari. tayanch tushuncha va iboralar: tabiatshunoslik fanining tarixi, aristotel tuzgan sistema, o’rta osiyolik olimlarning tabiatni o’rganishga bag’ishlangan asarlari. dars maqsadi: tabiatshunoslik fanining rivojlanish tarixi va bu rivojlanishda buyuk olimlarning xizmatlari haqida tushunchalar hosil qilish. identiv o’quv maqsadlari: 1. tabiatshunoslik fanining qisqacha tarixini so’zlab bera oladi. 2. tabiatshunoslik fanining boshqa fanlar bilan bog’lanishini tushuntira biladi. 3. tabiatshunoslik fanining o’rganish tarixiga hissa qo’shgan olimlar to’g’risida so’zlay oladi. 1- asosiy savol bayoni: boshqa hamma fanlar …

3 / 76

da pillachilik bilan ham shug’ullanganlar va ipak qurti urug’idan ipak qurti, undan g’umbak, g’umbakdan kapalak chiqishi ularga ma’lum bo’lgan. bu ma’lumotlarning hammasi tarqoq holda bo’lganligi tufayli ularni ham zoologiya deb aytib bo’lmasdi. hayvonlar to’g’risida mavjud bo’lgan hamma ma’lumotlarni eramizdan 322-384 yil ilgari yashagan grek olimi aristotel birinchi bo’lib sistemaga solgan. aristotel hayvonlarni quyidagi gruppalarga ajratgan: a. qonlilar. i gruppa. usti yung bilan qoplangan, tirik tug’uvchi, to’rt oyoqlilar (sut emizuvchilar). ii gruppa. usti pat bilan qoplangan, tuxum qo’yuvchi, ikki oyoqlilar. iii gruppa. tuxum qo’yuvchi to’rt oyoqlilar (reptiliyalar). iv gruppa. suvda yashab, o’pka bilan nafas oluvchi, tirik tug’uvchi, suzgich qanotlilar (kitsimonlar). v gruppa. usti tangachalar bilan qoplangan, jabra bilan nafas oluvchi oyoqsizlar (baliqlar). b. qonsizlar. i gruppa. bosh oyoqli mollyuskalar. ii gruppa. yumshoq qalqonlilar (qisqichbaqasimon). iii gruppa. qattiq qalqonlilar (mollyuskalar). iv gruppa. bo’g’imlilar (hasharotlar, o’rgimchaksimonlar, chuvalchanglar). aristotel o’zining 63 yillik umrining 43 yilini fanga bag’ishlagan 300 asar yaratdi, shulardan 19 tasi hayvonlar …

4 / 76

cha ma’lumotlarni tartib va sistemaga solishni talab qildi. shu maqsad bilan xviii asrning ikkinchi yarmida shved tabiatshunosi karl linney hayvon va o’simliklarga oid materiallarni tartibga solib 1735 yilda «sistema priroda» degan asarini nashr qildi. bu asar tobora takomillashtirildi va 13- nashrda 1326 sahifaga yetdi. linney bu asarda hayvonlarni 6 sinfga bo’ldi: 1) sut emizuvchilar, 2) qushlar, 3) amfibiyalar va reptiliyalar 4) baliqlar; 5) hasharotlar, 6) chuvalchanglar. k.linney sistemasi 5 kategoriyaga bo’linadi: tur, avlod, oila, turkum, sinf. k.linney hayvonlarni va o’simliklarni qo’shaloq nom bilan ya’ni tur va avlodining nomi bilan atashini (binnar nomenklatura) joriy qildi. k. linney hayvon va o’simliklarning tabiiy sistemasini tuzishga asos solgan kishidir. uning sistematika sohasidagi ishi hozirga qadar o’z qimmatini yo’qotgani yo’q. k.linney tuzgan sistematika tabiiy sistematika edi. linneyga qadar bo’lgan sistematikada ko’rshapalaklar qushlar qatoriga, kitlar baliqlar qatoriga kirgizilgan bo’lsa, linney sistematikasida ularning sut emizuvchilar sinfiga kiritilishi, hatto maymunlar bilan birga odamlarning primatlar turkumiga kiritilishi bu sistematikaning …

5 / 76

5. hasharotlar, 6.o’rgamchiksimonlar, 7.qisqichbaqasimonlar, 8.halqali chuvalchanglar, 9.mo’ylov oyoqlilar, 10.mollyuskalar, 11.baliqlar, 12. amfibiyalar, 13. qushlar, 14. sut emizuvchilar. j.b.lamark evolyutsiya nazariyasini ilgari surish bilan chegaralanmaydi. 510 tur hayvonlarning 14 sinfga ajratdi va ularni tuzilishiga qarab yuqoridagi 6 bosqichga joylashtirilgan. bu lamark gardisiyasi deb ataladi. 1812 yilda fransuz olimi j.kyuvle hayvonlarni solishtirma anatomiya jihatdan o’rganib, quyidagi 4 ta «tipga» kategoriyani kiritgan olimdir. 1836-1838 yillarda zoolog t.shvan va botanik m.shleydenlar hujayra nazariyasini yaratdilar. 1841 yilda karl zibold sodda hayvonlar tipini mustaqil tip sifatida ajratdi. hozirgi sistematikada hayvonlar quyidagi tiplarga ajratildi: 1. sodda hayvonlar. 2. bulutlar. 3. kovak ichlilar. 4. yassi chuvalchanglar. 5. yumaloq chuvalchanglar. 6. nematodalar. 7. halqali chuvalchanglar. 8. moll- yuskalar. 9. bo’g’im oyoqlilar. 10. paypaslagichlar. 11. nina tanlilar. 12. qil jag’lilar. 14. xordalilar. nazorat savollari: 1. tabiatshunoslikning hozirgi zamon vazifalari nimalardan iborat. 2. tabiatshunoslikning rivojiga a.r.beruniyning qo’shgan xizmatlari. 3. tabiatshunoslikning rivojiga ibn sinoning qo’shgan hissalari. 4. tabiatshunoslikning rivojiga z.m.boburning qo’shgan xizmatlari. …

Want to read more?

Download all 76 pages for free via Telegram.

Download full file

About "«tabiatshunoslik asoslari» fanidan zamonaviy pedtexnologiyalar asosida tayyorlangan o’quv metodik majmua"

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti «tabiatshunoslik asoslari» fanidan o’quv-uslubiy majmua o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti «tabiatshunoslik asoslari» fanidan o’quv-uslubiy majmua abduraimov a.s a.s.abduraimov «tabiatshunoslik asoslari» fanidan zamonaviy pedtexnologiyalar asosida tayyorlangan o’quv metodik majmua. ushbu o’quv-uslubiy majmua to’plami amaldagi dasturlar asosida tayyorlanib, b.t va s.t.i. va maktabgacha ta’lim yo’nalishlarida ta’lim olayotgan talabalarga mo’ljallangan. unda zamonaviy pedtexnologiya tizimiga suyangan holda o’qituvchi va identiv o’quv maqsadlari, mavzu bo’yicha ko’rib chiqilishi zarur muammolar, nazora...

This file contains 76 pages in DOC format (2.0 MB). To download "«tabiatshunoslik asoslari» fanidan zamonaviy pedtexnologiyalar asosida tayyorlangan o’quv metodik majmua", click the Telegram button on the left.

Tags: «tabiatshunoslik asoslari» fani… DOC 76 pages Free download Telegram