ҳақиқат ва мажоз

DOC 84,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1453565193_63767.doc ҳақиқат ва мажоз режа: 1. лафздаги ҳақиқат. 2. лафздаги мажоз. 3. ҳақиқат лафзнинг ўзида ёки иснодида бўлиши. 4. мажоз лафзнинг иснодида ёки ўзида бўлиши. 1. лафздаги ҳақиқат. аввалги сабоқлардан маълумки, барча лафзлар икки навга бўлинади: 1) турли гап ва турли шаклларда ишлатилганда маъноси сарфланмайдиган, яьни бир маънода ишлатиладиган; 2) турли маъноларда ишлатиладиган лафзлар. агар ишатилишда лафз маъноси ўзгармаса, турли гапларда турлича маъно касб этмаса, у ҳақиқат, яъни хақиқий лафз дейилади. ҳақиқат лафзнинг исноди ёки зотида бўлади. масалан: феъл ўзининг фоили билан, феъл ўзининг мафъули билан, мавсуф сифат, зарфлар ва бошқа ўзига мос келадиган, суянишга ҳақли бўлган гап бўлаги билан боғланиб келиши ҳақиқий иснод ҳисобланади. ҳақиқат лафзнинг зотида, яъни ўзида бўлиши мумкин. лафз ўзининг ҳақиқий маъноси ва вазифасида истеъмол қилиниши ҳақиқатдир. лафзнинг ҳақиқати иснодида бўлса, уни ҳақиқий ақлий дейилади. масалан جﺎﻀﻧﻹا пиширмоқ, етилтирмоқ лафзининг иснодини аллоҳга боғлаб ҳақиқий иснодни ушбу мисолда кўришимиз мумкин. ﺮﻤﺜﻟا ﷲا ﺞﻀﻧأ аллоҳ мевани пиширди, етилтирди. …

илтирди),- дейилса, аслида пиширувчи аллоҳ, бу маълум ва мўъмин киши бу гапни айтгани учун, аслида бу гап: ﻰﻓ ﺮﻤﺜﻟا ﷲا ﺞﻀﻧأ ﻊﯿﺑﺮﻟا ﺖﻗو аллоҳ баҳор вақтида мевани пиширди, - деган маънони касб этади. аллоҳ инзожнинг ҳақиқий муснадидир. аммо баҳор эса инзожга мустаҳиқ бўлмаган муснаддир, шунинг учун мажозий иснод бўлди. ҳудди феълдаги каби шибҳи феълларда ҳам мажоз келади. шибҳи феъл масдардан олинадиган исми фоил, исми мафъул, исми замон ва макон, исми олат, афъалу тафзил ва сифати мушаббаҳа кабилар киради. ﺮﻤﺜﻟا ﺞﻀﻨﻣ ﻊﯿﺑﺮﻟا баҳор мевани пиширувчи (етилтирувчи)дир. ﺞﻀﻨﻤﻟاмунзижнинг замири мустатири ﻮھ яширин олмоши ﻊﯿﺑﺮﻟاлафзига қайтади ва бундай муснад мажоз бўлди. маълум, яъни бажарувчиси аниқ, таъйинли бўлган феълга мажозий иснод. маълум феълни ўз бажарувчисини қўйиб, мафъули – тўлдирувчиси бўлган лафзга фоил, яъни эга қилиб суянтириб ҳосил қилинади. ﮫﺘﺸﯿﻋ ﺖﯿﺿر унииг ҳаёти -маишати рози бўлди. аслида ҳаётдан рози бўлувчи ҳаётнинг эгасидир ва фақат у ҳақиқий иснод бўла олади. шунинг учун ﮫﺘﺸﯿﻌﻣ ﺪﯾز ﻰﺿر зайд …

