sinapslarfiziologiyasi

PPTX 24 стр. 9,5 МБ Бесплатная загрузка

24 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 9,5 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 24

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 24

9- sinf. energiya almashinuvi bosqichlari. atf sintezi@nambiolog fiziologiya sinapslar fiziologiyasi. ma’ruza rejasi: 2 1 sinapslarning xususiyatlari va turlari. 2 nerv-mushak sinapslari. 3 impulslarni elektrik oʻtkazilishi. 4 5 mediatorlar. sinapslarda qoʻzgʻalishni oʻtkazilishi. 1. sinapslarning xususiyatlari va turlari. nerv impulslarni bir neyrondan boshqa neyronga, mushak va bez hujayralarga oʻtkazilishini ta’minlaydigan apparatni sinaps deyiladi. neyronlar sinapslar yordamida oʻzaro aloqada boʻladi. sinaps - (grek, sinapsis) tutashish, bogʻlanish va aloqa ma’nolariga ega. odatda nerv tolalarining uchi kengayib tugmacha hosil qiladi. aksonning uchini qoplab olgan joyi sinaps oldi (presinaptik) membrana deyiladi. 1. sinapslarning xususiyatlari va turlari. sinapslarda mayda va yirik donali va donasiz granula pufakchalar vezikulalar hamda mitoxondriyalar boʻladi. pufakchalarda qoʻzgʻalishning oʻtkazilishini ta’minlaydigan, vositachi kimyoviy moddalar mediatorlar sintez qilinadi va saqlanadi. mayda pufakchalarning diametri 40-50 nm ga, yiriklariniki 80-100 nm ga teng. presinaptik membrana impulsni oʻtkazilishi kerak boʻlgan nerv, mushak, bez hujayra membranasi sinapsketi (postsinaptik membrana) deb ataladi. sinapsoldi va sinapsketi membranalar orasida juda kichik eni …

2 / 24

va sinapsda past boʻlishiga bogʻliq. presinaptik membranadan oʻtkazilayotgan impulslar tezligi postsinaptik membrananikiga oʻxshamaydi. shu sababli sinapslarda ritmlarning oʻzgarishi, ya’ni transformatsiyasi sodir boʻladi. sinapslarning qoʻzgʻaluvchanligi va labilligi past. sinapslar gipoksiyaga, narkotiklar, zaharli va kimyoviy moddalar ta’siriga juda ham sezgir boʻladi. sinapslar tez toliqib qolish xususiyatiga ega. 1. sinapslarning xususiyatlari va turlari. sinapslar mns da axborotlarni qayta ishlanishida katta rol oʻynaydi. bir neyron tahminan 40 ming sinapsga ega. nerv tizimi neyronlarining miqdori 10 ekanligi hisobga olinsa, sinaptik bogʻlanishlar nihoyatda koʻp ekanligini tushunib olsa boʻladi. sinapslar guruhlari kimyoviy va elektr qoʻzgʻatuvchi va tormozlovchi neyronlar va neyroa’zo 1. sinapslarning xususiyatlari va turlari. umurtqali hayvonlar asosan kimyoviy va qisman elektr, ya’ni efaps sinapslarga ega. grekcha ephapsis - tegib turishni bildiradi. elektr sinapslarda presinaptik va postsinaptik membranalar oʻzaro qoʻshiladi yoki biri-biriga nihoyatda yaqin turadi. presinaptik va postsinaptik membranalar qoʻshilgan qismida ingichka (diametri 1 nm) kanalchalar boʻlib, ular orqali presinaptik membranadan postsinaptik neyronga bioelektr toki oʻtkaziladi. 1. …

3 / 24

l boʻlgan impulslarni umumlashtirish zarur boʻlib qolganida kimyoviy sinapslar ishlaydi. 1. sinapslarning xususiyatlari va turlari. neyronal sinaps aksonni aksonga (akso-aksonal) aksonni dendritga (akso-dendrit) aksonni nerv hujayraga (akso-somatik) dendritni dendritga (dendro-dendrit) 1. sinapslarning xususiyatlari va turlari. 1. sinapslarning xususiyatlari va turlari. nerv-mushak sinapslar motoneyron bilan mushak tolasi orasidagi bogʻlanishni, aksovaskulyar sinapslar akson va qon tomirini, neyro-sekrektor sinapslar esa gipotalamusdagi sekretor hujayralarning aksoni oʻrtasidagi aloqalarni ta’minlaydi. neyroa’zo sinapslar mionevral (mushak-nerv) akso-vaskulyar (akson-tomir) neyro-sekretor sinapslar 2. nerv-mushak sinapslari. nervning presinaptik uchidagi pufakchalar atsetilxolin boʻladi. aksondagi harakat potensiali impulslarni pufakchadagi atsetilxolinni sinaptik boʻshliqqa tiqilishiga olib keladi. bu hodisa mexanizmida ca2+ muhim rol oʻynaydi ular hujayralararo suyuqligi tarkibidan elektr ta’siriga sezgir kalsiy kanallari orqali nerv uchidagi tugmachaga oʻtadi. kalsiy kanali presinaptik membrananing harakat potensiali ta’siridan depolyarizatsiyalanishi tufayli faollashadi. nerv-mushak sinapslari presinaptik membranalar postinatik membranalar presinaptik va postsinaptik membranalar oraligʻidagi boʻshliq 2. nerv-mushak sinapslari. presinaptik membrananing depolyarizatsiyasi ca2+ kanallarining ochilishi va u orqali ca2+ ni tugmachalarga …

