буддавийлик

PPT 13 pages 105.0 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 105.0 KB

File type PPT

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

буддавийлик буддавийлик буддавийлик динининг пайдо бўлиши буддавийликнинг “4 ҳақиқат” ғояси буддавийликдаги нирвана таълимоти буддавийлик маросимлари буддизм дунёдаги энг йирик динлар ичида қадимийларидан бири ҳисобланиб, милоддан аввалги 6-5 асрларда ҳиндистонда вужудга келган. буддизм бундан 2600 йил аввал ҳиндистонда диний- фалсафий таълимот сифатида вужудга келиб, унда кўплаб диний манбалар ва диний йўналишлар мавжуд. буддизм ҳаётнинг барча соҳалари: диний, маданий, сиёсий ва иқтисодий қатламларига кириб борди. айни кунда бу динга эътиқод қилиб келаётган шарқ мамлакатларидаги буддизм таълимотини ўрганлиш у ердаги сиёсий-иқтисодий, манавий маданиятни тушунишнинг асосий омилларидан бири ҳисобланади. бу давлатларда ушбу динга эътиқод қилувчилар назарида буддизмнинг қоида ва анъаналари марказий ҳукумат қонунларидан кўра устунроқдир, табиийки, бунинг замирида унинг потециал кучи ётади. бинобарин буддизм- нажот динидир. бу диннинг пайдо бўлишига ҳиндистон жамияти ҳаётидаги сиддхартха яшаган давр уруғ қабилачилик муносабатлари емирилаётган ва дастлабки давлатлар вужудга келаётган давр еди. бундан ташқари, ҳиндистонда кастачилик тартиби ниҳоятда кучли эди. жамиятда содир бўлаётган ўзгаришлар ҳиндистон аҳолисининг паст табақалари аҳволини …

2 / 13

энг паст, ҳуқуқсиз каста аъзолари ҳам буддавийларнинг монахлик жамоасига аъзо бўлиб кира олардилар. бу билан улар жамоанинг тенг ҳуқуқли аъзосига айланардилар ва маълум инсонийлик ҳуқуқларига эга бўлардилар. бундан ташқари, бу дин- оғир қурбонликлар қилишни, мураккаб маросимларни бажаришни талаб этмасди. айни пайтда, бу дин таълимотидаги “куч ишлатмаслик” тўғрисидаги қоида ҳукмрон сулолалар манфаатига ҳам тўла жавоб берган. чунки, бу қоида уларга ўз фуқароларини итоатда тутишларида катта омил ҳисобланган. шунинг учун улар ҳам бу динни қўллаб қувватлаганлар. хусусан, подшо ашока даврида буддавийлик давлат дини деб эълон қилинган. буддизм асосчиси. буддизм тарихи тадқиқотчилари мавжуд манбалар асосида бу оқим асосчиси реал тарихий шахс еканлигини таъкидлайдилар. бу таълимот тўғрисидаги хабар берувчи адабиётларда у сиддхартха, гаутама, шакямуни, будда, тадхагата, джина, бхагаван каби исмлар билан зикр етил ган. бу исмлар маънолари қуйидагича : сиддхартха – шахсий исм, гаутама- уруғ номи, шакямуни- “шакя қабиласидан чиққан доннишманд”, будда- “нурланган”, тадхагата – “шундай қилиб, шундай кетган”, джина – “ғолиб”, бхагаван – …

3 / 13

р қилинган биографияларда будданинг ҳақиқий ҳаёти билан унинг ҳақидаги афсоналар ўзаро қоришиб кетган. будда таълимоти будда таълимотининг асосида “ҳаёт – бу азоб уқубат” ва “нажод йўли мавжуд” деган ғоялар ётади. буддизм таълимотига кўра, инсон ўзига хос мавжудот бўлиб, туғилади, ўзини ўзи ҳалок қилади ёки қутқаради. бу ғоялар будданинг илк даъватида таъбирланган тўрт ҳақиқатда ўз ифодасини топа ди. биринчи ҳақиқат – “азоб – уқубат мавжуддир”. ҳар бир тирик жон уни боши- дан кечиради, шунинг учун ҳар қандай дунёвий ҳаёт – қийноқ, азоб – уқубатдир. туғилиш – қийноқ, касаллик – азоб, ўлим – кулфат, қийинчиликка дуч келиш – машаққат, айрилиқ – езилиш, орзу ҳавасга етолмаслик – уқубат. дунё тузулишининг асосий қонуни бир бирига боғлиқлик. ҳеч бир нарса маълум сабабсиз яралмайди. лекин ҳар бир ҳодиса ёки ҳаракатнинг бирламчи сабабини аниқлаш мумкин эмас. шунинг учун буддизм дунёни шу ҳолича қабул қилишга чақирди. буддизм таълимотига кўра, ҳар қандай нарса ёки ҳодиса, у хоҳ моддий, хоҳ …

