qadimgi sharq falsafasi

DOC 17 pages 110.5 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 110.5 KB

File type DOC

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

2-mavzu: falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari sharq falsafasi. reja: 1. qadimgi sharqda asotiriy va falsafiy bilimlarining vujudga kelishii. 2. qadimgi sharqda hindiston, misr va bobil falsafiy maktablari. 3. markaziy osiyo falsafasi va uning jahon madaniyatidagi o‘rni. tayanch tushunchalari. vedalar, upanishadalar, jaynizm, buddizm, хinduizm, lokayata, konfutsiy, lao szi, konfutsiylik, daosizm, sufizm, mutakalim, mutazalit, farobiy, ibn sino, al-kindiy va h.k. 1-savol. qadimgi sharq falsafasi. biz sizlar bilan o‘tgan darsimizda falsafada dunyoqarash masalasi, uning asosiy shakllaridan bo‘lgan mifologik, diniy va falsafiy dunyoqarashlar, ularning falsafiy ta’limotlar rivojlanishidagi o‘rni va ahamiyati to‘g‘risida to‘xtalib o‘tgan edik. bugungi darsimizda esa falsafiy ta’limotlarning qadimgi sharq va g‘arb mamlakatlarida rivojlanish bosqichlariga alohida-alohida to‘xtalib, hozirgi zamon falsafasi undagi yo‘nalishlarning jamiyat hayotidagi o‘rnini tahlil qilamiz. albatta, falsafiy bilimlar tarixidagi xilma-xil qarashlar o‘z o‘rniga ega bo‘lib, o‘z navbatida iii xodimlarining falsafiy dunyoqarashini kengaytirishda muhim ahamiyat kasb etadi. endi ma’ruza rejasida belgilangan savollarning muhokamasiga o‘tamiz. qadimgi bobil av misr falsafasi. falsafa insoniyat tarixidagi eng …

2 / 17

tafakkurning oqilona asoslangan uslubiga. mantiqiy fikrlashga va bilish nazariyasiga tug‘ilgan ehtiyojlarning paydo bulganligi; 4.afsonaviy va diniy tasavvurlardagi xayoliy fikrlarga munosabat belgilash, odamlarning ilmiy bilishdagi, falsafiy tafakkur qilishdagi ongsizligiga barham berish zarurati. eramizdan avvalgi to‘rtinchi ming yillikning oxiri va uchinchi ming yillik boshlarida qadimgi misr va bobil hududida dastlabki diniy-falsafiy fikrlar, olam haqidagi fanlar, ya’ni astranomiya, kosmologiya, matematika, mifalogiyaga oid qarashlar rivoj topgan. bobilda shu davrlardayoq odamlarning dunyoda ro’yberib turadigan xilma-xil xodisa va jarayonlarga bo‘lgan munosabatlari vaqiziqishlarini garchi sodda, yuzaki, ibtidoiy shaklda bo‘lsa-da, o‘zida aks ettirgan falsafiy qarashlar namoyon bo‘la boshlagan. qadimgi bobil adabiyotining ko‘zga ko‘ringan mashhur asarlaridan biri "gil’gamesh haqidagi doston" bulib, unda tuproќ, suv, havo, issiќlik inson hayoti va tirikligining abadiy manbai ekanligi gil’gameshning obihayot qidirib, boshidan kechirgan sarguzashtlari va chekkan azob-uqubatlari, odamlarning tabiiy qonunlar asosida yashashi zarurligi, hayot va o‘lim sirlarini bilishga azaldan intilib kelganligi xikoya qilingan. gil’gamesh haqidagi bobil afsonasida qadimgi kishilarning baxt va farovonlikka, salomatlik va …

3 / 17

klar, rivoyatlar, afsonalar to‘qiydilar. bobilliklarning"etapa" haqidagi afsonalari ana shu zaminda paydo bo‘lgan. "etapa" haqidagi afsona ham yuqorida aytib o‘tilgan dostonlarda bo‘lgani kabi odamlarning quyosh bilan, oy va sayyoralar bilan qiziqqanligi, samoviy xodisalarning sir va sabablarini bilishga qiziqqanligini, bobil xalqining tabiiy xodisalar mohiyatini, yilning fasllarga bo‘linib, o‘zgarib turishini, yil davomida tabiatda bo‘ladigan o‘zgarishlar boisi nimadan iborat ekanligini tushinib olishga bo‘lgan intilishlarini, shuningdek, ularning din va aqloqqa doir falsafiy qarashlarini ilgari surgan asardir. qadimgi bobilliklarning "jafokash avliyo haqida doston" va"xujayinning qul bilan suhbati" degan asarlarida yaxshilik bilan yomonlik, xurlik bilan xo‘rlikning bir-biriga tubdan zid, qarama-qarshi va murosasizligi haqidagi falsafiy g‘oyalar ilgari suriladi. "jafokash avliyo haqida doston"da baxt va baxtsizlik, adolat va adolatsizlik tug‘risida, ularning sabablari, bartaraf etish yo‘llari xususidagi dastlabki falsafiy tasavvurlar va g‘oyalar ilgari surilgan. ishlab chiqarishning rivojlanishi o‘rtaga qo‘ygan talablar va inson amaliy faoliyati ehtiyojlari asosida bobilda tabiat xodisalari mazmunini tushunib olish va ulardan turmushda foydalanish zaruriyati tobora kuchayib borgan. …

