etika kategoriyalari haqida ma'lumotlar

DOCX 13 pages 47.6 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 47.6 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

mavzu: 1. buyuk mutafakkirlar etika kategoriyalari haqida. 2. estetik tarbiyaning turlari va yo‘nalishlari. 3.oila nomusi va sha’nini saqlashda ota-ona va farzandlar mas’uliyati. 4. milliy ma’naviyatimizda nikoh va oilaga doir axloqiy qarashlar 1.buyuk mutafakkirlar etika kategoriyalari haqida. bizda «ilmi ravish», «ilmi axloq»,» axloq ilmi», «odobnoma» singari nom bilan atab kelingan. ovro`poda esa «etika» nomi bilan mashhur, biz ham yaqin-yaqingacha shu atamani qo`llar edik. uni birinchi bo`lib yunon faylasufi arastu muomalaga kiritgan, arastu fanlarni tasnif qilarkan, ularni uch guruhga bo`ladi: nazariy, amaliy va ijodiy. birinchi guruhga u falsafa, matematika va fizikani; ikkinchi guruhga - etika va siyosatni; uchinchi guruhga esa -san'at, hunurmandchilik va amaliy fanlarni kiritadi. shunday qilib, qadimgi yunonlar axloq haqidagi ta'limotni fan darajasiga ko`targanlar va «etika» (ta yethika) deb ataganlar. hozirgi kunda bu fanni ilmiy va zamonaviy talablar nuqtai nazaridan «axloqshunoslik» deb atashni maqsadga muvofiq deb o`ylaymiz axloqshunoslik axloqning kelib chiqishi va mohiyatini, kishining jamiyatdagi axloqiy munosabatlarini o`rganadi. «axloq» so`zi …

2 / 13

rakatlarning majmui. axloq esa - jamiyat, zamon, insoniyat tarixi uchun namuna bo`la oladigan ijobiy hatti-harakatlar yig`indisidir. albatta, har uchala axloqiy hodisa va ularning ziddi nisbiylikka ega. chunonchi, hozirgina misol keltirganimiz prokurorning axloqsizligi darajasi bilan o`z yakka hukmronligi yo`lida millionlab begunoh insonlarni o`limga mahkum etgan lenin, stalin, xitler, pol pot singari shaxslar orasida farq bor: agar prokurorning axloqsizligi bir millat yoki mamlakat uchun zarar qilsa, totalitar tuzum hukmdorlari xatti-harakatlari umumbashariy miqyosdagi fojialarga olib keladi. 2. axloqshunoslik qadimda fizika va metafizika bilan birgalikda falsafaning uzviy (uchinchi) qismi hisoblanar edi. keyinchalik (arastudan sung) alohida falsafiy yo`nalishdagi fan maqomini oldi. bu fikrni quyidagicha kengaytiribroq talqin etish mumkin. ma'lumki, falsafaning fanlar podshosi sifatidagi vazifasi barcha tabiiy va ijtimoiy ilmlar erishgan yutuqlardan umumiy xulosalar chiqarib, insoniyatni haqiqatga olib borishdir. shundan kelib chiqqan holda, falsafaning tadqiqot ob'yektini tafakkur deb belgilash maqsadga muvofiq. axloqshunoslik axloqiy tafakkur taraqqiyotini tadqiq etadi va amaliyotda insonni ezgulik orqali haqiqatga olib borishga xizmat …

3 / 13

ikur, sitseron, seneka, avgustin, forobiy, ibn sino, g`azzoliy, spinoza, kant, hegel, shopenhauer, foyerbax, kirkegaard, nittsshe, vl. solovyov, losskiy singari buyuk faylasuflar yaratgan axloq nazariyasiga doir ta'limotlar bilan birgalikda «patanjali», «qobusnoma», sa'diyning «guliston», jomiyning «baxoriston», navoiyning «mahbub ul-qulub», montenning «tajribanoma», laroshfukoning «hikmatlar», gulxaniyning «zarbulmasal» kabi amaliy axloqga bag`ishlangan asarlar ham o`z mustahkam o`rniga ega. axloqshunoslikning boshqa falsafiy fanlardan farqi ham, o`ziga xosligi ham undagi nazariya bilan amaliyotning omuxtaligidadir. axloqshunoslikning dinshunoslik bilan aloqasi shundaki, har ikkala fan ham bir xil muammo — axloqiy mezon muammosini hal etishga qaratilgan. chunki umumjahoniy dinlar vujudga kelguniga qadar mavjud bo`lgan ma'lum urf-odatlar va qadriyatlar muayyan diniy qonun-qoidalarga, muqaddas diniy kitoblarga katta ta'sir ko`rsatgan. ayni paytda, dinlar ham axloqqa ana shunday ta'sir o`tkazganlar. chunonchi, islom dinini oladigan bo`lsak qur'oni karim, hadisi sharif, ijmo' va muayyan fatvolardagi mezonlar hamda talablar musulmon sharqi millatlari axloqiy darajasining shakllanishida katta ahamiyat kasb etgan. shuningdek komil inson muammosi har ikkala fan uchun …