4 / 13

уларга эга бўлишга интилади. бу интилиш ҳаёт давомийлигига олиб боради. яхши ёки ёмон ниятлардан тузилган ҳаёт дарёси орзулар ва интилишлар сабаби келажак ҳаёт учун карма ҳозирлайди. демак, қайта туғилиш , қайтадан қийноқларга дучор бўлиш давом етади. аксарият буддистлар фикрича, буддадан кейин ҳеч ким нирвана ҳолатига ериша олмаган. учинчи ҳақиқат – “қийноқларни тугатиш мумкин”. яхши ёки ёмон ниятлардан, интилишлардан бутунлай узилиш нирвана ҳолатига олиб боради. бу ҳолатда инсон қайта туғилшдан тўхтайди. буддистлар фикрича, нирвана ҳолати “ҳаёт ғилдирагидан” ташқарига чқиш, “мен” дэган фикрдан ажралиб, инсоннинг ҳис – туйғуларини тўла тугатишдир. тўртинчи ҳақиқат – “қийноқлардан қутилиш йўли мавжуддир”. бу йўл 8 та нарсага амал қилиш, тўғри тушуниш, тўғри ҳаракат қилиш, тўғри муомалада бўлиш, фикрни тўғри жамлашдир. бу йўлдан борган инсон будда йўлини тутади. будда “яратувчи оилй куч” нинг борлигига шубҳа ва ишончсизлик билдиради. унинг фикрича, энг муҳими инсоннинг шахсий камолоти ва эзгу турмуш тарзидир. буддизм таълимоти, асосан, 3 қисмдан иборат: 1) ахлоқ; 2)медитация; …

5 / 13

кетма кет босиб ўтиш; тўғри гапириш – ёлғондан, туҳматдан, ҳақоратдан ва бефойда гаплардан сақланиш; донишмандлик – бу буддизмнинг асосий мақсади бўлиб, нарсалар табиатини тўғри тушунишдан иборат. юқорида кўрсатилган 3 амалиёт босқичини ўтаган инсон охир – оқибат олий саодатга, яъни нирвана ҳолатига эришади. нирвана сўзининг луғавий маъноси “ўчиш, сўниш”. унда ҳаётнинг ҳар қандай кўринишига интилиш йўқолади. буддизмнинг тарқалиши. ушбу таълимотнинг ёйилишида буддист жамоаларнинг (сангха ) роли катта бўлган.улар йилнинг об ҳавоси яхши бўлган 9 ойида шаҳарма – шаҳар, қишлоқма – қишлоқ юриб, аҳолини бу динга даъват қилиб юрганлар. фақатгина муссон ёмғирлари тинмай қуйган 3 ойдагина ўз ибодатхоналарида муқим бўлиб медитация билан шуғулланганлар. милоддан аввалги 273 – 232 йилларда ҳукмронлик қилган император ашока даврида буддизм кенг ҳудудларга жадал тарқалди. у буддист монахларга (роҳиблар), уларнинг ҳиндистон билан чэгарадош давлатларга қилган миссионерлик ўз принспларида маҳкам туриб, юмшоқлик ва келишувчанлик билан ҳаракат қилдилар. буддизм милоднинг 1 асрида хитой, 4 асрда – корея, 6 асрда – …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "буддавийлик"

буддавийлик буддавийлик буддавийлик динининг пайдо бўлиши буддавийликнинг “4 ҳақиқат” ғояси буддавийликдаги нирвана таълимоти буддавийлик маросимлари буддизм дунёдаги энг йирик динлар ичида қадимийларидан бири ҳисобланиб, милоддан аввалги 6-5 асрларда ҳиндистонда вужудга келган. буддизм бундан 2600 йил аввал ҳиндистонда диний- фалсафий таълимот сифатида вужудга келиб, унда кўплаб диний манбалар ва диний йўналишлар мавжуд. буддизм ҳаётнинг барча соҳалари: диний, маданий, сиёсий ва иқтисодий қатламларига кириб борди. айни кунда бу динга эътиқод қилиб келаётган шарқ мамлакатларидаги буддизм таълимотини ўрганлиш у ердаги сиёсий-иқтисодий, манавий маданиятни тушунишнинг асосий омилларидан бири ҳисобланади. бу давлатларда ушбу динга эътиқод қилувчилар назарида буддизмнинг қоида ва анъаналари мар...

This file contains 13 pages in PPT format (105.0 KB). To download "буддавийлик", click the Telegram button on the left.

Tags: буддавийлик PPT 13 pages Free download Telegram