4 / 17

rda tibbiyot, tarix va musiќa, tasviriy san’at, astralogiya ham sekin-asta rivojlana boshlagan. qadimgi sharq xalqlarining madaniyatlari singari bobil xalqi madaniyati, falsafasi, axloqi, urf-odatlari, dunyoqarashi ham asosan diniy g‘oyalar bilan sug‘orilgan edi. odamlarda diniy e’tiqod kuchli bo‘lgan. quyosh, oy, yulduzlar xudo hisoblangan, ibodatxonalarda ularga topinganlar. xalqlarning, davlatlarnig, xukmdorlar va odamlarning kelgusidagi taqdirini yulduz va sayoralar vaziyatlariga qarab oldindan aytib berish qadimgi mesopotamiya va bobilda astralogiya nomini olgan. bobilliklarning qadimgi madaniyati, diniy e’tiqodlari, falsafiyqarashlari, adabiy asarlari, afsona va rivoyatlari nasldan-naslga o‘tibsharqdagi ko‘pgina xalqdarning madaniy-ma’naviy taraqqiyotiga, ijtimoiy-falsafiy fikrlari rivojiga o‘zining ijobiy ta’sirini ko‘rsatgan. bobil madaniyati singari misr madaniyati ham jahon madaniyatining eng qadimgilaridan bo‘lib hisoblanadi. qadimgi misrda ilk madaniy yodgorliklar eramizdan 4 ming ilgari vujudga kelgan. qadimgi misr mifologiyasida hamma narsa suvdan paydo bo‘lgan va hamma narsada xavo bor, deyiladi. shuning uchun ham misrliklar suvni odamga oziq-ovqat beruvchi dastlabki ulug‘ ne’mat, deb bilganlar. suv ularga butun tabiatning asosi bo‘lib, ko‘ringan. misrliklar hayot suvdan …

5 / 17

lgan. "agar sen bilimdon odam bo‘lsang, aytganing-aytgan, deganing-degan bo‘ladi. yozish-o‘qishni chuqur egallab, ko‘nglingga maxkam jo qilib ol, ana shunda har bir aytgan gaping hammaga manzur bo‘ladi. qadimgi misrliklarning xalq og‘zaki ijodiyotida, ayniqsa, diniy- mifologik asarlarida tabiat xodisalari va tabiat kuchlari ilohiylashtiriladi. o‘simlik va daraxtlarga topinish misrda eng qadimgi davrlardayoq mavjud bo‘lgan. "hayot osmon daraxti" tug‘risidagi qadimgi afsonada o‘simliklar ramzi bo‘lgan daraxt insonning er yuzidagi hayoti uchun zarurdir, degan fikr ilgari surilgan. misrliklarning tabiatni, dunyoni uning o‘ziga asoslanib turib tushuntirish uchun qilgan urinishlari har holda sodda bo‘lsa-da, o‘z davri uchun katta ahamiyatga ega bo‘lgan. qadimgi misrda falsafiy fikrlar shakllanishi va rivojida tabiatshunoslik fanlarining paydo bo‘lishi ham sabab bo‘lgan. bundan bir necha ming yillar ilgari qadimgi misrliklar falakiyot sohasida ba’zi birbilimlarga ega bo‘lganlar. osmondagi yulduzlarni doim kuzatish natijasidasayyoralarni yulduzlardan ajrata olganlar va yuldzlar xaritasini ham tuzganlar. ular o‘zlarining falakiyotga oid bilimlari asosida alohida taqvim tuzgalar. taqvim-yili 12 oyga bo‘lingan, har bir oy …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi sharq falsafasi"

2-mavzu: falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari sharq falsafasi. reja: 1. qadimgi sharqda asotiriy va falsafiy bilimlarining vujudga kelishii. 2. qadimgi sharqda hindiston, misr va bobil falsafiy maktablari. 3. markaziy osiyo falsafasi va uning jahon madaniyatidagi o‘rni. tayanch tushunchalari. vedalar, upanishadalar, jaynizm, buddizm, хinduizm, lokayata, konfutsiy, lao szi, konfutsiylik, daosizm, sufizm, mutakalim, mutazalit, farobiy, ibn sino, al-kindiy va h.k. 1-savol. qadimgi sharq falsafasi. biz sizlar bilan o‘tgan darsimizda falsafada dunyoqarash masalasi, uning asosiy shakllaridan bo‘lgan mifologik, diniy va falsafiy dunyoqarashlar, ularning falsafiy ta’limotlar rivojlanishidagi o‘rni va ahamiyati to‘g‘risida to‘xtalib o‘tgan edik. bugungi darsimizda esa falsafiy ta’limotlarning ...

This file contains 17 pages in DOC format (110.5 KB). To download "qadimgi sharq falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi sharq falsafasi DOC 17 pages Free download Telegram