pul va pul tushunchasi

DOCX 17 pages 50.0 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 50.0 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

mavzu: pul va pul tushunchasi. reja: 1. pulning mohiyati, o’ziga xos xususiyatlari va zaruriyligi.. 2. iqtisodiyotning rivojlanishida pulning roli. 3. pulning funksiyalari. 4. pulning barqarorligini ta’minlash usullari. 5. pul nazariyalari. 1. pulning mohiyati, o’ziga xos xususiyatlari va zaruriyligi.. ma’lumki, pul tovar ishlab chiqarish va ayirboshlashning uzoq vaqt rivojlanishi natijasida vujudga keldi. r.kruzo ta’kidlaganidek, faqat tovar ishlab chiqarish bor joyda pul kerak, yakka odamga pulni keragi yo’q. pulni tovar ayirboshlashni o’zi yaratdi. birinchi yirik mehnat taqsimoti, ya’ni chorvachilikdan dehqonchilikni ajralib chiqishi va shu munosabat bilan tovar xo’jaligining rivojlanishi tufayli mahsulot qiymatining ifodasi bo’lmish pulni keltirib chiqardi. ishlab chiqarishning rivojlanishi, tovar turlarining ko’payishi almashuv jarayonining yanada rivojlanishini taqozo qildi. almashuv jarayonida tovar egalari o’zaro muloqotda bo’lib, tovarning egasi o’z mahsulotini (mulkini) baholagan. shu baholash jarayoni biror o’lchov birligi bo’lishini taqozo qilgan. tovar muomilasining ekvivalent rivojlanish jarayonida umumiy ekvivalent shaklini har xil tovarlar o’ynagan. har bir jamoa o’z tovarini ekvivalent sifatida o’rtaga qo’ygan. …

2 / 17

ar (pulda ifodalanuvchi xususiy mehnat ijtimoiy mehnat sifatida namoyon bo’lishi). pulning muhim xususiyati shundaki, u ham boshqa tovarlar singari qiymatga va iste’mol qiymatga ega bo’lishi bilan birga boshqa barcha tovarlarga qarama-qarshi turadi. bu bir tomonda pul, ikkinchi tomonda boshqa tovarlar. pulning iste’mol qiymati shuki u o’z funksiyasini bajarib iqtisodiyot mushkulini oson qiladi (vositachi sifatida). pulning qiymati (qadr qiymati) deganda pul birligining xarid qilish qobiliyati, ya’ni unga qancha tovar va xizmatlar xarid etish mumkinligi tushuniladi. pulni qiymati metal pulni zabt etish yoki qog’oz pulni bosib chiqarish xarajatlarini bildirmaydi. bu xarajatlar pul qiymati emas, balki pulni muomilaga kiritish sarflaridir. pulni qiymati narxga bog’liq, narxlar ko’tarilib, ketsa, uni qiymati (qadri) pasayadi va aksincha. umuman pul insoniyat kashfiyotlari ichida eng oddiy, eng tushunarli bo’lib hisoblanadi. insoniyatning butun yutuqlari ham, fojialari ham pul bilan bog’liqdir. inson faoliyatini eng muhim xarakatga keltiruvchi kuchlardan biri pul bo’lib kelgan va shunday bo’lib qoladi. taniqli davlat arboblaridan biri ta’kidlaganidek, …

3 / 17

tida foydalangan. umuman tarixda birinchi tangalar vii – asrda kichik osiyodagi lidiya mamlakatida zabt etilgan. k.marks, a.smit va d.rekrdolarning tadqiqotlariga tayangan hoda pulni vujudga kelish jaryonini qiymatning quyidagi shakllari bilan bog’laydi: 1. qiymatni oddiy yoki tasodifiy shakli. bu tovar ishlab chiqarishning dastlabki davriga to’g’ri kelib tovarlar pulsiz bir-biriga bevosita ayirboshlangan. bunda mahsulot ayriboshlash uchun ishlab chiqarilmagan, lekin uni ortikchasi tasodifiy shaklda ayirboshlangan. tasodifiy ayirboshlash mehnat mahsulotining tovarga aylanganligini ifodalaydi. ayriboshlash natijasida tovar mahsuloti o’ziga teng qiymatli ekvivalent mahsulotga ayriboshlanadi. ayriboshlash jarayonida iste’molni qondirish birinchi darajali masala, tovarlar qiymatini taqqoslash esa ikkinchi darajali masala sifatida qaralgan. masalan, 1 bolta = 20 kg don. 2. qiymatning to’la yoki kengaygan shakli tovar ayriboshlash rivojlanishi bilan tasodifiy qiymat shaklidan to’la yoki kengaytirilgan shakliga o’tilgan. bunday ayriboshlashda bir tovarga qarama-qarshi faqat bitta tovar emas, balki bir nechta tovarlar ishtirok etadi. masalan, sudanliklarda 10-15 bosh qo’y 10 qop tuz 20-30 bosh echki 2 bosh buqaga ayirboshlangan. …

