буддавийлик дини

DOC 9 pages 208.5 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 208.5 KB

File type DOC

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

5- мавзу: буддавийлик дини. режа: 1. буддавийлик динининг келиб чиқиши. 2. буддавийликнинг асосий ғоялари ва таълимоти. 3. буддавийликда ибодат ва амаллар. 4. буддавийлик мактаблари ва мазҳаблари 5. буддавийликнинг дунёдаги тарқалиши. 6. буддавийликнинг инсон ҳаёти ва жамиятга таъсири 1. буддавийлик динининг келиб чиқиши буддавийлик динининг келиб чиқиши тарихий манбаларга кўра, миладдан аввалги vi асрда ҳиндистоннинг шимоли-шарқида, сиддҳартха гаутама (будунга машҳур бўлган номини айтганда - будда) томонидан асос солинган. бу давр ҳиндистонда жамиятнинг тезкор ўзгаришлари даври бўлиб, бу ўзгаришлар ижтимоий ва маънавий ҳаётда ҳам акс этган. буддавийликнинг вужудга келишининг асосий сабаби ўша вақтдаги диний анъаналар ва турмуш тарзидан норозилик билан боғлиқ. будда ўз давридаги диний анъаналар ва касталарга асосланган жамиятни, айниқса, қадимий ҳиндистондаги брахманизмнинг қонун-қоидаларини танқид қилган. у инсонларнинг азоблари ва уларни енгиш йўли ҳақида ўйланган ва бунинг натижасида ўз таълимотига асос солган. будда ҳаёти ҳақида қисқача маълумот: · сиддҳартха гаутама - қадимий шакия қироллигининг шаҳзодаси сифатида туғилган. унинг ота-онаси унга ҳашаматли …

2 / 9

ири бўлган шакия қироллигининг шаҳзодаси эди. · туғилиш: сиддҳартха гаутама бой ва ҳашаматли қасрда туғилган, ота-онаси уни ҳимоя қилиб, оғир ҳаёт тажрибаларидан йироқда сақлашга ҳаракат қилган. аммо у йигирма ёшларида жамиятдаги адолатсизлик, камбағаллик, касаллик ва ўлим билан танишган. · азобларни тушуниш: сиддҳартха шундай хулосага келганки, ҳаётнинг асл моҳияти - азоблардир ва уларнинг сабаблари бор. буни тушуниш учун у ҳашаматли ҳаётдан воз кечиб, аскетизм йўлини танлади. · таркидунёчилик: у 29 ёшида оиласини ташлаб, маънавий эзотерик амаллар орқали азобларни енгиш йўлини излаш учун йўлга тушди. турли устозлар билан ўрганишлардан ва турли йўлларни синаб кўришдан кейин у бир қатор йиллар мобайнида ўз-ўзига бағишланган ҳолда медитация қилиш билан шуғулланган. · нурланиш (бодҳи): тахминан 35 ёшида сиддҳартха бодҳгая шаҳридаги дарахт остида медитация қилиб, нирванани, яъни нурланиш ҳолатига эришган. у инсоннинг азобдан қутулиш йўлини тушуниб етди ва "будда" (яъни, нурланган) номини олди. · дҳарма тарқатилиши: нурланишдан кейин будда ҳаётининг қолган қисми давомида бутун ҳиндистон бўйлаб ўз …

3 / 9

затларга ботиш: бунда инсон моддий дунёнинг лаззатларига тўлиқ берилса, нурланишга эришиш имкони йўқолади. 2. кўпчиликдаги аскетизм ва ўзини қийноққа солиш: моддий дунёни тўлиқ рад этиш ва жисмоний қийинчиликлар орқали маънавий юксалишга интилиш ҳам нурланиш йўли эмас. будда таълимотида инсонга ҳар икки йўлдан четланиш тавсия этилган, чунки ҳар иккиси ҳам инсоннинг маънавий тараққиётини тўхтатади. шунинг учун у **"ўрта йўл"**ни танлашни маслаҳат берган — яъни, моддий лаззатларга ва ўта қийинчиликларга берилмаслик, балки мувозанатни сақлаш. саккиз босқичли йўл: саккиз босқичли йўл инсонларни азоблардан қутулишга олиб борадиган йўл деб ҳисобланади. бу йўл буддавийликда тўрт улкан ҳақиқатдан келиб чиқади ва нурланишга эришиш йўлидаги амалий қадамлардир. 1. тўғри қараш (самма-диттхи): ҳаётнинг асли ҳақиқати ва тўрт улкан ҳақиқатни англаш. яъни, ҳаётда азоблар мавжудлигини, уларнинг сабаблари ва улардан қутулиш йўлини тушуниш. 2. тўғри ният (самма-санкаппа): соғлом ва эзгу ниятга эга бўлиш, яъни нафратдан, аҳмоқликдан ва нафсдан узоқ бўлиш. 3. тўғри сўз (самма-вача): ростгўйлик, бўҳтон ва ноўрин сўзларни айтишдан …

