nerv tolasi va sinapslar

PPT 40 pages 10.9 MB Free download

40 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 10.9 MB

File type PPT

Pages 40

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 40

tema :fiziologiya nervnix volokon. ma'ruza №4 mavzu: nerv tolasi va sinapslar. reja: 1. nerv tolasi morfofunktsional xarakteristikasi. 2. nerv tolasidan qo'zg'alishni o'tkazilishi. 3. sinapsning tuzilishi. 4. sinapsdan qo'zg'alishni o'tkazilishi. organizmning a'zolari orasidagi o'zaro va tashqi muhit bilan aloqa (moslashish) nerv tizimida (nt) nerv impulsi xp (qo'zg'alish) hosil bo'lish va uni neyronlarda o'tkazilishi orqali amalga oshiriladi. neyron – nt morfofunktsional birligidir. neyron tanasi uzun va qisqa o'simtalari (nerv tolalari)dan iborat bo'lib, axborotni (qo'zg'alish) qabul qilish, qayta ishlash va o'tkazishdan iborat. neyronning uzun o'simtasi akson oxirida 10 000 tagacha tarmoqlarga bo'linadi, neyron tanasidan qo'zg'alishni periferiyaga a'zolarga o'tkazadi, akson oxiri qalinlashgan va mediator saqlaydi. dendritlar qisqa o'simtalar bo'lib, qo'zg'alishni neyron tanasiga o'tkazadi. neyron tanasida 10 000 tagacha boshqa neyronlardan kelgan aloqa kontakti (sinapslar) bo'lishi mumkin. neyron membranasi va neyron tolasi kabelga o'xshash xossaga ega, ularda potentsiallar (dekrementli) gradual (summatsiyalanadi) va xp (dekrementsiz) xosil bo'ladi. neyronlarda va nerv tolalarida xp hosil bo'lishi quyidagi o'ziga …

2 / 40

i) tez tashiydi. 1 sutkada nerv tolasi diametri orqali 1000 birlikdagi organellalar tashiladi. nerv tolasi sutkasiga 5 mm valler o'zgarishiga (o'sish) uchraydi. nerv tolasida qo'zg'alishni o'tkazilish qonunlari: anatomik va fiziologik bir butunlik. ikki tomonlama o'tkazish. ajratib o'tkazish. nisbiy charchamaslik. saltator va uzukliksiz. dekrementsiz. nt da qo'zg'alish (xp) qo'zg'algan (-) joydan qo'zg'almagan joyga (+) ikki tomonlama (xp)ni tola bo'ylab elektrotonik tarqalishi orqali amalga oshiriladi. bunda qo'zg'algan joyda xp 120 mv ga teng bo'lib, qo'shni soxalar bo'sag'asidan 5-6 marotaba katta. bu xususiyat xp / dkd (depolyarizatsiyaning kritik darajasi) o'tkazishni ishonch faktori deb ataladi. nt dan qo'zg'alishning o'tish tezligi quyidagilarga bog'liq: xp ni o'sish tezligi. nt uzunligiga. nt diametriga. nt qobig'iga. mielinsiz nt da qo'zg'alish (xp) uzluksiz, dekrementli (so'nuvchi) o'tkaziladi. mielinli nt da qo'zg'alish sakrab –sakrab o'tkaziladi (ayrim paytlarda 5-6 ranve bo'g'iqlari orqali). nt diametri qancha katta bo'lsa uning bo'g'iqlari orasidagi masofa shuncha katta bo'ladi va qo'zg'alish o'tish tezligi yuqori bo'ladi. nt da …

3 / 40

ur. nt maksimal ishlaganda energetik sarf 2 barobar ortadi. nerv tolasi nisbiy charchamaydi. nerv parabiozi (xayot oldi) – nt ga ximik agentlar (ammiak,spirt, novokain) ta'sir qilganda kelib chiqadigan xolat bo'lib qo'zg'alishni o'tkazilish dinamikasi o'zgarishi kuzatiladi. parabioz mexanizmi asosida – ximyaviy modda ta'sirida nt qismining refrakterlik xossasi yotadi. parabioz fazalari : tenglashtiruvchi – ta'sirot kuchidan qat'iy nazar javobning bir xilligi. parodoksal – javob reaktsiyalarining qarama qarshiligi (kuchlikka-kuchsiz, …) tormozlovchi – har qanday ta'sirga javob bo'lmaydi. sinaps tuzilishi (st) sinaps (s) – neyron va boshqa qo'zg'aluvchan to'qimalar o'rtasidagi qo'zg'alishni o'tkazuvchi maxsus tuzilma. s yordamida nerv xujayralari to'riga aylanadi va axborotni qayta ishlaydi. nerv tizimi a'zolar va to'qimalar o'rtasidagi o'zaro aloqa s orqali amalga oshiriladi. "sinaps" termini ch. sherrington tomonidan kiritilgan bo'lib, «xabar", «ulanish", «ilgak" ma'nolarini anglatadi. . sinapslar sinflanishi morfologik printsip asosida: • neyro-muskul • neyro-sekretor • neyro-neyronal • akso-somatik • akso-aksonal • akso-dendritik 2. qo'zg'alishni o'tkazish yo'liga qarab: • elektrik • …