4 / 24

orning oʻzaro ta’siridan membrananing natriy va kaliy ionlariga boʻlgan oʻzgaruvchanligi oʻzgaradi. atsetilxolin (mediator) bilan xolinoretseptorning oʻzaro ta’siri postsinaptik membrana kutblarini oʻzgartiradi, ya’ni membranani depolyarizatsiyalaydi. bu esa postsinaptik potensial hosil boʻlganligini ifodalaydi. oʻz navbatida hosil boʻlgan bu postsinaptik potensial keskin oʻzgarishi bilan mushak tolasiga tarqaladi. sinaptik boʻshliqda mediatorlarni parchalovchi enzim tizimi bor. boʻshliqqa toʻqilgan atsetilxolin atsetilxolinestereza enzimi tomonidan tezda parchalab yuboriladi. odatda ajratilayotgan atsetilxolin miqdori nerv tolasi impulslarining soniga teng boʻladi. 3. impulslarni elektrik oʻtkazilishi. impulslarni elektr vositasida sinapsdan oʻtkazilishi elektrik (efaptik) uzatish deb ataladi. elektrik uzatish mexanizmi nerv tolasi orqali depolyarizatsiya toʻlqinini uzatilishi mexanizmiga oʻxshaydi. harakat potensiali nervni presinaptik uchiga borgach, aksonning efaps koʻprikchasi orqali postsinaptik membranada depolyarizatsiyani paydo qiladi. efaps sinapsni kimyoviy sinapsdan farqi, unda postsinaptik tokning generatori presinaptik membranada boʻlishidadir.unda paydo boʻlgan harakat potensiali postsinaptik hujayraning membranasiga elektrotonik tarqaladi. elektrik uzatishda sinaptik kechikish boʻlmaydi. elektr signalning ikki tomonga (antidrom), ba’zilari esa faqat bir tomonga (ortodrom) oʻtkazadi. elektrosnapslar asosan …

5 / 24

nni faollik bilan qaytarib olish va ulardan yana atsetilxolin hosil qilish qobiliyatiga ega. mediatorlar ta’sirini farmakologik moddalar yordamida susaytirish va xatto yoʻqotish mumkin. 4. mediatorlar. bu mediatorlar adrenergik nervlarning presinaptik pufakchalarida sintezlanadi va vat va mns ning barcha boʻlimlari uchun ham xizmat qiladi. mediatorlar toifasiga yuqorida sanab oʻtilganlardan tashqari serotonin, asparagin kislota va xakozolar kiradi. mediatorlar mayda donali yirik donasiz noradrenalin katexolaminlar (adrenalin, dofamin) atsetilxolin 5. sinapslarda qoʻzgʻalishning uzatilishi. sinaptik pufakchalardagi mediatorlar yordamida qoʻzgʻalish neyronlardan neyronga yoki mushakka, sekretor hujayralarga uzatiladi. bir neyron sinapslarida faqat bir xil qoʻzgʻatuvchi yoki tormozlovchi mediator ajraladi. ular sinaptik boʻshliqqa tushgach, postsinaptik membranada qoʻzgʻatuvchi postsinaptik potensial yoki tormozlovchi postsinaptik potensial hosil qiladi. impuls uzatishda membrana qutiblarini oʻzgarishi - depolyarizatsiya muhim rol oʻynaydi. 5. sinapslarda qoʻzgʻalishning uzatilishi. mediatorlar postsinaptik membrananing natriy va kaliy ionlarini oʻtkazish qobilyatini oʻzgartiradi. buning oqibatida sodir boʻladigan depolyarizatsiya mahalliy qoʻzgʻalishni paydo qiladi. mahalliy potensial pogʻona darajasiga yetgach, harakat potensialiga, ya’ni tokga aylanadi. …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 24 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sinapslarfiziologiyasi"

9- sinf. energiya almashinuvi bosqichlari. atf sintezi@nambiolog fiziologiya sinapslar fiziologiyasi. ma’ruza rejasi: 2 1 sinapslarning xususiyatlari va turlari. 2 nerv-mushak sinapslari. 3 impulslarni elektrik oʻtkazilishi. 4 5 mediatorlar. sinapslarda qoʻzgʻalishni oʻtkazilishi. 1. sinapslarning xususiyatlari va turlari. nerv impulslarni bir neyrondan boshqa neyronga, mushak va bez hujayralarga oʻtkazilishini ta’minlaydigan apparatni sinaps deyiladi. neyronlar sinapslar yordamida oʻzaro aloqada boʻladi. sinaps - (grek, sinapsis) tutashish, bogʻlanish va aloqa ma’nolariga ega. odatda nerv tolalarining uchi kengayib tugmacha hosil qiladi. aksonning uchini qoplab olgan joyi sinaps oldi (presinaptik) membrana deyiladi. 1. sinapslarning xususiyatlari va turlari. sinapslarda mayda va yirik don...

Этот файл содержит 24 стр. в формате PPTX (9,5 МБ). Чтобы скачать "sinapslarfiziologiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sinapslarfiziologiyasi PPTX 24 стр. Бесплатная загрузка Telegram