4 / 17

tovarlar qiymatini o’zida ifoda eta oladigan maxsus tovar ajralib chiqadi. tovarlar dunyosidan chiqqan maxsus tovar qolgan barcha mahsulotlar uchun umumiy ekvivalentga aylanadi. masalan: 1 qop bug’doy 10 kg choy 10 kg qaxva 10 bosh qo’y 0.5 tonna temir 2 unsiya (35.6 gramm) oltin bunda umumiy ekvavalent vazifasini 10 bosh qo’y bajargan. 4. qiymatning pul shakli mahsulot ishlab chiqarish va ayirboshlash jarayonining tobora rivojlanib borishi hududlar, mamlakatlar o’rtasida savdo-sotiqni, tovar ayirboshlashning zaruriyatini yuzaga keltiradi. turli mamlakatlarda turli tovarlar umumiy ekvivalent hisoblangangaligi bu jaryonning taraqqiy etishiga to’sqinlik qiladi. natijada butun tovarlar dunyosidan shunday tovarlar ajralib chiqadiki, u barcha hudud va mamlakatlarda umumiy ekvavalent sifatida qo’llanila boshladi. bu vazifani dastlab qimmatbaho metallar mis va kumush, keyinchalik oltin bajaradigan bo’ldi. oxir oqibatda oddiy tovar ko’rinishidagi umumiy ekvavalent o’rniga pul shaklidagi umumiy ekvavalent, ya’ni pul maydonga chiqdi. masalan: 1 qop bug’doy 10ta qo’y 10 kg choy 2 unksiya (35.6 gramm) oltin 40 kg qaxva 0.5 …

5 / 17

lyapina, dobryanina a.i. moskva. 2001 y str.141-166) dastlabki qog’oz pullar xii-asrda xitoyda, 1571 yilda fransiyada, 1690 yilda aqsh da, xviii- asrda yekaterini ii-davrida rossiyada paydo bo’lgan. qog’oz pullar muomilasini tashkil etishda djon lo (fransiya 1710-1720 yillar), dubasovi.i (1897-1987 yillar rossiya) kabi ayrim shaxslar faoliyatini qayd etish lozim. djon lo duelda qatnashgani uchun london turmasidan qochib gollandiyada, keyin italiyada yashab ancha boylik ortirgan va 1710 yilda fransiya davlat byudjeti daromadini oshirish bo’yicha hukumatga qog’oz pullar chiqarish bo’yicha taklif bilan chiqqan. o’sha paytda fransiya moliya vaziri bo’lgan djon lo 1720 yilda pulni qadrsizlangani tufayli fransiyani tark etadi. 1716-1720 yillardagi qog’oz pullar bo’yicha djon loni “mashinnik i proroka” deyilsada, u yevropa xalqiga qog’oz pullarni ajoyib imkoniyatlaridan voqif etdi. 2. iqtisodiyotning rivojlanishida pulning roli. mamlakat rivojlanishining asosiy vositalaridan biri pul bo’lib, bozor iqtisodiyotiga o’tish va unda faoliyat yuritishda uning o’rni va ahamiyati yanada oshib boradi. darhaqiqat, pul – “bozor tili” deb bejiz aytilmagan. har …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "pul va pul tushunchasi"

mavzu: pul va pul tushunchasi. reja: 1. pulning mohiyati, o’ziga xos xususiyatlari va zaruriyligi.. 2. iqtisodiyotning rivojlanishida pulning roli. 3. pulning funksiyalari. 4. pulning barqarorligini ta’minlash usullari. 5. pul nazariyalari. 1. pulning mohiyati, o’ziga xos xususiyatlari va zaruriyligi.. ma’lumki, pul tovar ishlab chiqarish va ayirboshlashning uzoq vaqt rivojlanishi natijasida vujudga keldi. r.kruzo ta’kidlaganidek, faqat tovar ishlab chiqarish bor joyda pul kerak, yakka odamga pulni keragi yo’q. pulni tovar ayirboshlashni o’zi yaratdi. birinchi yirik mehnat taqsimoti, ya’ni chorvachilikdan dehqonchilikni ajralib chiqishi va shu munosabat bilan tovar xo’jaligining rivojlanishi tufayli mahsulot qiymatining ifodasi bo’lmish pulni keltirib chiqardi. ishlab chiqarishning rivojla...

This file contains 17 pages in DOCX format (50.0 KB). To download "pul va pul tushunchasi", click the Telegram button on the left.

Tags: pul va pul tushunchasi DOCX 17 pages Free download Telegram