pul tushunchasi va uning funksiyalari

PDF 14 pages 522.6 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 522.6 KB

File type PDF

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

90 7-bob. aktivlar bozori, pul va baho 7.1. pul tushunchasi va uning funksiyalari. pul agregatlari pul – iqtisodiyot sub’ektlari mulkining bir turi bo‘lib, mulkning boshqa turlaridan ikki xususiyatiga ko‘ra farq qilad: birinchidan, pul yuqori likvidliliklar, ya’ni qisqa muddatda, sezilarsiz sarf-xarajatlar bilan boshqa buyumga ayirboshlanish qobiliyatiga ega; ikkinchidan baholar o‘zgarmas bo‘lgan sharoitda pul yoki hech qanday daromad keltirmaydi, yoki uning daromadliligi darajasi boshqa mulk turlarinikidan ancha kam. shunga qaramasdan kishilar nima uchun mulk sifatida pulga egalik qilishga harakat qiladilar? bu savolga javobni pulning funksiyalaridan topamiz. odatda pulning uch asosiy funksiyasi mavjud deb qaraladi. bular: to‘lov vositasi (almashinuv vositasi); qiymat o‘lchovi vositasi,. jamg‘arish (boylik to‘plash) vositasi.48 umumiy ekvivalentlilik, yuqori likvidlilik xususiyatlari pulni ideal to‘lov vositasiga aylantiradi. qiymat o‘lchovi sifatida pullar tovarlar bahosini ifodalaydi va turli tovarlar qiymatini taqqoslash imkonini beradi. o‘z tovari uchun olgan pulini sotuvchi doim ham birdaniga ishlatvermaydi. shu sababga ko‘ra pullar ularga o‘tkazilgan qiymatni saqlab turishlari juda muhim. agar …

2 / 14

3 deb belgilanadigan pul agregatlaridan foydalaniladi. 48 n. gregory mankiw. macroeconomics. 8 th edition. harvard university. (ny.: worth publishers, 2013): 91 pul agregatlarining tarkibi va miqdori turli mamlakatlarda o‘zaro farq qilish mumkin. quyida umumlashtirib olingan pul agregatlari tarkibini keltiramiz: m0 – muomaladagi naqd pullar; m1 = m0 + talab qilib olinadigan depozitlar + chekli omonatlar + yo‘l cheklari; m2 = m1 + muddatli depozitlar + jamg’arma depozitlari; m3 = m2 + depozit sertifikatlari + jamg’arma sertifikatlari + davlatning qimmatli qog’ozlari. makroiqtisodiy tahlilda m1 va m2 pul agregatlari eng ko‘p foydalaniladi. pul agregatlarining dinamikasi turli sabablarga bog‘liq. masalan, daromadlarning oshishi natijasida m1ga talab tezroq o‘ssa, foiz stavkasining o‘sishi natijasida m2 va m3ga talab m1ga nisbatan tezroq o‘sadi. 7.2. pulga talabning klassik nazariyasi pulning miqdoriy nazariyasi pulga bo‘lgan talabni almashinuv tenglamasi yordamida aniqlaydi49: m · v = p · y bu yerda: m – muomaladagi pul miqdori; v – pulning aylanish tezligi; …

3 / 14

siga ta’sir ko‘rsatadi. bu holat “pulning neytralligi” nomini olgan. monetaristlar qoidasiga ko‘ra hukumat pul massasining o‘sish sur’atini, real yaimning o‘rtacha o‘sish sur’ati darajasida ta’minlab tursalar iqtisodiyotda baholar darajasi barqaror bo‘ladi. fisher tenglamasidan tashqari bu tenglamaning boshqa bir shakli kembrij tenglamasidan ham keng foydalaniladi: m=k*py bu yerda: k= 1/v – pulning aylanish tezligiga teskari miqdor. k – koeffitsientni nominal pul miqdori (m)ning daromadlar (p·y)dagi ulushini ko‘rsatadi. kembrij tenglamasi turli darajada daromadli bo‘lgan turlicha moliyaviy aktivlar mavjudligini va daromadni ularning qaysi biri ko‘rinishida saqlashni tanlash imkoniyati mavjudligini ko‘zda tutadi. pulga real talab quyidagi ko‘rinishda hisoblanadi50: (m/p)d = k y bu yerda: m/p – “real pul qoldig‘i”, “pul mablag‘larining real zaxirasi” deb nomlanadi. 7.3. pulga talabning keynscha nazariyasi pulga talabning keyns nazariyasi, likvidlilikning afzalligi nazariyasi, pulni naqd ko‘rinishda saqlashga kishilarni undovchi uch sababni ajratib ko‘rsatadi: 1. transaksion sabab (joriy bitimlar uchun naqd pulga talab); 2. ehtiyotkorlik sababli (ko‘zda tutilmagan holatlar uchun ma’lum miqdorda …