4 / 9

сий қадамлар бўлиб, буддавийликдаги асосий маънавий амалиётдир. 2- дҳарма — бу буддавийликнинг асосий таълимотлари ва қонун-қоидаларини ифодалайдиган марказий тушунчадир. бу тушунча буддавийликнинг маънавий ва ахлоқий асосини ташкил қилади ва инсоннинг азоблардан қутулиш йўлидаги йўриқларини ўз ичига олади. дҳарма нафақат будданинг таълимотлари, балки ҳаёт ҳақиқати ва табиатнинг универсал қонунлари деб ҳам ҳисобланади. дҳарма қонун-қоидалари ва ғоялари: 1. тўрт улкан ҳақиқат: буддавийликнинг марказий ғояларидан бири тўрт улкан ҳақиқат (чатвари арья сатьяни) ҳисобланади. бу ҳақиқатлар инсон ҳаётидаги азобларнинг сабабларини тушуниб, улардан қутулиш йўлини кўрсатади: · азоб ҳақиқати (дуккха): ҳар бир ҳаётда азоб ва қийинчилик мавжуд. инсон ҳаёти муваққат ва азоблидир. · азоб сабабининг ҳақиқати (самудая): азобларнинг сабаби — инсоннинг хоҳишлари ва нафсларидир. моддий дунёнинг лаззатларига берилиш азобларни келтириб чиқаради. · азобларнинг барҳам топиши ҳақиқати (ниродҳа): азоблардан қутулишнинг йўли — хоҳишлар ва нафслардан воз кечиш. бу инсон нурланишга эришиш ва азоблар занжиридан чиқиш орқали амалга оширилади. · қутулиш йўлининг ҳақиқати (магга): азоблардан қутулиш учун …

5 / 9

г келгуси ҳаётини белгилайди. самсара азоблар занжиридир, ва ундан қутулишнинг йўли нирванага эришишдир. 5. маънавий амаллар: буддавийлик инсонни маънавий тозаланишга чорлайди. бу маънавий тозаланишга эришиш учун саккиз босқичли йўлдаги амалларга амал қилиш, медитация қилиш, ростгўйлик ва адолатлиликни қўллаш керак. инсоннинг мақсади азоблардан қутулиш ва нурланишга эришишдир. дҳарманинг аҳамияти: дҳарма буддавийлар учун ҳаётни қандай тарзда яшаш кераклиги, жамиятда қандай аҳлоқий қоидаларга амал қилиш ва қандай қилиб маънавий юксалиш йўлида юриш ҳақида йўриқ беради. дҳарма нафақат шахсий ахлоқ, балки инсонлар ўртасидаги ижтимоий муносабатларни ҳам мустаҳкамлашга қаратилган қонун-қоидалар мажмуасидир. ------тўрт улкан ҳақиқат буддавийлик таълимотининг асосий қисми тўрт улкан ҳақиқатдан иборат бўлиб, улар инсон ҳаётининг аслида қандай эканлигини ва нурланишга эришиш йўлини тушунтириб беради. бу ҳақиқатлар будда томонидан нурланишга эришгандан кейин ўргатилган: 1. азоб ҳақиқати (дуккха): бу ҳақиқат ҳаётда азоблар борлигини англатади. ҳар қандай ҳаёт азоб ва қийинчиликларга тўла. азоб нафақат жисмоний оғриқ, балки руҳий ва маънавий азобларни ҳам ўз ичига олади. инсоннинг моддий …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "буддавийлик дини"

5- мавзу: буддавийлик дини. режа: 1. буддавийлик динининг келиб чиқиши. 2. буддавийликнинг асосий ғоялари ва таълимоти. 3. буддавийликда ибодат ва амаллар. 4. буддавийлик мактаблари ва мазҳаблари 5. буддавийликнинг дунёдаги тарқалиши. 6. буддавийликнинг инсон ҳаёти ва жамиятга таъсири 1. буддавийлик динининг келиб чиқиши буддавийлик динининг келиб чиқиши тарихий манбаларга кўра, миладдан аввалги vi асрда ҳиндистоннинг шимоли-шарқида, сиддҳартха гаутама (будунга машҳур бўлган номини айтганда - будда) томонидан асос солинган. бу давр ҳиндистонда жамиятнинг тезкор ўзгаришлари даври бўлиб, бу ўзгаришлар ижтимоий ва маънавий ҳаётда ҳам акс этган. буддавийликнинг вужудга келишининг асосий сабаби ўша вақтдаги диний анъаналар ва турмуш тарзидан норозилик билан боғлиқ. будда ўз давридаги диний анъа...

This file contains 9 pages in DOC format (208.5 KB). To download "буддавийлик дини", click the Telegram button on the left.

Tags: буддавийлик дини DOC 9 pages Free download Telegram