4 / 40

qo'zg'alishni o'tkazish mexanizmi - nt da qo'zg'alishni o'tkazish mexanizmiga o'xshash. xp paytida presinaptik membranada reversiya vujudga keladi. presinaptik va postsinaptik membranalar o'rtasida hosil bo'lgan elektr toki postsinaptik membranani qitiqlaydi va u erda xp generatsiyasini chaqiradi (rasm 2) . elektrik va ximik sinaplar xossalari xossalari elektrik sinapslar ximik sinapslar xp o'tkazilishi ikki tomonlama bir tomonlama charchash sekin yuqori labillik yuqori past sinaptik ushlab qolish qisqa uzoq xp ritmi transformatsiyasi bo'lmaydi bo'ladi ta'siriga sezgir elektromagnit nurlanish ximik agent o'tkazish tezligi tez sekin mionevral sinaps mionevral sinaps — effektor nervning skelet muskulida tugashi; xarakat neyroni oxiri va muskul tolasi o'rtasidagi kontakt. har bir muskul tolasi xarakat neyron aksoni tolasi bilan innervatsiyalanadi. akson tolasi xarakatlantiruvchi oxirgi plastinkani hosil qiladi. mediatorlar mediator (vositachi) – ximik sinapsda qo'zg'alishni bir tomonlama o'tishini ta'minlovchi ximiyaviy modda. ximiyaviy tarkibiga qarab mediatorlar bo'linadi: monoaminlar (adrenalin, noradrenalin, atsetilxolin va b.); aminokislotalar (gamma - aminomoy kislotasi (gamk), glutamat, glitsin, taurin); peptidlar (endorfin, …

5 / 40

ioni bilan aktivlanadi. tinch holatda sinapsda sa++ bo'lmaydi, mediator ajralmaydi. presinaptik membrana qo'zg'alganda sa++ -kanallari ochiladi. sa++ ionlari sinaptik soxa tsitoplazmasiga tushadi va sinaptik pufaklarni bo'shashishini faollashtiradi. rasm. 3. signalni qo'zg'atuvchi ximik sinapda o'tkazilishi. a - d – ximik sinapsning ishlash ketma-ketligi; e –postsinaptik membranani depolyarizatsiyasi (qpsp). 1 – presinaptik membrana, 2 – sinaptik yoriq, 3 – postsinaptik membrana mediator ta'siri mediator molekulasi sinaptik yoriq orqali postsinaptik membranaga ta'sir qiladi va u erda na+ -kanalining xemo sezgir retseptorlari bilan birikadi va na+ -kanallari ochilishini chaqiradi, natijada na+ ioni xujayraga kiradi. musbat zaryadli ionni xujayraga kirishi postsinaptik membranani qo'zg'atuvchi postsinaptik depolyarizatsiya (qpsp) deb ataluvchi maxalliy depolyarizatsiyasini chaqiradi. + & tlorenijwan wevucrbua o tlorenumas nokos memopahubiit nnotehumas1, mb | > (=>) | o) so a . + + akcoh ++¢ etter erteteteettete et ee memopahubiit nmotehuvasl, mb | § +e eet dt + th 4 4 4444 +4 4+ —p x oo …

Want to read more?

Download all 40 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nerv tolasi va sinapslar"

tema :fiziologiya nervnix volokon. ma'ruza №4 mavzu: nerv tolasi va sinapslar. reja: 1. nerv tolasi morfofunktsional xarakteristikasi. 2. nerv tolasidan qo'zg'alishni o'tkazilishi. 3. sinapsning tuzilishi. 4. sinapsdan qo'zg'alishni o'tkazilishi. organizmning a'zolari orasidagi o'zaro va tashqi muhit bilan aloqa (moslashish) nerv tizimida (nt) nerv impulsi xp (qo'zg'alish) hosil bo'lish va uni neyronlarda o'tkazilishi orqali amalga oshiriladi. neyron – nt morfofunktsional birligidir. neyron tanasi uzun va qisqa o'simtalari (nerv tolalari)dan iborat bo'lib, axborotni (qo'zg'alish) qabul qilish, qayta ishlash va o'tkazishdan iborat. neyronning uzun o'simtasi akson oxirida 10 000 tagacha tarmoqlarga bo'linadi, neyron tanasidan qo'zg'alishni periferiyaga a'zolarga o'tkazadi, akson oxiri qalinl...

This file contains 40 pages in PPT format (10.9 MB). To download "nerv tolasi va sinapslar", click the Telegram button on the left.

Tags: nerv tolasi va sinapslar PPT 40 pages Free download Telegram