pul va pul muomalasi

DOCX 40 pages 68.9 KB Free download

40 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 68.9 KB

File type DOCX

Pages 40

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 40

mavzu: pul va pul muomalasi reja: i. kirish…………………………………………………………………………3 ii. asosiy qism 1. pul va pul muomalasi haqida sharq ta’limoti………………………..5 2. pulning vazifalari va ularga tavsif…………………………………..13 3. o’zbekistonda hozirgi bosqichda pul muomalasini barqarorlashtirish usullari …………………………………………………………………..32 iii. xulosa………………………………………………………………………38 iv. foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati: ……………………………………..40 i. kirish mavzuning dolzarbligi: mustaqillik yillarda o’zbekiston oldingidan tubdan farq qiluvchi yangi iqtisodiy munosabatlarga asoslangan iqtisodiy rivojlanishning navbatdagi bosqichlariga o’tib bormoqda. bozor iqtisodi asosida tovar-pul munosabatlari yotadi. tovar-pul munosabatlari – tovar ishlab chiqarish, tovarlarning ayirboshlash va pul muomalasiga xos munosabatlarni ifoda qiladi. bozor iqtisodi erkin tovar-pul munosabatlarga asoslangan iqtisodiy monopoliyani inkor qiluvchi, ijtimoiy taraqqiyotga, aholini ijtimoiy muhofaza qilish yo’nalishiga ega bo’lgan va boshqarilib boriladigan iqtisoddir. o’zbekiston respublikasi iqtisodiyotida bozor munosabatlarini qaror toptirish dolzarb tadbirlardan bo’lgan pul, kredit va banklar tizimida ham chuqur o’zgarishlarni amalga oshirishni taqozo qiladi. bozor munosabatlariga o’tish iqtisodiy kategoriya sifatida pulning, kreditning, foiz, soliq va boshqa kategoriyalarning mohiyati va ahamiyatiga boshqacha yondashish zarurligini taqozo qiladi. bozor …

2 / 40

: naqd pul va kredit emissiyasining o’sishiga sabab nima? aholi qo’lidagi pulning harakatsiz turib qolishiga qanday qilib yo’l qo’ymaslik mumkin? mahsulot ishlab chiqarishning o’sishini ta’minlamagan korxona (firma) ularga kredit berilishiga yo’l qo’ymaslik uchun qanday chora-tadbirlar ishlab chiqish lozim? milliy valyuta kursini almashuvi va barqarorlashuvini ta’minlash uchun qanday tadbirlar amalga oshirilishi kerak? inflyatsiyani oldini olish va uni pasaytirish omillari nimalardan iborat? bozor iqtisodi sharoitida banklarning o’rni hamda faoliyatini muhimligi, pul, kredit va bank tizimining takomillashib borishi, shu sohada malakali kadrlar tayyorlashni va mavjud muammolar echimini taqozo qiladi. pul bozor iqtisodiyotining eng muhim omillaridan biri bo`lib, iqtisodiyotning «qoni» dir. iqtisodiyot pul bilan tirik. pul bo`lmagan joyda bozor iqtisodi bo`lishi mumkin emas. bozor iqtisodiyotida tovarlar va xizmatlarni ishlab chiqarishdan tortib, to iste`molchiga yetkazib berishgacha pul vositasida amalga oshiriladi. bozor iqtisodiyoti sharoitida pul muomalasini tashkil etish, pul ayriboshlash, ularni saqlash, taqsimlash, bo`sh pulni qarzga berish, pul vositasida moliyaviy hisob-kitoblarni amalga oshirish kabi iqtisodiy munosabatlar …

3 / 40

rdagidek rivojlanishining asosiy shartlaridan biri muomalada to‘laqonli pullarning bo‘lishidir. pul - qimmatbaho metallar - iste’mol qiymati bilan ekvivalent qiymat chatishib ketgan alohida tovar ko‘rinishidagi umumiy ekvivalentning tugallangan shaklidir. pul haqidagi ta’limotning rivojlanishiga yirik qomusiy olim abu rayhon beruniy (973-1048) katta hissa qo‘shgan. u markaziy osiyoda birinchi bo‘lib pulning kelib chiqishi va ahamiyatini o‘rgangan. «pulning kelib chiqishi oziq-ovqat mahsulotlari ko‘payishi va ularga hamda ishlab chiqaruvchilarning bir-birlari mehnatiga bir vaqtda paydo bo‘lmasligi bilan bog‘liqdir. bu o‘z navbatida ular o‘rtasida almashuvni keltirib chiqaradi. ammo almashuv baholar va ekvivaletlikni aniqlash uchun umumiy o‘lcham belgilashni taqozo etadi. oltin ana shunday o‘lcham bo‘ldi, chunki u kam uchraydi, uzoq saqlanadi, ko‘rinishi bilan odamlarni quvontiradi, uni yiriklash va maydalash mumkin, ashyosi va mohiyatini o‘zgarmay turli xil buyumlar yasashda ishlatiladi» 46 - deb hisoblagan edi beruniy. u pulning quyidagi funksiyalarini belgilab bergan: sarflangan mehnat va tayyorlangan mahsulot o‘rtasidagi munosabatni ifodalash; xazinaga aylanish ; davlatning funksiyalarini bajarishda ishlatilish. shunday qilib, …