4 / 13

umiy qabul qilingan milliy urf-datlar, jamoatchilik fikri yordamida, alohida belgilangan kishilar tomonidan emas, balki muayyan ijtimoiy guruh, jamiyat tomonidan amalga oshiriladi. shuningdek huquqshinoslik kasbi uchun muhim bo`lgan amaliy axloq jihatlarini axloqshunoslikning huquqshunos odobi deb ataladigan maxsus sohasi tadqiq qiladi va tavsiya etadi. axloqshunoslikning ekologiya bilan aloqasi tobora mustahkamlanib bormoqda.endilikda global ekologik muammolar ko`proq odamlarning ijtimoiy-axloqiy nuqtai-nazarlariga bog`liq ekani ma'lum bo`lib qoldi. shunday qilib, hozirgi kundagi ekologik muammolarni hal etish axloqshunoslikka borib taqalmoqda. xx asrda ekologik axloqshunoslik degan maxsus soha ham yuzaga keldi. lekin, bu - axloqshunoslik ekologiyani to`liq o`z ichiga oladi, degan so`z emas. chunki bunda axloqiy baholash va boshqarish ob'ekta sifatida tabiatning o`zi emas, balki odamning tabiatga bo`lgan munosabati maydonga chiqadi. axloqshunoslik hamma davrlarda ham yuksak ahamiyat kasb etib kelgan fan. faqat zulm va zo`ravonlikka, adolatsizlik va huquqsizlikka asoslangan totalitar tuzumlardagina yolg`onga bo`ysundirilgan, soxtalashtirilgan hamda shu yo`l bilan uning ahamiyati pasaytirilgan. mamlakatimiz mustaqillikka erishishi sharofati bilan yana axloqshunoslik yangi …

5 / 13

zirgi sharoitda totalitar tuzum ta'qiqi yohud ta'qibiga uchragan milliy va umuminsoniy axloqiy qadriyatlar hamda qadimiy urf-odatlarimiz, an'analarimiz yangi zamon ma'naviy qadriyatlarini yaratishda asos bo`lib xizmat qilishi mumkin. yuqorida aytilganlardan chiqadigan xulosa bitta: kelajakda inson o`zini va o`z sayyorasini muqarrar halokatdan qutqaraman desa - xxi asrdan boshlab etosfera davriga utishi kerak; axloqiylik har birimiz uchun har qadamda bugungi texnikaviy muhit kabi zaruratga aylangandagina bunga erishish mumkin. bunda axloqshunoslik fanining o`rni nihoyatda beqiyos. shuningdek yana bir muhim muammo bu — biologik axloqshunoslik. mazkur hodisa so’nggi bir necha-o`n yillik ichida sof tabobat muammosidan to`laqondi axloqiy muammoga aylandi: endilikda, birovning muayyan a'zosini boshqa bemorga jarrohlik operatsiyasi yo`li bilan o`tkazish orqali kishi hayotini saqlab qolish axloqiy nuqtai nazardan qanday baholanadi, degan savol kun tartibida dolzarb bo`lib turibdi. bizning fanimiz oldida ana shunday global vazifalar turibdi. aynan shu vazifalarni bugungi kunda axloqshunoslikning ahamiyatini belgilab beruvchi barometrlar, deyishimiz mumkin. ilm dunyosidagi, har qanday ilmning tarixisiz nazariyasi bo`lmaydi, …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "etika kategoriyalari haqida ma'lumotlar"

mavzu: 1. buyuk mutafakkirlar etika kategoriyalari haqida. 2. estetik tarbiyaning turlari va yo‘nalishlari. 3.oila nomusi va sha’nini saqlashda ota-ona va farzandlar mas’uliyati. 4. milliy ma’naviyatimizda nikoh va oilaga doir axloqiy qarashlar 1.buyuk mutafakkirlar etika kategoriyalari haqida. bizda «ilmi ravish», «ilmi axloq»,» axloq ilmi», «odobnoma» singari nom bilan atab kelingan. ovro`poda esa «etika» nomi bilan mashhur, biz ham yaqin-yaqingacha shu atamani qo`llar edik. uni birinchi bo`lib yunon faylasufi arastu muomalaga kiritgan, arastu fanlarni tasnif qilarkan, ularni uch guruhga bo`ladi: nazariy, amaliy va ijodiy. birinchi guruhga u falsafa, matematika va fizikani; ikkinchi guruhga - etika va siyosatni; uchinchi guruhga esa -san'at, hunurmandchilik va amaliy fanlarni kiritadi. s...

This file contains 13 pages in DOCX format (47.6 KB). To download "etika kategoriyalari haqida ma'lumotlar", click the Telegram button on the left.

Tags: etika kategoriyalari haqida ma'… DOCX 13 pages Free download Telegram