ндай суяниши ва бошқалари томонлари идрок этиляпти. шунинг учун ҳам, бундай иснодларни ҳақиқий ақлий дейилади. ҳақиқий ақлий лафзлар тўрт қисмга бўлинади: 1. عرﺰﻟا ﷲا ﺖﺒﻧأ :ﻦﻣﺆﻤﻟا لﻮﻘﻛ ﻂﻘﻓ دﺎﻘﺘﻋﻹاو ﻊﻗاﻮﻟا ﻖﺑﺎﻃ ﺎﻣ мўъмин банданинг гапи каби воқеълик ва эътиқодга мувофиқ келадиган ҳақиқий лафзлар. عرﺰﻟا ﷲا ﺖﺒﻧأ аллоҳ экинни ундирди (кўкартирди). ушбу гап мўъминнинг гапи бўлиб, эшитувчи ҳам гапирувчини мўъмин эканини билмоғи аҳамиятлидир. мўьмин барча нарсаларни аллоҳга нисбат беради, аллоҳдан деб билади. бу гап ҳақиқий воқеъликка ҳам, ақидага ҳам мос келадиган гап ва маъно бўлди. 2. ﷲا ﻰﻔﺷ :ﺐﻃﺎﺨﻤﻟا ﻦﻋ ﮫﻟﺎﺣ ﻰﻔﺨﯾ ىﺬﻟا ﺮﻓﺎﻜﻟا لﻮﻘﻛ ﻂﻘﻓ ﻊﻗاﻮﻟا ﻖﺑﺎﻃ ﺎﻣ ﺾﯾﺮﻤﻟاкофир кишининг гапи каби фақат воқеъликка тўғри келадиган ҳақиқий лафзлар. бунда эшитувчи унинг бу ҳолидан, яъни кофирлигидан бехабар бўлиши мумкин. ﺾﯾﺮﻤﻟا ﷲا ﻰﻔﺷ аллоҳ беморга шифо берди. кўринишидан бу гапни мўъмин айтаётгандек, деяётганига ўзи ҳам ишонадигандек, аммо унинг мўъминлиги ёки кофирлиги махфий ва кофирлигига эса далолат қилувчи қарина келмаган. 3 ﺮﺠﺸﻟا ﺚﯿﻐﻟا …

, мажози иснодий, исноди мажозий ёки ақлий мажоз дейилади. мажози ақлийнинг ҳақиқий ақлий билан алоқаси — улар орасида ўзаро алоқа-боғлиқлик мавжудлигидир. бу боғлиқлик ўзаро ўхшашлик ёки ўхшашликдан бошқа бўлиши мумкиндир. мажози ақлийнинг қаринаси. ﮫﺘﻘﯿﻘﺣ ﻰﻠﻋ دﺎﻨﺳﻹا نﻮﻜﯾ نأ ﻦﻋ فرﺎﺼﻟا ﺮﻣﻷا ﻰھ ﻰﻠﻘﻌﻟا زﺎﺠﻤﻟا ﺔﻨﯾﺮﻗ ақлий мажознинг қаринаси гап бўлаги ўзи ҳақиқий боғланиши керак бўлган бўлакдан бошқа бўлакка боғланишни буриб юборувчи ишдир. исноди ҳақиқийдан иснодни бошқа иснодга ўгирувчи амрдир. агар қарина бўлмаса, дарҳол лафзнинг ҳақиқий маьноси тушунилади. демак, қарина лафзнинг ҳақиқий маъносини тушунишдан қайтарувчи лафз - аломат, белги бўлиб мажознинг асосий шартларидан бири ҳисобланади. қарина икки нав: лафзий ва маънавий қариналарга бўлинади. ҳар икки қарина мажоз иснодда эканига далолат қилади. адабиётлар: 1. жалолиддин муҳаммад ибн абдурраҳмон қазвиний. талхисул-мифтаҳ. алмактабат ул-асрийя. байрут 2008 й. 2. али муҳаммад ҳасан. асрор ул-баён. қоҳира 2005 й. 3. шарифов з. балоғат фанидан маърузалар матни. – т.: мовароуннаҳр, 2002. – 111 б. 4. абдул-ҳаким ҳасан наънаъ. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ҳақиқат ва мажоз"

1453565193_63767.doc ҳақиқат ва мажоз режа: 1. лафздаги ҳақиқат. 2. лафздаги мажоз. 3. ҳақиқат лафзнинг ўзида ёки иснодида бўлиши. 4. мажоз лафзнинг иснодида ёки ўзида бўлиши. 1. лафздаги ҳақиқат. аввалги сабоқлардан маълумки, барча лафзлар икки навга бўлинади: 1) турли гап ва турли шаклларда ишлатилганда маъноси сарфланмайдиган, яьни бир маънода ишлатиладиган; 2) турли маъноларда ишлатиладиган лафзлар. агар ишатилишда лафз маъноси ўзгармаса, турли гапларда турлича маъно касб этмаса, у ҳақиқат, яъни хақиқий лафз дейилади. ҳақиқат лафзнинг исноди ёки зотида бўлади. масалан: феъл ўзининг фоили билан, феъл ўзининг мафъули билан, мавсуф сифат, зарфлар ва бошқа ўзига мос келадиган, суянишга ҳақли бўлган гап бўлаги билан боғланиб келиши ҳақиқий иснод ҳисобланади. ҳақиқат лафзнинг зотида, яъни ўз...

Формат DOC, 84,5 КБ. Чтобы скачать "ҳақиқат ва мажоз", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ҳақиқат ва мажоз DOC Бесплатная загрузка Telegram