4 / 40

g quyidagi funksiyalarini belgilab bergan: qiymat o‘lchovi; muomala vositasi; jamg‘arish vositasi. uning fikricha, davlatning qudrati faqat qo‘shin soni bilan emas, balki xazina imkoniyatlari bilan belgilanadi ibn xaldunning pul va pul nazariyasi haqidagi ta’limoti. pul haqidagi ta’limotni rivojlanishiga ibn xaldun salmoqli hissa qo‘shgan. u faqat pulning mohiyati, funksiyalarini emas, balki pul muomalasiga doir masalalarni ham chuqur o‘rgangan. yuqorida biz sharq mutafakkirlarining odam o‘zini yashash vositalari bilan ta’minlash uchun mehnat qilishi lozim degan aqidalarni keltirgan edik. ibn xaldun ana shu mehnat mahsulini vazifasiga ko‘ra ikki qismga bo‘ladi: «mehnat daromadlari, agar ularning hajmi yashash uchun zarur harajatlardan ortiq bo‘lmasa, inson uchun yashash vositasidir. agar bu hajmdan ortiq bo‘lsa, unda boylikdir»48 ibn xaldun mayda tovar ishlab chiqarish xo‘jaligi davrini o‘rgangan, binobarin, tayyorlangan mahsulotni almashtirish uchun vosita zarurligini yaxshi tushungan. shuning uchun u pulning vazifasini ifodalab: «qimmat baho metallar shunday asbobdirlarki, ular yordamida zarur narsalar sotib olinadi va ularning kamayishi yoki ko‘payishi ijtimoiy hayotning ahvoliga …

5 / 40

. ularning mohiyati daromadlar, jamg‘armalar, xazinalar asosi bo‘lishdir».51 ibn xaldun pulning funksiyalari haqida. ko‘rinib turibdiki, ibn xaldun oltin va kumushning pul funksiyalarini bajarish uchun zarur bo‘lgan alohida hususiyatlarini ta’kidlab, ularning vazifasini quyidagicha belgilaydi: 1.daromadlar asosi. almashuvga mo‘ljallab ishlab chiqarilgan yashash vositalarining puldagi ifodasi. 2.qiymat o‘lchovi. modomiki ibn xaldun daromadlarni asosi yashash vositalarida gavdalangan mehnatdir-deb hisoblagan ekan, demak u pulni qiymat o‘lchovi deb bilgan. 3.jamg‘arma asosi. jamg‘armalar doimiy ortiqcha daromadga ega bo‘lganlaridagina hosil bo‘ladi. ular odatda biron-bir maqsadga qaratildi. daromadlar kabi jamg‘armalar ham faqat o‘zini yashash vositalari bilan ta’minlanganlaridagina hosil bo‘lar ekan, demak ular mulk yoki ishlab chiqarishda foydalanishga mo‘ljallangan boshqa boylik vazifasini o‘taydi. shunday qilib, ibn xaldun kapitalning dastlabki jamg‘arilishi tushunchasiga yaqinlashgan va pulning vazifalaridan birini ana shu tushuncha bilan bog‘lagan. 4.xazina asosi. xazina-bu nodir qimmatbaho metallar, toshlardan iborat boylikdir. ular ham olinadi va sotiladi. ularga erishish uchun to‘lov vositasi sifatida pulga ega bo‘lish zarur. demak pul har qanday tovar, …

Want to read more?

Download all 40 pages for free via Telegram.

Download full file

About "pul va pul muomalasi"

mavzu: pul va pul muomalasi reja: i. kirish…………………………………………………………………………3 ii. asosiy qism 1. pul va pul muomalasi haqida sharq ta’limoti………………………..5 2. pulning vazifalari va ularga tavsif…………………………………..13 3. o’zbekistonda hozirgi bosqichda pul muomalasini barqarorlashtirish usullari …………………………………………………………………..32 iii. xulosa………………………………………………………………………38 iv. foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati: ……………………………………..40 i. kirish mavzuning dolzarbligi: mustaqillik yillarda o’zbekiston oldingidan tubdan farq qiluvchi yangi iqtisodiy munosabatlarga asoslangan iqtisodiy rivojlanishning navbatdagi bosqichlariga o’tib bormoqda. bozor iqtisodi asosida tovar-pul munosabatlari yotadi. tovar-pul munosabatlari – tovar ishlab chiqarish, tovarlarning ayirboshlash va pul muomalasiga xos munosabatlarni ifoda qilad...

This file contains 40 pages in DOCX format (68.9 KB). To download "pul va pul muomalasi", click the Telegram button on the left.

Tags: pul va pul muomalasi DOCX 40 pages Free download Telegram