4 / 14

il xarajatlari miqdorini, ya’ni, siz foiz olib kelmaydigan naqd pullarni qo‘lda ushlab turgan sharoitda yo‘qotadigan pul miqdorini bildiradi. nonning narxi non talabi miqdoriga ta’sir qilganidek, naqd pullarni qo‘lda ushlab turish miqdori ham pul zaxiralariga talab miqdoriga ta’sir ko‘rsatadi. shuning uchun foiz stavkasi oshganda, insonlar boyliklarini naqd pul shaklida kamroq ushlab turishga harakat qiladi. real pul zaxiralariga talab funksiyasini quyidagi ko‘rinishda yozamiz: m/p = f(r) bu tenglama ko‘rsatayaptiki, pulga bo‘lgan talab miqdori foiz stavkasi funksiyasi ekan. grafikda foiz stavkasi va real pul zaxiralari miqdoriga talab teskari bog‘liklikka ega ekanligi ko‘rinadi. chunki, yuqori foiz stavkasi pulga talab miqdorining kamayishini ko‘rsatadi klassik va keynschilarga xos yondashuvlarni umumlashtirib, pulga talabning quyidagi omillarini ajratib ko‘rsatish mumkin: 1) daromadlar darajasi; 2) pulning aylanish tezligi; 3) foiz stavkasi. agar klassik nazariya pulga talabni asosan, real daromad hajmi bilan bog‘lasa, keynschilarda esa pulga talab asosan, foiz stavkasiga bog‘liq deb hisoblanadi. 7.1-rasm. pulga talab grafigi 94 pulning aylanish tezligini …

5 / 14

ktlarining naqd pulga bo‘lgan ehtiyojini qondirish borasida amalga oshirilgan ishlar savdo va pullik xizmat ko‘rsatish sohasidagi sub’ektlar tomonidan naqd pullarni bank kassalariga topshirishilishini rag‘batlantiruvchi omil bo‘lib xizmat qilmoqda. natijada, 2018- yil davomida banklar kassalariga qabul qilingan naqd pul tushumlari hajmi 2017- yilga nisbatan 2,1 barobarga ortib, 83,1 trln. so‘mni tashkil qildi. 2018- yil davomida bank kassalariga naqd pul tushumini topshirish ko‘lamining oshishi bilan bir qatorda, naqd puldagi chiqimlar hajmi ham 2017- yilga nisbatan 1,9 barobarga oshib, 85,8 trln. so‘mni tashkil etdi. 2018 yilda naqd pul chiqimi hajmining keskin oshib ketishiga asosan ushbu davrda: -tijorat banklarining valyuta ayirboshlash shaxobchalari orqali chet el valyutalarini sotib olishga yo‘naltirilgan naqd pullar hajmining 2017- yilga nisbatan 14,8 trln. so‘mga ko‘payganligi; 51 n. gregory mankiw. macroeconomics. 8 th edition. harvard university. (ny.: worth publishers, 2013): 95 -aholi daromadining oshishi, shu jumladan ish haqi, pensiya, stipendiya va ijtimoiy nafaqalar miqdorining oshirilishi natijasida mazkur to‘lovlarga yo‘naltirilgan naqd pul …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "pul tushunchasi va uning funksiyalari"

90 7-bob. aktivlar bozori, pul va baho 7.1. pul tushunchasi va uning funksiyalari. pul agregatlari pul – iqtisodiyot sub’ektlari mulkining bir turi bo‘lib, mulkning boshqa turlaridan ikki xususiyatiga ko‘ra farq qilad: birinchidan, pul yuqori likvidliliklar, ya’ni qisqa muddatda, sezilarsiz sarf-xarajatlar bilan boshqa buyumga ayirboshlanish qobiliyatiga ega; ikkinchidan baholar o‘zgarmas bo‘lgan sharoitda pul yoki hech qanday daromad keltirmaydi, yoki uning daromadliligi darajasi boshqa mulk turlarinikidan ancha kam. shunga qaramasdan kishilar nima uchun mulk sifatida pulga egalik qilishga harakat qiladilar? bu savolga javobni pulning funksiyalaridan topamiz. odatda pulning uch asosiy funksiyasi mavjud deb qaraladi. bular: to‘lov vositasi (almashinuv vositasi); qiymat o‘lchovi vositasi,. ...

This file contains 14 pages in PDF format (522.6 KB). To download "pul tushunchasi va uning funksiyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: pul tushunchasi va uning funksi… PDF 14 pages Free download Telegram